ئالفرێد ئادلێر

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئالفرێد ئادلێر
لەدایکبوون ٥ی شوباتی١٨٧٠
مەرگ ٢٨ی ئایاری ١٩٣٧ی زایینی
ئابێردین، سکۆتلاند
نیشتەجێ ئۆتریش
نەتەوە ئۆتریشی
پیشە دەروونناس
ئایین جوولەکە
منداڵەکان ۴

ئالفێرد ئادلێر (بە ئەڵمانی: Alfred Adler) (لەدایکبووی ٥ی شوباتی ١٨٧٠ — کۆچی دوایی ٢٨ی ئایاری ١٩٣٧ی زایینی) دەروونناسێکی بەناوبانگی ئۆتریشی بوو. ئادلێر وەک یەکەم پێشەنگی تاقمی دەروونناسی کۆمەڵایەتی دێتە هەژمار، لەبەر ئەوەی لە ساڵی ۱۹۱۱دا لە زیگمۆند فرۆید جیا بۆوە. ئەو بیردۆزێکی داڕشت کە هۆگرییەکانی کۆمەڵایەتی لەوێدا ڕۆڵێکی بەرچاوی دەگێڕا و تاکە دەروونناسێکە کە تاقمێکی چوار کەسیی پێک هێنا کە بە ناوی خۆیەوە ناو نراوە.

ژیاننامە[دەستکاری]

ئادلێر لە ۵ی شوبات لە دەور و بەری شاری ڤیێنای ئۆتریش لە بنەماڵەیێکی زەنگین لە دایکبوو. سەردەمی مناڵیی بە نەخۆشیی، بەرچاوتەنگی براگەورەکەی و پەراوێزخستنی لە لایەن دایکیەوە دیاری کرابوو. ئەو خۆی پێ کەسێکی ناشیرین و وردیلە بوو. ئادلێر بە بەراورد لەگەڵ دایکی، خۆی لە باوکی پێ نزیکتر بوو و وەکوو یۆنگ لەوانەیە هەر بەو هۆکارە دواتر دژایەتی چەمکی گرێی ئۆدیپی کرد کە لە ئەزموونەکانی سەردەمی منداڵیی ئەودا ڕەنگ دانەوەیێکیان نەبوو. ئادلێر لە تەمەنی منداڵیدا بەوپەڕی تواناوە هەوڵی دەدا هەتا خۆشەویستیی هاوتەمەنەکانی بۆ خۆی مسۆگەر بکات و وردە وردە کە گەورەتر بوو هەستی ڕێز و گەورەیی و وەرگرتنی لەلایەن کەسانی ترەوە لە خۆیدا بەدیکرد کە لە ناو ئەندامانی بنەماڵەکەیدا بەدی نەدەکرد. ئادلێر خوێندکارێکی تەوەزەل بوو، تا ئاستێک کە مامۆستایێک بە باوکی وت؛ ئەم کوڕە بۆ هیچ پیشەیێک بێجگە لە بەردەستیی پینەچی ناگونجێ. بەڵام ئادلێر بە پشت بەخۆ بەستن و لەخۆبوردوویی لە نزمترین ئاستی پۆلەوە خۆی کێشا سەرەوە. هەم لە بواری کۆمەڵایەتی و هەم لە بواری خوێندنیشەوە هەوڵی چڕی دا هەتا بەسەر بەجێماوی و لاوازیەکانیدا زاڵ بێ و بەم شێوازە بۆ بیردۆزی داهاتووی کە دەڵێ تاک دەبێ خاڵە لاوازەکانی قەرەبوو بکاتەوە، بوو بە نموونە. پێناسەی تایبەتمەندییەکانی هەستی خۆبەکەم زانین کە دواتر بەشی سەرەکی سیستەمەکەی ئەویان پێک هێنا، رەنگدانەوەی راستەوخۆی ئەزموونە سەرەتاییەکانی خۆیەتی، ئایینێک کە ئادلێر ئازادانە دیانی پێدا نا. ئادلێر لە تەمەنی چوار ساڵیدا، ئەوکاتەی کە لەگەڵ هەوکردنی سیەکانی کە هەتا لێواری مردنی برد خەریکی ململانێ بوو چاک بووەوە، بڕیاری دا ببێتە پزیشک. پلەی دکتۆرای پزیشکی لە ساڵی ۱٨۹۵ لە زانکۆی ویەن وەرگرت. دوای وەرگرتنی پلەی پسپۆڕیی نەشتەرگەری چاو و دواتر دامەزرانی لە پزیشکی گشتی، ڕووی لە دەروونپزیشکی کرد. ساڵی ۱۹۰۲ وەک یەکێک لە چوار ئەندامی رێپێدراو دەستی کرد بە بەشداری دانیشتنی بەکۆمەڵێ حەوتوانەی فرۆید. هەرچەند لە نزیکەوە لەگەڵ فرۆید کاری دەکرد پێوەندی تایبەتیان پێکەوە نەبوو. جارێک فرۆید وتبووی کە ئادلێر بێزارم دەکا. ئادلێر لە چەند ساڵی دواتردا بیردۆزێکی سەبارەت بە کەسایەتیی هۆنیەوە کە لە زۆر روانگەوە لەگەڵ بیردۆزەکەی فرۆید جیاواز بوو و بە ئاشکرا رەخنەی لە داکۆکی فرۆید لە هۆکارە جنسیەکان گرت. ساڵی ۱۹۱۰ فرۆید سەرۆکایەتی دەستەی دەروونشیکاری ڤیێنای کرد بە ناوی ئادلێرەوە هەتا ئەو ناکۆکیانەی نێوانیان کە لەزیادبوون بوون بڕەوێتەوە، بەڵام ساڵی ۱۹۱۱ جیابوونەوە چاری ناچار بوو. ئەو جیابوونەوە ناخۆش بوو. دواتر ئادلێر فرۆیدی بە کلاوچی پێناسە دەکرد و دەروونشیکاییەکەی بە «پیس» ناودێر دەکرد.[١] فرۆید ئادلێری بە «دژەباو» و «دێوانە خوو» ناو دەبرد.[٢]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ (روزن، ۱۹۷۵، ص. ۲۱۰)
  2. ^ (گی، ۱۹۸۸، ص. ۲۲۳)