کونە کرمەکان

کونە کرم (بە ئینگلیزی: wormhole) پێکهاتەیەکی گریمانەییە کە خاڵە جیاوازەکان لە بۆشایی کاتدا بەیەکەوە دەبەستێتەوە، و لەسەر چارەسەرێکی تایبەتی ھاوکێشەکانی بواری ئاینشتاین دامەزراوە. کونی کرم دەتوانرێت وەک تونێلێک وێنا بکرێت لەگەڵ دوو کۆتایی لە خاڵی جیاواز لە بۆشایی کاتدا. فیزیازانێکی لەدایکبووی ئەڵمانی دەڵێت کە لە تونێلێک دەچێت لە نێوان دوو کونە ڕەش یان خاڵەکانی دیکە لە فەزا-کاتدا. تونێلێکی لەو جۆرە ڕێگایەکی کورت لە نێوان خاڵە کۆتاییەکانیدا دابین دەکات. بە لێکچوون، بیر لە مێروولەیەک بکەرەوە کە بەسەر لاپەڕەیەکی تەختی کاغەزدا دەڕوات لە خاڵی A بۆ خاڵی B. ئەگەر کاغەزەکە بە ڕەهەندی سێیەمدا کێشرابێت بەجۆرێک کە A و B سەریەک بخەن، مێروولەکە دەتوانێت ڕاستەوخۆ لە خاڵێکەوە بۆ خاڵێکی تر هەنگاو بنێت، بەم شێوەیە خۆی بەدوور بگرێت گەشتێکی دوور و درێژ.

وێنەیەكی گریمانەیی كونەكرم