شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست سیستەمێکی پۆلێنبەندی بۆ ھەڵوێستە سیاسییەکان، ئایدیۆلۆجییەکان و حیزبەکان لە بنەمای پرسەکانی یەکسانیی کۆمەڵایەتی و ھیرارشیی کۆمەڵایەتیدایە. جگە لە ھەڵویستەکانی چەپ و ڕاست، پێگەی مامناوەندی و میانەڕەویش ھەیە کە لەگەڵ ھەر دوو سەری شەبەنگەکە ڕێک ناکەون. کەسانێکیش شەبەنگی سیاسیی چەپ-ڕاست زۆر سادە و ساکار دەزانن و و ئەم شێوەی پۆلێنبەندیی پێگە سیاسییەکانیان قەبوول نییە و لەجیاتیی ئەم سیستەمە سیستەمەکانێکی دیکە پێشنیار دەکەن، لەوانەیە پێناسەکردنی دووڕەھەندی لەجیاتی یەک ڕەھەندی.

لەم چەشنە شەبەنگە سیاسییە، سیاسەتەکانی چەپگر و ڕاستگر زۆرجار زێزی یەکترەوە پیشان دەدرێن، بەڵام تاک یان گرووپێک دەتوانێت لە بابەتی کێشەیەک ھەڵویستی چەپ بگرێت و لە بابەتی کێشەیەکی دیکە ھەڵویستی ڕاست لە خۆی نیشان بدات؛ ھەروەھا بڕێک لە ھەڵوێستەکان دەتوانن لە سنۆرەکانی دۆ لایەن لەسەریەک بن و سەر بە باڵی چەپ یان ڕاست بە ئەژمار ھاتن بە ئایدیۆلۆجی بەستراوە.[١] لە فەڕەنسا کە ئەم دەستەواژەی ڕێشەی لەوێدا ھەڵدەگەڕێتەوە، چەپ وەکوو «حیزبی بزووتنەوە» و ڕاست وەکوو «حیزبی بەنەزمبوون» پێناسە دەکرێن.[٢] [٣] [٤] [٥]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ میلنێر، ھێلێن (٢٠٠٤). "حیزبایەتی، سیاسەتی بازرگانی و بەجیھانیبوونەوە: ئایا پچڕێکی چەپگر-ڕاستگر لە سیاسەتی بازرگانیدا ھەیە؟" (PDF). وەرزنامەی خوێندنەوەکانی ناونەتەوەیی (٤٨): ٩٥–١١٩. doi:10.1111/j.0020-8833.2004.00293.x. لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئازاری ٢٠٢١ ھێنراوە. 
  2. ^ ناپ و ڕایت (٢٠٠١). حکۆمەت و سیاسەتی فەڕەنسا. پەڕە ١٠. 
  3. ^ گارفینکل، ئەدام؛ ھارتس، تێرتەیل (١٩٩٧). ڕیشەکان و کاریگەربوونەوەی بزووتنەوەی دژەشەڕی ڤیێتنام (بە زمانی ئینگلیزی). پەلگرەیڤ مەکمیلان. پەڕە ٣٠٣. 
  4. ^ "چەپ (ئاوەڵناو) و چەپ (ناو)". فەرھەنگۆکی میریام وێبستێر. ٢٠١١. 
  5. ^ براود، ڕاجر (٢٠٠١). دووڕیانەکانی کرێکاری ئەورووپی: لە بڤین تا بلێر (بە زمانی ئینگلیزی). پەلگرەیڤ مەکمیلان. پەڕە xxvi. 

کتێبناسی[دەستکاری]

  • Knapp, Andrew. Wright, Vincent. The government and politics of France. New York: Routledge, 2001 ISBN 0-415-21526-9