ماکابرا
 | ئەم وتارە چەند کێشەیەکی ھەیە. تکایە یارمەتی باشترکردنی بدە یان ئەم کێشانە لەسەر پەڕەی لێدوانەکەی باس بکە. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)
|
| ماکابرا | |
|---|---|
 | |
لە کاری ھونەریدا، ماکابرا (بە ئینگلیزی: Macabre—گۆکردن: /məˈkɑːb/) پێکھاتووە لە کوالێتی ژینگەیەکی تاریک و ترسناک کە لە شتێکدا ھەیە. ماکابرا پێکھاتووە لە دەربڕینی ھەست بەرامبەر مەرگ و نیشانەکانی. ئەم دەستەواژەیە بۆ ئەو شتانەش بەکار دێن کە سروشتیان تۆقێنەرە یان توند و تیژن.
مێژوو
[دەستکاری]شوێنەوارە سەرەتایییەکانی ترسناکی لە نووسەرانی یۆنانی کۆن و لاتینی وەک نووسەری ڕۆمانی، پترۆنیۆس، نووسەری ساتیریکۆن (کۆتایییەکانی سەدەی یەکەمی زایینی)، و نووسەری نومیدی، ئاپولیووس، نووسەری «کەرە زێڕینەکە» (کۆتایییەکانی سەدەی دووەمی زایینی) دەدۆزرێتەوە. نموونە دیارەکانی بابەتە ترسناکەکان لە ئەدەبی ئینگلیزیدا بریتین لە بەرھەمەکانی جۆن وێبستەر، ڕۆبێرت لویس ستیڤنسن، مێرڤین پیک، چارڵز دیکنز، ڕۆئاڵد داڵ، تۆماس ھاردی، و سیریل تۆرنور. لە ئەدەبی ئەمریکیدا، ئەو نووسەرانەی کە بەرھەمەکانیان ئەم تایبەتمەندییەی تێدایە بریتین لە ئێدگار ئالان پۆ، ئێچ. پی. لۆڤکرافت، و ستیڤن کینگ.[١]
وشەکە گرنگی خۆی لە بەکارھێنانی لە زمانی فەڕەنسیدا وەک "la danse macabre" (سەمای مەرگ) بۆ نواندنی ھێزی ھەمیشەیی و گەردوونیی مەرگ وەرگرتووە، کە لە ئەڵمانیدا بە "Totentanz" و دواتر لە ئینگلیزیدا بە "Dance of the Dead" ناسراوە. شێوەی ئاسایی کە ئەم وێنانە وەری دەگرێت، زنجیرەیەک وێنەیە کە تێیدا مەرگ، یان وەک ئێسکەپەیکەرێکی سەماکەر یان وەک لاشەیەکی کەمبووەوەی دروست کراوە، بۆ خەڵکێک دەردەکەوێت کە نوێنەرایەتی ھەموو تەمەن و بارودۆخێکی ژیان دەکەن، و ھەموویان بەرەو گۆڕ لە سەمایەکدا ڕابەرایەتی دەکات. لەو نموونە زۆرانەی کە لەسەر دیواری کڵێسەکان یان گۆڕستانەکانی کڵێسەکان لە سەرانسەری ئەورووپای سەدەکانی ناوەڕاستدا کێشراون یان ھەڵکۆڵراون، کەمێکیان ماونەتەوە، جگە لە نەخشاندن لەسەر دار و نەخشاندنەکان.
