سیفەتی پیتەکان

سیفەتی پیتەکان (بەعەرەبی:صفات الحروف): شێوازی دەرچوونی پیتەکەیە لەدەرچەی تایبەت بەخۆی. زمانی عەرەبی ٢٩ پیتی ھەیە، ھەریەک لەم پیتانە خاوەنی چەندی سیفەتێکن. بەشێوەیەکی گشتی سیفەتی پیتەکان دابەش دەکرێت بۆ دووبەش ١-ئەو سیفەتانەی دژیان ھەیە. ٢- ئەو سیفەتانەی دژیان نییە.

ئەو سیفەتانەی دژیان ھەیە

1. ئاشکراو چرپە(الجهر والهمس).
2. توندی، خاو و نەرمی، سیفەتێک لەنێوان توندی و نەرمی (الشدة والرخاوة والبینیة).
3. بەرزەوەبوو و نزمەوەبوو (الٳستعلاء والٳستفال).
4. لکاوەکان و کراوەکان ({عەرەبی{الٳطباق و الٳنفتاح}}).

ئەو سیفەتانەی دژیان نییە

-فیکە(الصفیر).

1. ھەڵبەزین و ڕاتەکان (القلقلة).
2. نەرم و نیانی (اللین).
3. لادان (الانحراف).
4. دووبارەکردنەوە (التکریر).
5. بڵاوبوونەوە (التفشی).
6. بەرەو درێژبوون (الٳستطالة).
7. مینگە (الغنة).

ئاشکراو چرپە (الجهر والهمس)

چرپە(الهمس):دەنگێکی نزمە کە شاراوەیە لەگوێدا و لە ئەنجامی کرانەوەی دەنگەژێکان و نەھەژاندنیان و ھاتنەدەرەوەی ھەوایەکی زۆری ھەناسە ڕوودەدات.

ئەو پیتانەی کە بە شێوەی چرپە دەخوێندرێنەوە ژمارەیان ١٠ پیتە: (ف، ح ، ث، الهمزە، ش ، خ، ص ، س، ك ، ت) زاناکانی زانستی تەجوید بەبەکارھێنانی ئەم دە پیتە ڕستەیەکیان دروست کردووە بۆ ئەوەی بەشێوەیەکی ئاسان لەبەربکرێن:(فحثَّه شخصٗ سكت). ئەم پیتانە پێیان دەگوترێت پیتەکانی چرپە لەبەر ئەوەی لەکاتی گوتنیاندا دەنگێکی ناسک و نزمیان ھەیە.

ئاشکرا(الجهر):دەنگێکی بەرزە و ئاشکرایە لە گوێدا کە بەھۆی لێکدانی دەنگەژێکان و ھەژاندنیان و گرتنەوەی بەشێکی زۆر لەھەوای ھەناسە ڕوودەدات.

ھەموو ئەو پیتانە دەگرێتەوە کە بەشێک نین لە پیتەکانی چرپە و ژمارەیان ١٩ پیتە.

بەستەرە دەرکییەکان

زانستی تەجوید