ھەڵمەتی ئاسمانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان

ھەڵمەتی ئاسمانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان
بەشێک لە جەنگی ٢٠٢٦ی ئێران و قەیرانی کوردی–ئێرانی ٢٠٢٦
ڕێکەوت ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ – ئێستا (٥ مانگ، و ٢ ھەفتە، و ٢ ڕۆژ) شوێن ڕۆژھەڵاتی کوردستان (کرماشان، کوردستان، ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئیلام، لوڕستان) دۆخ بەردەوامە (لانی کەم ١٨٠ بنکەی سەربازی، لەوانەش خاڵە سنوورییەکان)
شەڕکەرەکان
ئیسرائیل ویلایەتە یەکگرتووەکان	ئێران

لە کاتی جەنگی ٢٠٢٦ی ئێراندا، نزیکەی پێنجەکی ھەموو ھێرشە ئاسمانییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسرائیل لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان ڕوویان دا، کە پارێزگا کوردییەکانی لە ئێران دەکردە ئامانج وەک کرماشان، کوردستان، ئازەربایجانی ڕۆژاوا، ئیلام، و لوڕستان. زۆربەی ھێرشەکان لەلایەن ئیسرائیلەوە ئەنجام دران، کە شاری کوردی کرماشان دووەم زۆرترین ژمارەی ھێرشی بەرکەوت دوای تارانی پایتەختی ئێران. لە نێوان ٢ و ٤ی ئازار، سێ ڕۆژ دوای دەستپێکردنی جەنگەکە، ھێرشە ئاسمانییەکانی ھێزەکانی ئیسرائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ سەر ئامانجە سەربازی و حکومییەکانی ئێران لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان چڕتر بوونەوە، ھاوکات لەگەڵ زیادبوونی سەرنجی میدیایی و لێدوانەکانی سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان دۆناڵد ترامپ سەبارەت بە گفتوگۆکان لەگەڵ بەرپرسانی پارتە ئۆپۆزیسیۆنە کوردییەکان و بەرپرسانی کوردانی باشووری کوردستان دەربارەی ھاوکاری ئەگەری لە ھێرشێکی زەمینی ئەگەری دژی ئێران.

ئامانجەکانی ھەڵمەتەکە

وتاری سەرەکی: قەیرانی کوردی–ئێرانی ٢٠٢٦

ڕۆژھەڵاتی کوردستان بە چڕی سەربازی کراوە، بە نزیکەی ١٬٨٠٠ خاڵی پشکنین، چەندین دامەزراوەی سەربازی، و ئامادەییەکی ئەمنیی بەھێز. لە ساڵی ٢٠١٦، پارێزگاکانی ڕۆژاوا کە خاوەن دانیشتووانێکی زۆری کوردن لە ژێر دەسەڵاتی وەزارەتی ناوخۆ دەرھێنران و ڕاستەوخۆ خرانە ژێر فەرماندەیی سوپای پاسداران و میلیشیاکانی سەر بە بەسیج دوای پێکدادان لەگەڵ چەکدارە کوردەکان، کە زیاتر بووە ھۆی زیادبوونی ئامادەیی سەربازی ناوچەکە. زۆرێک لە دامەزراوە سەربازییەکان لە نزیک ناوچە شارنشینە چڕەکان ھەڵکەوتوون.

ھێرشە ئاسمانییەکان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان پێگەکانی سەر سنووریان بەدرێژایی سنووری ئێران–عێراق کردە ئامانج، بەتایبەتی لە نزیک ھەرێمی کوردستان. ئامانجە سەرەکییەکانی دیکە پێکھاتبوون لە دامەزراوەکانی سوپای پاسداران، بەسیج، و پۆلیس، فەرماندەیی پاسەوانی سنوور، بارەگا ھەواڵگرییەکان، و دامەزراوە ئەمنییە ناوخۆییەکان لە سەرانسەری پارێزگا کوردییەکاندا. ئەم شێوازی بەئامانجگرتنە جیاواز بوو لە ئۆپەراسیۆنەکانی شوێنەکانی دیکەی ئێران، کە تێیدا ھێرشەکان زیاتر جەختیان لەسەر ژێرخانە سەربازییە ستراتیژییەکان دەکردەوە وەک دامەزراوە مووشەکییەکان، بنکە دەریایییەکان، شوێنە ئەتۆمییەکان، و سەنتەرەکانی فەرماندەیی و کۆنترۆڵ.

چاودێران ئاماژەیان بەوە کردووە کە جەختکردنەوە لەسەر ئەم ئامانجانە ڕەنگدانەوەی چەندین ئامانجی ئۆپەراسیۆنی بووە. ھێرش بۆ سەر پێگەکانی سنوور مەبەست لێی لاوازکردنی کۆنترۆڵی ئێران بوو بەسەر سنووری ئێران–عێراق بەرامبەر بە گرووپە ئۆپۆزیسیۆنە کوردییەکان لە ھەرێمی کوردستانی عێراقەوە. ھێرشەکان بۆ سەر بەسیج و دامەزراوەکانی پۆلیس ھەوڵێک بوو بۆ تێکدانی توانای ھێزە ئەمنییە ناوخۆییەکان بۆ سەرکوتکردنی ئاڵۆزی ئەگەری لە نێوان دانیشتووانی کوردی ناوچەکە. ھێرشکردنە سەر دامەزراوە ھەواڵگرییەکان بە مەبەستی تێکدانی چاودێریکردن بۆ چاودێری چالاکوانان و جووڵە چەکدارییەکان بوو لە ناوچەکەدا. ھەندێک ڕاپۆرت ئاماژەیان بەوە کردووە کە ھێرشەکان لەوانەیە «ڕێگەیان خۆش کردبێت بۆ پێشڕەویی کورد» و ڕەنگدانەوەی «ستراتیژییەک بوو کە لە دەوری کوردەکان داڕێژرابوو».

لەو چوارچێوەیەدا، ئۆپەراسیۆنەکان لەو ناوچانەدا «ھەستیاریی ڕامیاری» بەرزیان لەگەڵدایە.

لەگەڵ ئەوەشدا، ھەڵسەنگاندنێک لەلایەن «The National Context» ئاماژەی بەوە کردووە کە ھێشتا ناڕوونە ئایا ھەڵمەتی بۆردومانە بەرفراوانەکە بە شێوەیەکی بەرچاو بەرگرییە سنوورییەکانی ئێرانی لاواز کردووە یان توانای وەڵامدانەوەی بۆ ڕاپەڕینە کوردییە ئەگەرییەکان. بڵاوکراوەکە پێشنیاری کردووە کە ڕەنگە حکوومەتی ئێران پێشبینی سیناریۆیەکی لەو شێوەیەی کردبێت، وەک لە ڕابردوودا کردوویەتی، بە دروستکردنی یەکە گۆڕاوەکان لە کاتی خۆپێشاندانەکانی پێشوودا، بە پەیڕەوکردنی نەرمی تاکتیکی، بڵاوەپێکردنی کارمەندەکان و پێکھێنانی یەکەی بچووکتر، کۆپیکردنی ئامێرەکانی پەیوەندی، گواستنەوەی ئەرشیفەکان، و دامەزراندنی تۆڕی فەرماندەیی ھاوتەریب. لە لایەکی دیکەوە، ڕاپۆرتەکە باسی لەوە کردووە کە بڵاوەپێکردنی ھێزەکان دەتوانێت یەکە بچووکە ناپەیوەستەکان زیاتر بخاتە بەر مەترسی، کە ئەوەش دەبێتە ھۆی ئەوەی ببنە ئامانجێکی ئاسانتر بۆ چەکدارە کوردەکان. بەگوێرەی «ھەنگاو»، دەگوترێت ھێزە ئێرانییەکان پێش ڕوودانی زۆرێک لە ھێرشەکان، کارمەندەکانیان گواستووەتەوە بۆ خوێندنگە و مزگەوتەکان.

ھێرشە ئاسمانییەکان بەپێی ناوچە

پارێزگای کرماشان

شوێنە بەئامانجگیراوەکان لە پارێزگای کرماشان بریتی بوون لە کرماشان، پاوە، سەرپێڵی زەھاو، جوانڕۆ، ڕەوانسەر، کرندی ڕۆژاوا، ئیسلامئاوای ڕۆژاوا، و قەسری شیرین.

ئەوەی جێی سەرنجە، ھێرشەکان لە پارێزگای کرماشان لە باکووردا چڕبوونەتەوە، بەتایبەتی ناوچە کوردییە سوننەکانی جوانڕۆ، ڕەوانسەر، و پاوە، کە ناوچەیەکی سنووری شاخاوییە و مێژوویەکی ھەیە وەک ناوەندی چالاکی چەکداری کورد و پێکدادان لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکانی ئێران.

پارێزگای کوردستان

شوێنە بەئامانجگیراوەکان لانی کەم ٤٠ شوێن لە سنەیان لەخۆگرتبوو، کە چەندین دانەیان چەند جارێک بۆردومان کران، ھەروەھا شوێنەکان لە بانە و سەقز.

ئامانجەکان بریتی بوون لە پادگانەکانی سوپای پاسداران لە شارۆچکە و شارە جیاوازەکاندا، و پێگەکانی سەر سنوور بەدرێژایی سنووری ئێران–عێراق. شایەتحاڵەکان کە ڤیدیۆی ھێرش بۆ سەر پادگانێکی سوپای پاسداریان لە سەقز بڵاوکردووەتەوە، باسیان لە دەنگی تەقینەوەی گەورە و تەقەی چڕ کردووە دوای بۆردومانەکە. شیکەرەوەیەک ھێرش بۆ سەر بنکەکانی پاسەوانی سنوور و پۆلیسی لە مەریوان و پیرانشار بە گرنگ وەسف کرد، ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم بنکانە وەک «خاڵەکانی چوونەژوورەوەی» سەرەکی بۆ گرووپە ئۆپۆزیسیۆنە کوردییەکان دەپارێزن.

شاری سنە چەندین جۆری دامەزراوەی ئەمنی تێدایە کە ناوکی ئامادەیی دەوڵەتی ئێرانن لە پارێزگای کوردستاندا. چەندین لەم دامەزراوە ئەمنییانە کرانە ئامانج لەوانە: کۆمەڵگەی فەرمانگەی ھەواڵگری، بارەگای سوپای پاسدارانی شەھرامفەر، بنکەی پۆلیسی تەکیەی چەمەن، بنکەکانی پۆلیسی بەھاران، و سەربازگەی ئیمام عەلی سوپای پاسداران.

پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا

زۆربەی ھێرشەکان جەختیان لەسەر بۆکان، مەھاباد، شنۆ، و شارستانی ورمێ کردبووەوە. ئامانجەکان، لە نێوانوانی دیکەدا، نووسینگەی قایمقامی بۆکانیان لەخۆگرتبوو.

پارێزگای ئیلام

شوێنە بەئامانجگیراوەکان بریتی بوون لە ئیلام، سەراوباغ، بەدرە، مێھران، دەرەشار، دێلوڕان، و لوومار، ھەروەھا چەند گوندێکی نزیک لەوانە.

ئامانجەکان بارەگاکانی سوپای پاسداران و بەسیجیان لەخۆگرتبوو، وەک کۆمەڵگەی بەسیجی ناو شار لە شاری ئیلام، دامەزراوەیەکی لێکۆڵینەوە و ھەواڵگری، و بنکەی کەتیبەی ئیمام حسێن.

قوربانییەکان

بەگوێرەی «ھەنگاو»، دوای پارێزگای تاران زۆرترین ژمارەی قوربانییە سەربازییە ڕاپۆرتکراوەکانی ئێران لە جەنگەکەدا لە پارێزگا کوردییەکانی کرماشان، کوردستان، و ئازەربایجانی ڕۆژاوا ڕوویان داوە. لە ٤ی ئازاردا، «ھەنگاو» ڕای گەیاند کە لەم پارێزگایانەدا، بە ئیلامیشەوە، ١٠٩ بنکەی سەربازی و دامەزراوەی ئەمنی کراونەتە ئامانج، و نزیکەی ٤٠٠ کارمەندی سەربازیی ئێران لە ماوەی سێ ڕۆژی ڕابردوودا کوژراون. لە ١٠ی ئازاردا، «ھەنگاو» ڕای گەیاند کە ١٨٠ بنکەی سەربازی و دامەزراوەی ئەمنی کراونەتە ئامانج و نزیکەی ٩٠٠ کارمەندی سەربازیی ئێران لە چوار پارێزگا کوردییەکەدا لە سەرەتای جەنگەکەوە کوژراون. لە ٢ی نیساندا، ھەنگاو «قوربانییە سەربازییە قورسەکانی لە کوردستان» ڕای گەیاند و بانگەشەی بەردەوامی شاردنەوەی ئامارە فەرمییەکانی کرد، بەو بانگەشەیەی کە نزیکەی ١٬٦٠٠ کارمەندی سەربازیی ئێران لە پارێزگا کوردییەکاندا کوژراون.

لە ٦ی ئازاردا، «یوراکتیڤ» قوربانییەکانی نێوان ھێزە ئێرانییەکانی لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان بە «ئاستێکی بەرفراوان» وەسف کرد.