بزوێنەری شەش -هەنگاو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

(Six -stroke engine) بزوێنەری شەش هەنگاو ئەم بەشەیان کاری پێدەکرێ بۆ ژمارەیەک بزوێنەری سووتانی ناوەکی جێگیر وا دیزاین دەکرێ کە ھان بدرێ بۆ باشترکردنی بزوێنەرە کۆنە چوارهەنگاوەکان لەگەڵ دوو هەنگاوەکان . وە سوودەکانی پێک دێ لە زیاد کردنی چالاکیەکانی سووتەمەنی ،وە ئاڵۆزیە میکانیکیەکان کەم بکاتەوە لەكەڵ دەر دراوەکان وە ئەو بزوێنەرە دابەش دەکرێ بۆ دوو گروپی سەرەکی لەسەر ژمارەی پستنەکان کە ھاوبەشی پێ دەکەن بۆ شەش هەنگاوەکان.

وه له ديزاين کردنی تاکە پستنێک ،ئەو بزوێنەرە دەست بەسەر بە فیرۆچوونی گەرمی دادەگرێ لە بزوێنەری چوارهەنگاو (ئۆتتۆ لەگەڵ دیزڵ) ھەروەھا بەکاردێ بۆ زیادکردنی توانا لەگەڵ هەنگاوی دەرچوونی گازەکە بەو پستنەی کە دەکەوێتە ناو سلندەرەکە وە ھەوڵ دان بۆ باشترکردنی توانای سوتەمەنیەکە .وە ئەو پستنانەی کە دەکەونە ناو بزوێنەری جۆری شەش هەنگاو دەچنە سەرەوەی لولەکە دواتر دێنە خوارە بۆ ماوەی سێ جار لە ھەر پریشکاندی سوتەمەنیەک .وه ئەو دیزاینکردنە بە کار دێ بۆ ھەڵم یان ھەوا ،ھەروەک ئەو شلەی کاری لەسەر دەکەین بۆ زیاد کردنی هەنگاوی توانا.

ئەو دیزاینانەی کە شەش هەنگاوەکان دیاریدەکرێ بە کارلێکی نێوان دوو پستن کە زۆر جیاوازن ، وە پستنەکان لەوانەیە جیاواز بن لە ھەرتاکە سلندەرێک وە یان لەوانەیە بکەونە ناو ھەرسلندەرێکی جیاواز وە ھەمیشە یەک سلندەر دوو هەنگاو دروست دەکا لە کاتێکدا کە ئەوانی تر چوارهەنگاو دروست دەکەن لە ھەر خولێکی تەواو وە پستنی دووەم لەوانەیە بەکاربێ بۆ شوێن گۆڕینی میکانیزمی زمانەیەک لە بزوێنەرێکی ئاسایی ، کە بەکاردێ بۆ کەم کردنەوەی ئاڵۆزیەکانی میکانیک یان زیاد کردنی ڕێژەی پەستاوتن بە لابردنی خاڵی ڕووناکی وە ئەمەش پێچەوانەی سنووری پەستاوتنە . وە پستنی دووەم بەکاردێ بۆ زیادکردنی ڕێژەی تەقینەوەکە وە جیاکردنەوەی لە ڕێژەی پەستاوتن. زیادکردنی ڕێژەی تەقینەوە لەم ڕێگایە دەتوانێ توانای جوولە گەرمیەکان زیاد بکا لە ھەمان ماددە بۆ خولی میلەرو ئەتکیشن.

جۆرەکانی بزوێنەر[دەستکاری]

تاک-دیزاینکردنی پستن[دەستکاری]

لەو جۆری دیزاین کردنە تەنھا یەک پستن بەکاردێ لە ھەر لوولەکێک وەک بزوێنەری دوو یان چوار لێدان .کە لەدووەم شلەیەکی نەتەقێنەر دەخرێتە ناو ژووری سووتانەکە وە ئەو گەرمیەی کە ماوە لە ناو ژووری سووتانەکە کە دەبێتە ھۆی تەقاندنەوە بۆ دووەم لێدانێ توانا کە لەدوای لێدانی دەرچوونی گازەکان.

بزوێنەری شەس هەنگاوی گرایفن[دەستکاری]

بزوینەری کییر لە مۆزەخانەی بزوینەری ئەنسن

لە ساڵی ١٨٨٣،کە ئەندازیار باث بەسید ساميولگرایفنی ئەفسانە دروستكەر و دامەزرێنەری بزوێنەری هەڵم گاز بوو . ئەو ئارەزووى كرد تا بزوێنەرێکی سوتانی ناوەکی بەرهەم بهێنێت، بەڵام بەبێ دانی خەرجی مۆڵەت . چارەسەريى ئەو ئەوە بوو کە " دەمەوانەیەکی سلایدی کراوە "یک دروست بکات لەگەڵ بزوێنەری شەش ھەنگاوی تاک -کاریگەر ،لە ساڵی ١٨٨٦ دروسکەرێکی بزوێنەری ھەڵمی سکۆتلەندی دیک و کێررو کۆ ،کە ئایندەیەکی بینی لە بزوێنەرێکی ڕۆنی گەورە و مۆڵەتی ئەستۆپاکی داھێنانی گرایفن .کە جووت کاریگەر بوون ،وە بزوێنەری پاسکیلی دووکەسی کە دەیفرۆشن لە ژێر ناونیشانی کیلمارنۆک.کە بازاڕی سەرەکی دروسکردنی کارەبا بوون لە بزوێنەری گرایفن ئەو شوێنەی کە ئەوان ناوبانگیان لیوە دەرکرد بۆ بەڕێوە بردنی ڕووناکەی بۆ ماوەیەکی درێژ مانەوە بە ئاسوودەی و بەبێ بونی هیچ کێشەیەک ،دواتر لە ناکاو توانای ئەوەیان دەبێ کە دەست بگرن بە سەر داواکاریەکی زۆر بۆ توانا.وە ئەو دروسکردنە گەورەیە گونجاو نەبوو لە بەکارھێنانی مۆبایل بەڵام توانای ئەوەیان ھەبوو کە ڕۆنێکی خەست و ھەرزان لە نرخ بسووتێنن،کە بنەمای سەرەکی بۆ "گرایفنی سادە "کە دەرچوێکی گەرم بوو کە ھەڵمێکی دەرەکی لە خۆ دەگرت بۆ ئەو سووتەمەنیەی کە دەردەدرا . وە پلەی گەرمیەکە بە نەگۆڕی دەمێنێتەوە لە دەوروبەری ٥٥٠ پلەی فەھرەنھایەت یان ٢٨٨پلەی سیلیزی .کە دەتوانن بە پێی پێویست و بە شێوەیەکی فیزیایی ئەو سووتەمەنیە بکەن بە ھەڵم یاخوود بیسوتێنن بەڵام ناتوانن بە شێوەیەکی کیمییای تێکی بشکێنن ئەم پاڵاوتنە تێکشاندنە پشگیری دەکرا لەسەر بەکارھێنانی ڕۆنی خەست کە ئەو قەتران و قیرە بەکارنەھاتوانە جیا دەکرێنەوە بە گەرم کردنیان بۆ پلەیەکی گەرمی بەرز یان کە بەھەڵم دەکران .گلۆپی خری داگیرساندن بەکاردەھێنران ،کە "ھەڵگیرساندنی کاتاثێرمیک "بە شێکە لە گریفن ,کەلێنێکی بچووکی دابڕاو کە پەیوەست دەکرێ بە ژووری سووتان . ‏ ئەو بەشەی کە سووتەمەنیەکەی دەپڕژاند نۆزڵێکی ناوەکی گوونجاوی ھەیە بۆ دابینکردنی ھەوایەکە ،کە داپۆشەرێکی خڕ دەوروبەری ئەو ڕۆنەی گرتبوو ، کە ھەردووکیان ھەوایەکە ڵەگەل ڕۆنەکە بە خێرایی ٢٠psi (١٤٠kpa) پەستان ،گڵاتۆر یان ڕێکخەری خێرای دەستی دەگرت بەسەر ئەو خێرایە. گرایفن بۆ بازرگانی چووە دەرەوە لە ساڵی١٩٢٣کە .تەنھا دوو نموونەی زانراو بۆ گرایفن دەربارەی بزوێنەری شەش ھەنگاو پێشکەش کرا . یە کێکیان لە مۆزەخانەی بزوێنەری ئەنسن بوو . دانەکەی تریان لەساڵی١٨٨٥ دروستکرا وە ھەروەھا بۆماوەی چەند ساڵێکیش لە مۆزەخانەی بریمینگھام بۆ زانست زانیاری بوو ، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٧ گەڕێنرایەوە بۆ باث لەگەڵ مۆزەخانەی باث دەربارەی کار

بزوێنەری شەش -هەنگاوی دیەر[دەستکاری]

لیۆنارد دیەر لە ساڵی 1915 بزوێنەری شەش ھەنگاوی سووتانی ناوەکی کە ئاوی تێدەکرد دروست کرد ،زۆر ھاوشێووە بوو لەگەك دیزاینەکەی کراوەر (ھەر وەک لە خوارەوە دیارە) ئەو دەستەیە زۆر ھاوشێوەی ئەو داھێننامانە بوو کە بڵاو کرایەوە لە کاتە.

تایبەتمەندیەکانی بزوێنەری شەش ھەنگاوی دیەر


•پێویستی بە سیستەمی سارد کردنەوە نیە

•وە بەکارھێنانی سووتەمەنی باشتر دەکات لە بزوێنەرە ئاسایەکان

•پێویستی بە سەرچاوەیەکی ئاوی خاوێن ھەیە بۆ ئەوەی کار لە دووەم توانا بکات

•دەرھێنانی توانای زیاتر لە فراوان بوونی ھەڵمەکان

بزوێنەری شەش لێدانی باجولەز[دەستکاری]

بزوێنەری شەش هەنگاو باجولەس وەک بزوێنەری شەش هەنگاو ڕێکە لە دیزاین ،ھەر چەندە ,وەک گۆڕانکاریەکە لە سەری سلندەرەکە،لەگەل دوو ژووری فراوانی جێگیر :ژووری سووتان وە ژووری گەرم کردنی ھەوا لە سەرووی ھەر سلندەرێک .وە لە ژووری سووتانەکە ھەوایەکە بارگە وەردەگرێ بە گەرم کردنی ھەوا لەناو سلدەرەکە وە سووتانی سوتەمەنیەکە ڕوودەدات بە قەبارەیاکی جێگیر لە ناو ژووری جێگیر دەبێ ، کە دەبێتە ھۆی بەرزکردنەوەی توانای سووتان بە بەراورد سووتانی ناو سلندەرەکە .پەستانێکی گەورە بە دەست دێ پاشان بڵاوی دەکاتەوە بە ناو سلندەرە بۆ کارپێکردنی تواناکە یان فراون بوونی هەنگاو .ھاوکات ،ژووری دووەم ، کە ژووری سووتانەکەش دا دەپۆشێ،کە بەرکەوتنی ھەیە لەگەل ھەوا کەپلەی گەرمیەکەی بەرز دەکاتەوە بە تێپەربوونی گەرمی بە دیوارەکانی سلندەرەکە , ئەم ھەوایەی کە پەستێوراوە و گەرم کراوە کە سەرباری زیاد بوونی هەنگاوی پستن وزەی زیاتری پێ دەدا.

وە سوودە داواکراوەکانی ئەو بزۆینەرە کە بە کارهێنانی سوتەمەنی بەڕێژەی لە ٪٤٠ کەم دەکاتەوە،دوو هەنگاوی فراوان بوون لە شەش لێدانەکان.سووتەمەنیە هەمەجۆرەکان بەکارهێنانەکی بە هێزیان هەیە ،وە کەمکردنەوەکی بەرچاو لە پیسبوونی گازەکان.

بزوێنەری شەش لێدانی باجولاس دا هێنرا لە ١٩٨٩ لەلايەن رۆجەر [باجولاز]ى [باجولاز] ئێس ئەى. كۆمپانيا، داى مەزراند لە جنێڤ، سويسرا؛ ئەو وڵاتە يەكگرتووەكان داهێناننامەى هەيە ٤،٨٠٩،٥١١ و وڵاتە يەكگرتووەكان داهێناننامە ٤،٥١٣،٥٦٨

وە تایبەت مەندی بزوێنەری شەش لێدانی باجولەس ئەمانە لە خۆ دەگرێ:


-كەم كردنەوە لە بەكارهێنانى سووتەمەنى لەلايەن بەلايەنى كەم ٤٠٪

-دوو لێدانی فراوان بوون (كار) لە شەش لێدان

-چەندین جۆری سووتەمەنی ، هەروەك گاز دەكاتە شلە گازى نەوت

-كەم كردنەوەىەکی بەرچاو لە پيس بوونى هەوا

-خەرجى هاوشێوە بۆ ئەوانەى مەكينەيێكى چوار-لێدان

بزوێنەری شەش لێدانی ڤەلۆزەتا[دەستکاری]

لە مەكينەيێكى [ڤەلۆزەتا]، هەواى تازەدەخرێتە ناو لوولەکەکە لەكاتى لێدانی گزوز، كە فراوان دەكات لەلايەن گەرمى و بۆيە هێز پستنەكە بەرەوخوار بۆلێدانێکی زياتر. تێكەڵ بوونى زمانە لا بردرابوون، و دوو لێدانە زياترەكە وە تێکردنی هەوا بەكار دەهێنن د بۆ باشتر پاك كردنەوەی گازەکە. مەكينەكە وا دەر دەكەوێت کە بە ڕێژەی٤٠٪ كەم كردنەوە لە بەكارهێنانى سووتەمەنى و كەم كردنەوەى بەرچاو لە پيس بوونى هەوا نیشاندەدات . ڕێژەى كارەبا-بۆ-كێش كەمێك كەمترە لەوەى مەكينەيێكى بەنزينى چوار-لێدان. مەكينەكە دەتوانێت كار بكات لەسەر جۆراوجۆرى سووتەمەنى، رانگ لە بەنزينەوە و ديزل هان دەدەرێن بۆ ئێل پى گى. مەكينەيێكى گۆڕراوێك نيشان دەدات ٦٥٪ كەم كردنەوە لە پيس بوونى تاكە ئۆكسايدى كاربۆن كاتێك بەراوردی كرد بە مەكينەى چوار-لێدان کە دۆزرایەوە. مەكينەكە دەر كەوت لە ٢٠٠٥ لەلايەن تيمێكى قوتابيى ئەندازيارییانی ميكانيكى، مستەر يو [كريشناراج]، مستەر [بۆبي] سەباسچەن، ئارونى مستەر نێيەر و مستەر ئێرەن جەوسەف جۆرجى كۆلێژى ئەندازيارى، [تريڤاندروم].


چالاکیەکانی بزوێنەر:

ھەنگاوە جیاوازەکان ئەمانەی خوارە دەگرێتەوە:

١.ھەنگاوی ھاتنە ناوەوە

٢. ھەنگاوی پەستاوتن

٣. ھەنگاوی فراوانبوون

٤. ھەنگاوی دەرچوون

٥. ھاتنە ناوەوەی ھەوا

٦. چوونەدەرەوەی ھەوا

بزوێنەر کە چوار دەمەوانەی ھەیە:

١.دەمەوانەی ھاتنە ناوەوەی ھەوا لەگەڵ سووتەمەنی

٢.دەمەوانەی ھاتنە ناوەوەی ھەوا بەتەنھا

٣.دەمەوانەی دەرچوونی گازەکان

٤.دەمەوانەی دەرچوونی ھەوا بەتەنھا

هەنگاوی ھاتنە ناوەوەی ھەوا : لەم ھەنگاوەدا پستنەکە دەست بە جووڵە دەکا لە بەرزترین خاڵی بێجوڵە بۆ نزمترین خاڵی بێجووڵە ، لە کاتەدا دەمەوانەی ھاتنەناوەوە دەکرێتەوە وە تێکەڵەیەک لە ھەواو سووتەمەنیەکە دێنە ناو سلندەرەکە .

ھەنگاوی پەستاوتن : پستن لە بەرزترین خاڵی بێجووڵە دە جوڵێ بۆ نزمترین خاڵی بێجووڵە ، وە دەمەوانەکان دادەخرێن.

ھەنگاوە فراوانبوون: کە پلاکی داگیرساندن کە تێكەڵەی ھەواو سووتەمەنیەکە دەسووتێنێ ، وە پستنەکە لە بەرزترین خاڵی بێجووڵە دەڕوات بۆ نزمترین خاڵی بێجووڵە ، کە دەمەوانەکان ھەر بە داخراوەیی دەمێننەوە

ھەنگاوی چوونەدەرەوە: کە پستنەکە لە نزمترین خاڵی بێجووڵە دەجووڵێ بۆ بەرزترین خاڵی بێجووڵە لە کاتەی کە دەمەوانەی دەرچوون کراونەتەوە ، وە ڕێگە بە گازەکان دەدات کە کە سلندەرەکە جێبێڵن

هەنگاوی هاتنەناوەوەی هەوا: دەمەوانەی هاتنەوەوە دەکرێتەوە کاتێک کە پستنەکە لەبەرزترین خاڵی بێجولە دە جولێن بۆ نزمترین خاڵی بێجوڵە،وە پاڵ بە هەوایەکی پاک دەدەن بۆ ناو لولەکەکە .وە او هەوایە تێکەڵ دەبێ لەگەڵ گازەی کە ماوەتەوە یان سوتەمەنیە نەسوتاوەکە ،لەو کاتەی کە ناوەوەی لولەکەکە سارد دەکرێتەوە.

.ھەنگاوی دەرچوونی ھەوا:کە دەمەوانەکانی دەرچوونی ھەوا دەکرێنەوە کاتێک پستنەکە لە نزمترین خاڵی بێجووڵە دەجووڵێ بۆ بەرزترین خاڵی بێجووڵە . کە ھەوایەکی پاک لەگەڵ زۆربەی ئەو ئەو سووتەمەنیانەی کە لەھەنگاوی پێشووتر ماونەتەوە لەگەڵ گازەکان ئەوا سلندەرەکە بە جێدێڵن . بە پێی پێشنیارەکانی ئەنێل کە ئەمە کەشوھەوا یەکی تازەتر دروست دەکات لەناو سلندەرەکە پێش ھەنگاوی ھاتنە ناوەوەی تێكەڵەی ھەواو سووتەمەنی دواتر . کە ئەمەش یارمەتی بزوێنەرەکە دەدات کە تێکەڵەی ھەواو سووتەمەنیەکە بە ڕێژەی لە %١٠٠ بسووتێنێ ، وە دەر چوونە زیان بەخشەکان کەم بکەنەوە (کە لە٪٩٨ ی دەرچوونی گازی تاکە ئۆکسیایدی کاربۆنە)

بزوێنەری شەش هەنگاوی کراوەر[دەستکاری]

بزوێنەری شەش ھەنگاوی کراوەر وەک تاقیکردنەوەکی نموونەی بەکاردەھات لە نەتەوە یەکگرتوەکان لەلایەن برۆس کراوەر،ئاوەکە دەخرێتە ناو سلندەرەکە دوای ئەو ھەنگاوەی کە گازەکان دەباتە دەرەوە یەکسەر دەگۆڕێ بۆ ھەڵمێک کە پلەی گەرمیەکی لە پلەی گەرمی ئاسایی بەرز ترە .کە فراوان دەبێ کە ھێزێک دەکەوێتە سەر پستۆنەکە کە ئاراستەکەی بۆ خوارەوەیە لەم ھەنگاوە توانایەک بە دەست دێ.کە ھەر چەندە بە فیڕۆچوونی گەرمیەکیە پێویستی بە ھەوا ھەیە یاخود سیستەمی سارد کردنەوە بە ئاو کە دەست دەگرێ بەسەر بەتاڵکردنەوەی بارگە لە زۆربەی بزوێنەرەکان وە بە کاردی بۆ سەرەو خوار کردنی پستنەکە . کراوەر ئەوش دەخەمڵێنێ کە ئەو دیزاینە بەفیرۆچوونی سووتەمەنی بە ڕێژەی ٪‏٤٠ کەم دەکاتەوە وە بە پەیدا کردنی ھەمان تواناش وە بە خولانەوەیەکی کەمتریش . ئەو کێشەی کە پەیوەندی ھەیە بە سیستەمی ساردکردنەوە دەتوانرێ لاببردرێ .بەڵام ئەوەش لەوانەیە ھاوسەنگ بکرێ لەلايەن پێويستيێك بۆ تانكێكى ئاو سەڕەڕای تانکێکی سووتەمەنی ئاسای .


بزوێنەری شەش ھەنگاوی کراوەر کە دیزاینێکی ئەزمونی بوو كە سەرنجی میدیایەکانی بۆ خۆی ڕاکێش لە ساڵی ٢٠٠٦ بە ھۆی دیمانەیەکی دراو لەلایەن داھێنەرێکی ئەمەریکی کە ٧٥ ساڵ تەمەنی ئەوەی کە داوای کردووە بۆ داھێناننامەیەک لە دیزاینەکەی خۆی.کە داواکردنی داھێنان نامەکە لە ئەنجامدا پشگوێ خرا بوو

بزوێنەری ڕێڤێتیک[دەستکاری]

بزوێنەری سووتان کۆنتڕۆل کراوە ، دروستيان كرد لەلايەن برادلى هاوەل-سميثى كۆمپانياى ئوستورالى [رەڤەتەك] هەولدينگز پتای ڵتد، بەكارهێنان جووتكردنكەى پستنى دژايەتى كرد تا جووتێكى كۆونتەر-رۆتاتينگ كامێراى تهرى-لۆبەد بهاژۆن بەناو پەيوەنديهەبوونلەگەڵب. ئەم پێكهاتانە لوولەكى خولانەوەى ئاسايى لەجياتى دا دەنێن و كۆنەكتينگ-رۆدس، كە توانا دەدات بە جوولەی پستنەكانکە بەتەواوى تەوەرەيى بن, بۆ ئەوەى زۆربەى توانا بە پێچەوانەوە بەفيڕۆى دا لەسەر جوولەى تۆڕنەى كۆن-رۆدسەكان بەكاريگەرى دەگوازرێنەوە بۆ شەفتى دەرهات. ئەمە توانا دەدات بە شەش لێدان لە سوڕانەوای شەفتەكە (بڵاو بوونەوە لە جووتێكى پستن). تاقيكردنەوەيێكى سەربەخۆ [ بى ئێس ئێف سي]ى [رەڤەتەك]يى پێوا X٤ ڤ٢ مەكينەى بەنزينى نموونە لە ٢١٢ گ/كو-ه [ ١٤ ] (بەرامبەر بوون بۆ بەتواناييێكى وزەى ٣٨.٦٪).لە هەريەك لە ژمارە جووتەکانی پستن دەتوانن بەکاربهێندرێن دەتوانن لە مشتەوان يان ڕێكخستنى ئێكس؛ سێ نەرمەى گويەكەى کام دەتوانن لەجياتى دا بنێرێن لەهەر یەک لە ژمارە تاکەکان مەزنتر لە يەك؛ وە شێوە ئەندازەكەى كامەکان دەتوانن بگۆڕدرێن بۆ شێوەیەکی گونجاو کە پێوەستە بۆ ئامانجی سوتەمەنیەکان و بەکارهێنانەکانی مەكينەكان. جياوازى ئەوها لەوانەيە دە یان زیاتر لێدان بن لە هەر سووڕێک.