باج

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

باج، پیتاک یان ماڵیات[١] (بە ئینگلیزی: Tax) بریتییە لە بەشێک لە داھات یان ماڵای تاکەکان کە بە مەبەستی دانی بەشێک لە بودجە یان خەرجەمەنی گشتی[٢]و پاراستنی بەرژەوەندی کۆمەڵایەتی‌و ئابووری‌و سیاسی وڵات بەھۆی قانوون لە ڕێگای دەوڵەتەوە دادەنرێ.[٣]

ئامانج لە دانانی باج[دەستکاری]

ھەر دەوڵەتێک بۆ بەرێوە بردنی کۆمەڵگا پێویستی بە کەرەستەی ماڵییە تاکوو بتوانێ ئەو ئەرکانەی کە لەلایەن خەڵکەوە وەئەستۆ گرتووە بە شێوەیەکی باش ئەنجام بدا. بەرچاوترین ئەم ئەرکانە بریتین لە:[٤]

  1. پاراستنی سەربەخۆیی‌و یەکپارچەیی وڵات لە ڕێگای دابین کردنی کەڵ‌وپەڵاو ئامرازەکانی بەرگریکردن‌و بەرێوە بردنی ھێزە نیزامی‌و پۆلیسییەکان.
  2. درووستکردن‌و بەرەوپێش بردنی ڕێگاکانی پەیوەندی‌و کەڵ‌و پەلی ھەڵگرتن و گواستەوە.
  3. دابین کردنی تەندرووستی، ئاو، کارەبا، مخابرات‌و زۆربەی کەڵوپەلەکانی پێوەندی کۆمەڵەکی بۆ گشت کۆمەڵگا.
  4. دابین کردنی پەروەردە لە ھەموو ئاستەکاندا.
  5. پێکھێنانی دادگاو پەیرەو کردنی دادپەروەری بۆ چارەسەر کردن‌و نەھێشتنی سکاڵاو دابین بوون‌و بەردەوامی ئاسایشی کۆمەڵایەتی.
  6. دابین کردنی پێداویستییە گشتییەکانی تاکەکانی کۆمەڵگا لە ئاستێکی جێی پەسەند.
  7. دابین کردنی ژێرخانی ئابووری‌و پێشەسازی سەرەکی (مادر) و کلیدی بۆ پێکھێنانی بواری بەرھەمھێنان‌و ڕەخساندنی یەکەی کارو ھاوسەنگی ئابووری.
  8. ھاندانی ڕووحی لێکۆڵینەوە لە پرۆژەی دامەزراندنی سەنتەری گەڕان‌و لێکۆڵینەوەو پشتیوان‌و ھاندانی لێکۆڵەران.
  9. دابین کردنی سەربەخۆیی لە زانست‌و پسپۆرییەکان. پیشەسازی‌و کشت‌و کاڵا.
  10. دابین کردنی خزمەتکارییەکان و پشتیوانی ماڵی لە ڕاستای بەھرەمەند بوون لە بیمەی کۆمەڵایەتی، خانەنشینی، پیری‌و لەکار کەوتوویی‌و دابین کردنی خەدەمات‌و دەرمانی و تەندرووستی بە شێوەی بیمەی گشتی‌و ڕێگا خۆش کردن بۆ ھەبوونی خانووی جێی شایان‌و لەگەڵا بنەماڵەکان.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Farhang-i Dānishgāh-i Kurdistān: Fārsī - Kurdī (وەشانی Chāp-i 2). Sanandaj: Dānishgāh-i Kurdistān. پەڕە ٢٠٩٣. ISBN 9789649623979. لە ڕێکەوتی 27ی ئابی 2020 ھێنراوە. 
  2. ^ "taxation | Definition, Principles, Importance, & Types". Encyclopedia Britannica (بە زمانی ئینگلیزی). لە ڕێکەوتی 27ی ئابی 2020 ھێنراوە. 
  3. ^ Kagan، Julia. "Taxation". Investopedia (بە زمانی ئینگلیزی). WWW.Investopedia.COM. لە ڕێکەوتی 27ی ئابی 2020 ھێنراوە. 
  4. ^ "باج". مرۆڤایەتی ـ Mirovayeti. لە ڕێکەوتی 27ی ئابی 2020 ھێنراوە. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]