خەرمانە (دیاردەی تیشکی)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
Disambig RTL.svg  ئەم وتارە سەبارەت بە خەرمانە (دیاردەی تیشکی) نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە خەرمانە (ڕوونکردنەوە).
خەرمانەی خۆر لە زنجیرە چیاکانی هیمالایە.
خەرمانەی خۆر.

خەرمانە (بە ئینگلیزی :) دیاردەیەکی ڕووناکییە کە بە ڕووناکی بەرهەم دەهێنرێ (بە پڕشەنگی خۆر یان تریفەی مانگ ) کاتێک ڕووناکی بەناو کریستاڵی سەهۆڵی شەش پاڵوی ناو کەشە بەرزەکان ڕەت دەبێت تووشی شکانەوە دەبن و ئەم دیاردەیە درووست دەکەن . خەرمانە چەندین شێوەی هەیە، وەک خەرمانەی رەنگاو رەنگ یان خەرمانەی سپیی هەروەها دەکرێت شێوەی کەوانە یان بازنەیی بێت کە بەگشتی لە دەوری مانگ یان خۆر درووست دەبن ، بەڵام هەندێکی تر لە شوێنێکی تر یان تەنانەت لە بەشی پێچەوانەی ئاسماندا ڕوو دەدات . لە باوترین جۆری خەرمانە ناسراوەکان، خەرمانەی بازنەیی ( خەرمانەی ٢٢)ە . هەندێک لە خەرمانەکان دەگمەنن وەک خەرمانەی ٤٦ پلەیی و خۆرەدرۆزنە[١].

ئەو کریستاڵە سەهۆڵیانەی کە بەرپرسن لە درووست بوونی خەرمانە، بەشێوەیەکی ئاسایی لە هەوری سیرۆستراتۆس لە ترۆسفری سەرەوە (٥-١٠ کم (٣.١-٦.٢ میل)ڕاگیر دەبن، بەڵام لە کەشوهەوای سارددا دەتوانن لە نزیک ڕووی زەویدا خۆیان ڕاگیربکەن ، لەو حاڵەتەدا وەک تۆزی ئەڵماس ناودەبرێن شێوە و ئاڕاستەکردنی تایبەتی کریستاڵەکان بەرپرسیارن لە جۆری خەرمانەی بەرهەم هاتوو. ڕووناکی بەهۆی کریستاڵی سەهۆڵیەوە دەشکێنەوە و دووبارە ڕووناکی دەدەنەوە و رەنگە بەهۆی پەرتبوونی ڕووناکیەکان دابەش بوونی رەنگەکانیش درووست ببێت. کریستاڵەکان وەک هاوێنە و ئاوێنە ڕەفتار دەکەن[٢]. دیاردە ئەتۆمۆسفیریەکانی بینایی وەک خەرمانە وەک بەشێک لە کەشناسی کەشوهەوا بەکاردەهێنرێت ، ئەمەش مەبەستێکی ئەزموونکاری پێشبینی کەشوهەوا بوو پێش ئەوەی کەشناسی پێش بکەوێت . زۆر جار ئاماژە بەوە دەکەن کە باران لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری داهاتوودا دەبارێت، چونکە هەوری سیرۆستراتۆس کە دەبێتە هۆی ئەوەی کە دەتوانێت نیشانەی نزیکبوونەوەی باران بارین نیشان بدات[٣] .

جۆرە باوەکانی تری دیاردە ڕووناکیەکان کە بەهۆی دڵۆپە ئاویەکان درووست دەبن جیاوازن لەو دیاردانەی کەبەهۆی کریستاڵی سەهۆڵی درووست دەبن وەک (پەلکەزێڕینە).

پێشانگا[دەستکاری]

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ""Disk with a hole" in the sky". www.atoptics.co.uk. Retrieved 2021-05-02.
  2. ^ "Bottlinger's Rings". www.atoptics.co.uk. Retrieved 2021-05-02.
  3. ^ "HaloSim3 software". www.atoptics.co.uk. Retrieved 2021-05-02.