ئاوڵەمە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاوڵەمەی ٦ ھەفتەیی مرۆڤ

'ئاوڵەمە، ئاولەمە، (بە ئینگلیسی: embryo، بە فارسی: رویان و بە عەرەبی: جنین)بریتییە لە سەرەتاکانی تۆل لە یەکەمین ڕۆژی پێکھاتنەوە تا کۆتایی حەفتەی ھەشتەم، کە ھێشتا باش خۆی نەگرتووە.

بە زمانی زانستی، بە یوکاریۆتێکی چەندخانەیی دیپلۆید دەگوترێت کە لە سەرەتای گەشەکردنی خۆیدایە. لە مرۆڤدا لە سەرەتای پێکھاتنەوە ھەتا نزیکەی ھەفتەی ھەشتمی ژیانی پێی دەگوترێت ئاوڵەمە، پاش ئەم قۆناخە پێی دەگوترێت تۆل (fetus).

وشە ھاوتاکان[دەستکاری]

ئاولەمە

دروستبوون و گەشەکردن[دەستکاری]

بە پرۆسەی دروستبوون و گەشەکردنی ئاوڵەمە دەگوترێت گەشەی ئاوڵەمە (یان ئێمبریۆجێنێسیس). لەو ئۆرگانیزمانە دا کە زاوزێ بە جووت بوونە، پاش ئەوەی کە تۆمی نێر تێکەڵی ھێلکۆکەی مێ دەبێ، خانەی زیگۆت بەرھەم دێت کە لەخۆگری نیوەی دی‌ئێن‌ئەیی باوک و نیوەی دی‌ئێن‌ئەی دایکە. کەوابوو ئاولەمە ٥٠لەسەدی پێکھاتەی ژێنەتیکی ھەریەکە لە باوک و دایکی ھەیە. لە گیاکان، ئاژەڵان و ھەندێک لە سەرەتاییاندا (protistan) زیگۆت بە شێوەی دابەشینی میتۆسیس زیاد دەکا و ئۆرگانیزمێکی چەندخانەیی پێک دەھێنێت، کە ھەربە ئاوڵەمە دەناسرێت.

لە ئاژەڵاندا[دەستکاری]

ئاوڵەمەی گیا و ئاژەڵان[دەستکاری]

فۆسیلە دۆزراوەکان[دەستکاری]

ئاوڵەمەی مرۆڤ[دەستکاری]

گەشەکردن[دەستکاری]

لەبارچوون[دەستکاری]

لەباربردن[دەستکاری]

ناکۆکیە ئەخلاقیەکانی دیکە[دەستکاری]

زیندوومان[دەستکاری]

لێکۆڵینەوە[دەستکاری]