سڕبوونی ھاوینە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ھێلکەشەیتانۆکە لەکاتی سڕبوونی ھاوینەی.

سڕبوونی ھاوینە (ئینگلیزی: Aestivation) بەھۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرما و نەگونجاوی لەگەڵ ھەندێ لە زیندەوەران و گیانلەبەران و باڵندەکان بە سوڕی سڕبوون دا ڕەت دەبن، کە بە دڕێژایی وەرزی گەرما لە دۆخی سڕبوون دەمێننەوە تا کاتی گونجاو و نزم بوونەوەی پلەی گەرما، بەتایبەت گیانلەبەران بەھەردوو جۆری بڕبڕەدارەکان و بێ بڕبڕەکان لەوشکاوەکیەکان و ئاویەکانیش بەتایبەت لەوەرزی ھاوین و وشکەساڵی.

بێبڕبڕەکان[دەستکاری]

بەزۆری بڕبڕەدارە وشکاوەکیەکان دەچنە ئەم قۆناغە وەک ھێلکە شەیتانۆکە کە لەوەرزی ھاوین و وشک دا پەنا دەباتە بەڕ ڕووەک و بەردە خۆڕاک لەسەرەکان بەمەبەستی خۆپاڕێزی لە ووشکی و بەرزی پلەی گەرما وە ھەندێکیشیان پەنا دەبەنە بەر قەدباڵی درەختە بەرزەکان بەمەبەستی ھەوای زۆڕتر و فێنک تر لەھەندێ شوێنی زەمین.

سەبارەت بە زیندەوەڕانیش، نمونەی ھەندێ جۆڕی پێشکە و خاڵخاڵۆکەمان ھەیە کە بە سوڕی سڕبونی ھاوینە دا دەڕوات.[١][٢]

بڕبڕەدارەکان[دەستکاری]

ھەندێک لە بڕبڕەدارە وشکاوەکیەکان و خشۆکەکان بە سوڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن، وەک کیسەڵی یۆنانی و ھەندێ لە بۆقەکان بە پەنابردنە ژێڕخاک و خۆڵ یان زەویەک ڕادەی شێی بەرزبێت، وە بۆقی کالیفۆڕنیایش لەکاتی لەدەست دانی ووزە و خۆڕاک پەنادەباتە بەر سڕبوونی ھاوینە.[٣][٤]

وە ھەندێک لە جۆی ماسی پەنا بۆ سوڕی سڕبوون دەبەن وەک ماسی ئەفریکایی[٥][٦]

کیسەڵی یۆنانی، کە لە کوردستانیش زۆڕ بەر بڵاوە یەکێکە لەو بڕبڕەدارانەی بە سوڕی سڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن.

ھەندێک لەجۆڕی ژوشک (ژوژک) بە سوڕی سڕبوونی ھاوینەدا ڕەت دەبن، وەک ژوشکی ئەفریکایی.[٧] بەگوێڕەی توێژینەوەکانی باخچەی گیانلەبەرانی ئۆکلاند[٨] زۆڕینەی گیانلەبەرانی دوورگەی ماداگاسکار بەسوڕی سڕبوون دا دەڕۆن..[٩]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Annual Review of Entomology 7. doi:10.1146/annurev.en.07.010162.001445.  Unknown parameter |المؤلف= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |الصفحات= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |العنوان= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |السنة= ignored (یارمەتی); Missing or empty |title= (یارمەتی)
  2. ^ American Journal of Tropical Medicine and Hygiene 62 (6).  Unknown parameter |المسار= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |المؤلف= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |الصفحات= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |العنوان= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |السنة= ignored (یارمەتی); Missing or empty |title= (یارمەتی)
  3. ^ Bob Moore (September 29, 2009). "Estivation: The Survial Siesta". Audubon Guides. وەرگیراوە لە September 5, 2012. 
  4. ^ |author=F. H. Pough, R. M. Andrews, J. E. Cadle, M. L. Crump, A. H. Savitzky & K. D. Wells |year=2001 |title= Herpetology, second edition |publisher= Prentice Hall |place of publication=Upper Saddle River, New Jersey.
  5. ^ Journal of Experimental Biology 61 (1).  Unknown parameter |المؤلف= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |المسار= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |السنة= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |التنسيق= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |الصفحات= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |العنوان= ignored (یارمەتی); Missing or empty |title= (یارمەتی)
  6. ^ Proceedings of the American Philosophical Society 136 (1). JSTOR 986798.  Unknown parameter |المؤلف= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |الصفحات= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |العنوان= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |السنة= ignored (یارمەتی); Missing or empty |title= (یارمەتی)
  7. ^ Empty citation (یارمەتی) 
  8. ^ "East African Hedgehog". Oakland Zoo. وەرگیراوە لە September 5, 2012. 
  9. ^ [[نيتشر (مجلة)|]] 429 (6994). PMID 15215852. doi:10.1038/429825a.  Unknown parameter |المؤلف= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |السنة= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |الصفحات= ignored (یارمەتی); Unknown parameter |العنوان= ignored (یارمەتی); Missing or empty |title= (یارمەتی)