تریگلیسێرد

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
نموونەی تریگلیسێرد چەوری ناتێر یان ناتەواو (کیمیک) (C٥٥H٩٨O٦).

تریگلیسێرد (بە ئینگلیزی: Triglyceride) بریتییە لە ئەستەر ئەمیش پێکھاتووە لە گلیسرۆڵ و سێ ترشی چەوری بۆیە پێدەوترێت تریگلیسێرد پێکھاتووە لە (تری- لەگەڵ گلیسێرد).[١] تریگلیسێرد پێکھاتەی سەرەکی چەوری لەشن لە مرۆڤ و بڕبڕەدارکانی تر، ھەروەھا ڕۆنی ڕوەکی.[٢] ئەوانیش لە خوێندا ئامادەن بۆ چالاککردنی گواستنەوەی دوو ئاڕاستەیی چەوری خوێن لە جگەرەوە، و پێکھێنەری سەرەکین لە چەوری ژێر پێست.[٣] زۆر جۆری تریگلیسێرد ھەیە. بەتایبەتی جۆرەکانی چەوری تێر و ناتێر. لە چەوری تێر گرووپی C=C کەمە. لە چەوری ناتێر C=C یەک یان زیاتریان ھەیە. لە چەوری ناتێر خاڵی توانەوە کەمترە بەراورد بە چەوری تێر: لە ئەنجامدا، زۆر جار لە پلەی گەرمی ژورێکدا شلە.

پێکھاتەی کیمیایی[دەستکاری]

تریگلیسێرد پێکھاتووە لە سێ ئەستەر و لە گلیسرۆڵێک کە بەستراوەتەوە بە سێ گەردیلەی ترشی چەورییەوە. ئەلکھول گرووپی ھایدرۆکسیل (HO–) ھەیە. ترشی ئەندامی گرووپی کاربۆکسیل (–COOH) ھەیە. کھول و ترشی ئەندامی پەیوەستن بە پێکھێنانی ئەستەر. گەردیلەی گلیسرۆڵ سێ گرووپی ھایدرۆکسیلی (OH–) ھەیە و ھەریەک لە ترشی چەوری گرووپی کاربۆکسیل (–COOH) ھەیە. لە تریگلیسێرد، گرووپە ھایدرۆکسیلەکانی گلیسرۆڵ پەیوەست دەبن بە گرووپەکانی کاربۆکسیل لە ترشی چەوری بۆ پێکھێنانی بەندی ئەستەر. HOCH2CH(OH)CH2OH + RCO2H + R′CO2H + R″CO2H → RCO2CH2CH(O2CR′)CH2CO2R″ + 3H2O

چیرالیتی[دەستکاری]

ئەگەر زنجیرەی یەکەم و سێیەم ئاڕ و ئاڕ جیاواز بن، ئەوا گەردیلەی کاربۆنی ناوەندیی سەنتەرێکی چیرالە و لە ئەنجامدا تریگلیسێرد چیرالە.[٤]

مێتابۆلیزم[دەستکاری]

ڕۆڵی لە نەخۆشیدا[دەستکاری]

بەکارھێنانی پیشەسازی[دەستکاری]

پەڵە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Nomenclature of Lipids". IUPAC-IUB Commission on Biochemical Nomenclature (CBN). لە ڕێکەوتی 2007-03-08 ھێنراوە. 
  2. ^ Nelson، D. L.؛ Cox، M. M. (2000). Lehninger, Principles of Biochemistry (وەشانی 3rd). New York: Worth Publishing. ISBN 1-57259-153-6. 
  3. ^ Lampe، M. A.؛ Burlingame، A. L.؛ Whitney، J.؛ Williams، M. L.؛ Brown، B. E.؛ Roitman، E.؛ Elias، M. (1983). "Human stratum corneum lipids: characterization and regional variations". J. Lipid Res. 24 (2): 120–130. PMID 6833889. 
  4. ^ Lok، C.M.؛ Ward، J.P.؛ van Dorp، D.A. (1976). "The synthesis of Chiral Glycerides starting from D- and L-serine". Chemistry and Physics of Lipids. 16 (2): 115–122. PMID 1269065. doi:10.1016/0009-3084(76)90003-7. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]