Gastroesophageal reflux disease

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

(گێد)، ھەروەھا ناسراو بە ھەڵگەڕانەوەی ترش، حالەتێکی درێژخایەنە کە تێیدا گەدە بەرزبوونەوە سەرەوە قایل دەکات بۆ سورێنچکەکە، بوون بە ھۆی یان نیشانە یان ئاڵۆزکاری. نیشانە چێژی ترش دەخەنە ناو دواوەی دەمەکە، دڵەکزێ، ھەناسەی خراپ، ئازاری سنگ، ڕشانەوە، ھەناسە دان گرفت، و دووری ددانەکان لەبەر دەکەن. ئاڵۆزکاری ئاوسانی بۆریی خوراک دەگرنەوە، تەسکبوونەوەی ئەسۆپھاگیل، و سورێنچکی باریت.

زۆر ھۆی مەترسی ھەیە کە دەتوانن ھەڵی ھە بوون ئەم نەخۆشیە زیاد بکەن ھەروەک: قەڵەوی، سکپڕی، جگەرە کێشان، فتقی ھیاتال، و دەرمانی مسۆگەر ببەن. دەرمان وەک دەرمانی تەنگە نەفەسی و ھەستیاری، بلۆکەی کەناڵی کالسیۆم، دەرمانی دژخەمۆکە و حەب سلیپینگ دەتوانن ھۆی ھە بوون ئەوھا نەخۆشیێک بن. ھەڵگەڕانەوەی ترش رێتە ھۆی لەلایەن داخستنی ھەژاریەکە خوارووتر ئەسۆپھاگیل سپھینکتەرتر، کە لە سەری دوورێیەکەیە لەنێوان گەدەکە و سورێنچکەکە، کاتێک ئەو. دوو بژاردەی چارەسەر ھەیە کە بەردەستن ھەروەک گوڕینی شێوازی ژیانی نەخۆش؛ دەرمان؛ و ھەندێ جار ئەوان پێویستە نەشتەرگەری بەتایبەتی دەست بکەون بۆ ئەوانە کە باشتر نابن لەگەڵەکە دادگایی کردنی یەکەم. گۆڕانی شێوازی ژیان دەگرنەوە بەرەوخوار ڕا ناکشێن لەت دواوە بۆ سێ کاتژمێر لەدوای بەکارھێنانی خۆراک، بەرز کردنەوەی سەری جێگەکە، کەم کردنەوە کێش، خۆ بەدوور گرتن لە خۆراک کە ئەنجام لە نیشانە، و دەوەستێنن جگەرە دەکێشن. دەرمان ئانتاسەدز دەگرنەوە، H2.

لە جیھانی ڕۆژاوا، لەنێوان ١٠ بۆ ٢٠٪ی دانیشتوان کار تێ دەکرێن بە ئەم نەخۆشیە. جاروبار پاشگرە: گەدە ھەڵگەڕانەوەی ئەسۆپھاگیل بەبێ نیشانە یان ئاڵۆزکاریی گرفتبار تەنانەت ئەگەری زیاترە تا ڕوو بدات. باوترین نیشانەی گێد یەکەم نوسراوی بوو و خوێندی لە ١٩٢٥، کاتێک [فریەدەنوالد] و فێلدمەن سەرنجیان دا لەسەر دڵەکزێ و پەیوەندیی موحتەمەلی بۆ فتقێکی ھیاتال. لە ١٩٣٤ پسپۆڕی گەدە و ڕیخۆڵە ئاشەر [وینکەلستەین] ھەڵگەڕانەوەی باس کرد و نیشانەکانی دا پاڵ تا ترش گەدە.

نیشانە و کاریگەری لاوەکی

ھەراش-

ھەراش لەگەڵ نەخۆشیەکە (گێد) عادەتەن لە نیشانان دووچار دەبێت وەک: چێژێکی ترش لە دەمەکە، رەگورگیتاتیۆن (کە کاری براینینگە خۆراک سەرەوە دەمەکەی قووت دا)، و دڵەکزێ. کەمتر نیشانەی باو ئازار دەگرنەوە لەگەڵ [سواللۆوینگ/سۆرە] قوڕگ، سالیڤاتیۆنی زیاد کرد (ھەروەھا ناسراو بە ئاو بێشەرم)، ھێڵنج دان، ئازاری سنگ، و دەکۆکێت.

گێد ھەندێ جار برینداریی سورێنچکەکەیەیە ھۆی. ئەم برینداریانە لەوانەیە یەک بگرنەوە یان زیاتریەکە داھاتوو:

ئاوسانی بۆریی خوراکی ھەڵگەڕانەوە – ھەوکردنی شانەی ناسکی سەری کۆئەندامی لەشی ئەسۆپھاگیل کە دەتوانێت برین بێتە ھۆی نزیک سەری دوورێی گەدەکە و سورێنچک

تەسکبوونەوەی ئەسۆپھاگیل –ەکە بەردەوام تەسک کردنەوەی سورێنچکەکە بوویە ھۆی لەلایەن رەفلوکس-یندوسد ھەوکردن

سورێنچکی باریت – مەتاپلاسیای ڕیخۆڵە (گۆڕانی خانەی ئەپیتھەلیال لە پولەکەیەوە بۆ شانەی ناسکی سەری کۆئەندامی لەشی ستوونیی ڕیخۆڵە) ی سورێنچکی ئەوپەڕ

ئادەنۆکارسینۆمای ئەسۆپھاگیل – شێوەیێکی شێرپەنجە

منداڵ
ساوا و منداڵ، لەوەتەی ئەوان ناتوانن باس بکەن ئەوەی کە ئەوان ھەستن و پێوەر دەبێت تێبینی بکرێن. نیشانە لەوانەیە لە نیشانەی ھەراشی ئاسایی بگۆڕن. گێد لە منداڵ لەوانەیە بنە ھۆی دووبارەیان کردەوە ڕشانەوە، ئاسان تف کردن سەرەوە، کۆکین، و گرفتی ھەناسەی دیکە، وەکو خیزەخیز کردن. ینکۆنسۆلابلە ھاوار کردن، ڕەت کردنەوە خۆراک، ھاوار کردن بۆ خۆراک و پاشان دوور لە بوتڵەکە ڕا دەکێشێت یان سنگ تەنھا تا دووبارە ھاوار بکات بۆ ئەو، نشستی تا کێشی پێویست دەست بکەوێت

یەکە مەزەندە کراو ٤ میللیۆن ساوا لەدایکبوو لە وڵاتە یەکگرتووەکان ھەر ساڵێک، سەرەوە تا ٣٥٪ی ئەوان لەوانەیە زەحمەتین ھەبێت لەگەڵ ھەڵگەڕانەوە لە یەکەم کەم مانگی ژیانەکانیان، ناسراو بە ' سەرەوە ' تف دەکەن. یەک بیردۆز بۆ ئەمەکە " بیردۆزی ترایمێستەی چوارەم "ە کە زۆربەی گیانەوەر تێبینی دەکات لەدایکبوون لەگەڵ توانای جووڵان، ھاتوچۆی گرنگ، بەڵام مرۆڤ تا ڕادەیەک بێ سوودن لە لەدایک بوون، و لەوێ پێشنیار دەکات لەوانەیە جارێک چوارەم ترایمێستە بووبێت، بەڵام

زۆربەی منداڵ ھەڵگەڕانەوەیان تێ دەپەڕێنن لە یەکەم ڕۆژی لەدایک بوونیان. لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەیێکی گرنگ و بەڵام بچووکی ئەوان حالەتەکە تێ ناپەڕێنێت. ئەمە بەتایبەتی ڕاستە کاتێک مێژووێکی خێزانی گێد ئێستایە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]