ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ پەیوەندیدار بە ھەناسەی سەخت و تیژ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ڤایرۆسی کۆرۆنای نوێ

ڤایرۆسی کۆرۆنای پەیوەندیدار بە ھەناسەی تووند (بە ئینگلیزی: Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) ھەروەھا ناسراوە بە کوتکراوەی (SARS-CoV-2) ھەروەھا لە پێشتر لە ساڵی ٢٠١٩ ناسرابوو بە (ڤایرۆسی کۆرۆنای تازە - novel coronavirus) کە کورتکراوەی (2019-nCoV) بوو، ئەو ڤایرۆسە ڤایرۆسێکی RNA تاکی زنجیرەیەکی ئیجابیە، ھەروەھا ڤایرۆسێکی ھەوکردنە لە نێوان مرۆڤەکان و ئەوەش ھۆکارە بۆ دروستبوونی کۆرۆنای پەیوەندیدار بە ھەناسەی تووند، وە ھیچ کووتانێکی دژی نییە ھەتا ئێستا.

یەکەمین تووشبوو بەو نەخۆشییە لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا کە کاریگەری ئەو نەخۆشییە لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لەسەر نەخۆشەکە دروست بووبوو.

وێنەیەکی گەورەکرایی ئەلیکترۆنی ڤایرۆسی سارس٢ بە ڕەنگی زەرد لە دەرێی خانەیمرۆڤ

ناوچەی بڵاوبوونەوەی ئەو جۆرە ڤایرۆسە لە ناوەندی بازاری فرۆشتنی ئاژەڵە ئاوییەکانی شاری ووھانی چینەوە بڵاوبووەوە.

تایبەتمەندی[دەستکاری]

بە پێ لێکۆڵینەوەی پزیشکانی زانکۆی جۆن ھۆپکینز لەسەر پێکھاتەی بۆماوەیی ڤایرۆسی کۆرۆنا ڤایرۆسی کۆرۆنا وەک ڤایرۆسی ئەنفلەوەنزا ئەوەندە لە گۆڕین خێرا نییە، بۆیە دەتوانرێت پێکوتەیەکی بۆ دروستبکرێت و ئەم پێکوتەیەش بەردەوام بەکاربھێندرێت.[١]

بۆچی بەشێکی خەڵکی بە توندی پەتای کۆرۆنا دەگرن؟[دەستکاری]

پزیشکانی پەیمانگەی پزیشکی گەردیلەیی فینلەند توێژینەوەیەکیان بۆ ھۆکاری ئەمە ئەنجام داوە کە دەگەڕێنێتەوە بۆ پێکھاتە بۆماوەییەکانی کەسەکان و روونیدەکەنەوە ئەو جینانەی بەرپرسن لە رێکخستی وەرگری ACE2 لەسەر رووی خانەکان ھۆکاری ئەم جیاوازییەن. (ACE2 وەرگرێکی سەر خانەکانە کە ڤایرۆسی کۆرۆنا پێیوە دەنوسێت بۆ ئەوەی بچێتە نێو خانەی مرۆڤ.)[٢]

کۆرۆنا زیاتر پیاوان دەکوژێت[دەستکاری]

یەکەمجار ناوەندی کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشییەکانی چین لە راپۆرتێکدا ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە رێژەی گیانلەدەستداوانی کۆرۆنا لە نێوان پیاواندا ٢٫٨٪ و لەنێوان ئافرەتاندا ١٫٧٪یە و ژن و منداڵ ئەگەری کەمتریان ھەیە بە ڤایرۆسی کۆرۆنا گیان لەدەست بدەن.[٣] دواتر ھەمان رێچکە بە جیاوازیی گەورەترەوە لە ئیتاڵیا، ئیسپانیا، کۆریای باشووریش دەرکەوت.[٤]

ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەوادا دەگوازرێتەوە[دەستکاری]

ھەندێک لە پزیشکان بڕوایان وایە، ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکرێت لە رێگای ھەواوە بگوازرێتەوە و رەتی دەکەنەوە ڤایرۆسەکە تەنھا دوو مەتر دوای پژمین بڕوات و بکەوێتە سەر زەوی.[٥]

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ مەھدی، رۆژین (26ی ئازاری 2020). "زانکۆی جۆن ھۆپکینز: ڤایرۆسی کۆرۆنا بەخێرای خۆی ناگۆڕێت بۆیە بەکارھێنانی پێکوتە بۆی سەرکەوتوو دەبێت". www.rudaw.net. رووداو. لە ڕێکەوتی 30ی ئازاری 2020 ھێنراوە.  [بەستەری مردوو]
  2. ^ "بۆچی بەشێکی خەڵکی بە توندی پەتای کۆرۆنا دەگرن؟ پزیشکانی فینلەند وەڵامدەدەنەوە". www.rudaw.net. رووداو. 29ی ئازاری 2020. لە ڕێکەوتی 30ی ئازاری 2020 ھێنراوە.  [بەستەری مردوو]
  3. ^ "دوژمنی سەرەکی کۆرۆنا پیاوانن". www.kurdistan24.net. K24. لە ڕێکەوتی 30ی ئازاری 2020 ھێنراوە.  [بەستەری مردوو]
  4. ^ "بۆچی کۆرۆنا زیاتر پیاوان دەکوژێت؟". www.rudaw.net. 30ی ئازاری 2020. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١ی نیسانی ٢٠٢٠. لە ڕێکەوتی 30ی ئازاری 2020 ھێنراوە. 
  5. ^ "ئایا ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەوادا دەگوازرێتەوە؟". www.kurdistan24.net. K24. لە ڕێکەوتی 30ی ئازاری 2020 ھێنراوە.  [بەستەری مردوو]