چیچان

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاڵای چیچان

چیچان یان چیچانیا ناوچەیەکە کە بەشێکە لە ڕووسیا کەدەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای هەرێمی قەوقاز چیچان زۆرجار بەکۆماری چیچان دەناسرێت لەبرئەوەی خاوەنی فیدڕالیین لە ڕووسیا ،چیچان ڕووبەرەکەی ١٥،٨٠٠ کیلۆمەتر دووجا ، چیچانییەکان زمانی خۆیان هەیە کە پێی دەڵێن چیچانی هاوکات بە زمانی ڕووسیش دەدوێن ، شاری گرۆزنی پایتەختی شیشان ناودەبرێت ، ئاینی ئیسلام لە چیچان ئاینی یەکەمە.

کێشەی چیچان و ڕووس[دەستکاری]

کێشەی چیچان مێژووییەکی درێژی هەیە ، ئەوەش لەوەوە هات کەلەساڵی ١٧٢٢ ڕووسیا دەستی گرت بەسەر بەشی باککوری قەفقاسیا گرت ، لەوکاتەوە خەباتی چەکداری دژی ڕووسیا سەری هەڵداوە ، سەرباری ئەوەی زۆر جار خەباتی چەکداری چیچانییەکان تێکشاوە بەڵام هەرگیز دەسەڵاتی ڕووسیایان قبووڵ نەکردووە و نەیانهێشتووە ڕووسەکان بەشەکەیان کۆنتڕۆڵ بکات.

لەساڵی ١٩٩٤ دا لەوکاتەی هێزەکانی ڕووسیا چوونە ناویەوە ، شەڕەکە دوای دوو ساڵ بەردەوام بوو بەڵام دوایی ئاگربەست ڕاگەیانرا لەگەڵ ئەوەشدا لە پایزی ساڵی ١٩٩٩ دا جارێکی جیکە شەڕەکە بە قوڕسی دەستی پێکردەوە ، بەتێپەڕبوونی کات شەڕەکە خاوبوویەوەی بەخۆوە بینی ، لەئیستادا کوشتن و توندوتیژی هێشتا بەردەوامن و سنوورەکانی چیشانیشیان تێپەڕاندووە کە بەم هۆیشەوە چەکدار و شۆڕشگێڕە ئیسلامییەکان بوژاینەوە.