شەڕی گالیپۆلی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
شەڕی گالیپۆلی (شەڕی چناق قەلا)
بەشێک لە شەڕی جیهانیی یەکەم
G.C. 18 March 1915 Gallipoli Campaign Article.jpg
شەڕی گالیپۆلی ، ئەپریلی ١٩١٥.
ڕێکەوت 25 April 1915 – 9 January 1916
(8 months, 2 weeks و 1 day)
شوێن گالیپۆلی، Ottoman flag.svg ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
ئاکام سەرکەوتنی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی
شەڕ لە نێوان
Allies

 United Kingdom

فەڕەنسا

هێزەکانی ناوەند

 Ottoman Empire
 Germany[٢]
 Austria-Hungary[٣]

سەرکردەکان و ڕێبەران
United Kingdom of Great Britain and Ireland Sir Ian Hamilton
United Kingdom of Great Britain and Ireland Lord Kitchener
United Kingdom of Great Britain and Ireland John de Robeck
United Kingdom of Great Britain and Ireland Lord Birdwood
German Empire ئۆتۆ لیمان ڤۆن زاندێرس
Ottoman Empire Mustafa Kemal
Ottoman Empire Esat Pasha
Ottoman Empire Vehip Pasha
Ottoman Empire Cevat Pasha
شەڕکەر
 British Empire:
٤٨٩،٠٠٠[٤]
فەڕەنسا فەڕەنسا:
٧٩،٠٠٠[٤]
٥ divisions (initial)
16 divisions (final)
 Ottoman Empire:
٣١٥،٥٠٠[٤]
6 divisions (initial)
15 divisions (final)
زیانەکان و دۆڕانەکان
220,000, 59% casualty rate[٥] 251,000, 60% casualty rate[٦]
تیپی تۆپخانەی عوسمانی لە چناق قەلا
دەدەوانە ئوسترالیەکان لە شەڕی گالیپۆلی

شەڕی گالیپۆلی یان شەڕی چناق قەڵا (بە ئینگلیزی: Battle of Gallipoli) (بە تورکی: Çanakkale Savaşı)، نێوی شەڕێکە کە لە شەڕی جیهانیی یەکەم دا و لە نێوان ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و هێزی هاوپەیمانان (ئینگلتەرا، فەڕەنسا و ئانزاکەکان لە تەنگەی ڕووباری داردانێل ڕووی دا. ئەم شەڕە کە زیاتر لە هەشت مانگی خایاند، لە ٢٥٦ ئەپریلی ١٩١٥ دەستی پێکرد و لە کۆتایی دا لە دێسامبری ١٩١٥ بە دۆڕانی هاوپەیمانان کۆتایی پێهات. لە کۆتایی شەڕەکە دا هەردووک لا زیاتر لە نیو ملیۆن کەس کووژراو و برینداریان هەبوو. لەم شەڕە دا کەشتیەکانی هاوپەیمانان زیانێکی زۆریان بەرکەوت، بەڵام لە کۆتایی دا ئەوان براوەی شەڕی جیهانیی یەکەم بوون. موستەفا کەمال ئاتاتورک، ئەفسەرێکی تورک بوو کە لەم شەڕە دا ئاوازەی پەیدا کرد و دوای داڕمانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو بە دامەزرێنەری توورکیای نوێ.

لە هەندێک وڵاتی وەکوو ئوسترالیا، نیوزیلاند و تورکیا هەمووساڵێک، یادەوەری ئەم شەڕە پیرۆز رادەگیرێ.

سەرچاوە[دەستکاری]

  1. ^ Les Carlyon, p.518
  2. ^ Dale, C. (٢٠٠٣-٢٠٠٨). "German and Austro-Hungarian Forces on Ottoman Fronts 1914-1918(follow link)". German Colonial Uniforms website. وەرگیراوە لە 7 December 2008. 
  3. ^ Jung Peter, Austro-Hungarian Forces in World War 1 (Part 1),(Osprey, 2003), p.47
  4. ^ a b c Erickson, Edward J. (2001). Ordered to die: a history of the Ottoman army in the First World War. Westport, CT: Greenwood Publishing. ISBN 0-313-31516-7, page 94-95
  5. ^ Dennis, Peter. "Gallipoli Campaign." Microsoft Student 2006 [DVD]. Microsoft Corporation, 2005. Microsoft Encarta 2006. 1993–2005 Microsoft Corporation. All rights reserved.
  6. ^ "Sehitsayisi". canakkale1915.com website (بە Turkish). 

پیوند به بیرون[دەستکاری]