ئێلیایییەکان

ئێلیایییەکان بە کۆمەڵێ لە فەیلەسووفانی یۆنانیی پێش سوقرات دەوترێ کە لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین لە ئێلیا، کە ئەو سەردەمە کۆلۆنییەکی یۆنانی بوو و ئەمڕۆکە دەکەوێتە باشووری ئیتالیا، دەژیان.

پارمێنیدیس و زینۆن و مێلیسۆس بەناوبانگترین و گرنگترین فەیلەسووفانی قوتابخانەی ئێلیایین، بەڵام بڕێ جار کسێنۆفانێس و ئێمپیدۆکلس -یش وەک ئەندامانی ئەو بزاڤە ناو دەبرێن.

ئێلیایییەکان حاشاکەری ڕاستیی گۆڕان (یا بوونەشت) و فرەیی (یا زۆری) بوون و، دەیانوت ھەبوون تاقانە ڕاستییە. ھەر تەنیا ھەبوونە کە بەڕاستی ھەیە. ھەر تەنیا تاقانەیە کە ھەیە. فرەیی نییە و وەھمە. جیھانی وەھماویی گۆڕان و فرەیی، جیھانی ھەستە. ئەو جیھانەی ئێمە لە ڕێگەی چاو و گوێ و دەست و ھەستەکانی ترمانەوە پێی دەزانین. ھەبوونی ھەقیقی تەنیا بە چاوی ئەقڵ دەبینرێ، نە بە چاوی سەر. ناکرێ ئەم ھەبوونە بەئاشکرا ببینرێ یا دەستی لێ بدرێ. نە لێرەیە و نە لەوێ، نە لە ڕابوردووە و نە لە ئێستا، تەنیا بە ھزر و ئاوەز دەتوانین لێی ئاگادار بین.