ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان ١٩٧٠
| ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان ١٩٧٠ | |
|---|---|
| وڵات | پاکستان |
| دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوە | پاکستان |
| لە پێش | 1945 Indian general election |
| لە دوای | ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان ١٩٧٧ |
| کاتی ڕوودان | ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ |
| نووسینگەی ململانێکراو | سەرۆک وەزیرانی پاکستان، Member of the National Assembly of Pakistan |
| کاندیدی براوە | Zulfikar Ali Bhutto |
ھەڵبژاردنی گشتیی پاکستان (١٩٧٠) لە ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ئەوانە یەکەم ھەڵبژاردنی گشتیی ڕاستەوخۆ بوون لە دوای سەربەخۆیی پاکستان و لە کۆتاییدا تەنھا ئەو ھەڵبژاردنانە بوون کە پێش سەربەخۆیی بەنگلادیش ئەنجامدران. دەنگدان لە ٣٠٠ بازنەی گشتیدا ئەنجامدرا، کە ١٦٢یان لە پاکستانی ڕۆژھەڵات و ١٣٨یان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون. سێزدە کورسی تریش بۆ ژنان تەرخانکرابوون (حەوتیان لە پاکستانی ڕۆژھەڵات و شەشیان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون)، کە دەبوو لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی نیشتمانییەوە ھەڵبژێردرێن.[١]
ھەڵبژاردنەکان کێبڕکێیەکی توند بوون لە نێوان دوو پارتی سۆسیال دیموکرات، پارتی گەلی پاکستان (PPP) کە بنکەکەی لە ڕۆژاوا بوو و سەرانسەری پاکستانی عەوامی لیگ کە بنکەکەی لە ڕۆژھەڵات بوو. عەوامی لیگ تەنھا پارتی سەرەکی بوو لە باڵی ڕۆژھەڵات، لەکاتێکدا لە باڵی ڕۆژاوا، پارتی گەلی پاکستان ڕووبەڕووی کێبڕکێیەکی توندی کوتلە پارێزگارەکانی کومەڵەی موسڵمانان بووەوە، کە گەورەترینیان کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان (قەیوم) بوو، ھەروەھا پارتە ئیسلامییەکانی وەک جەماعەتی ئیسلامیی پاکستان (JI)، جەمیعەتی عولەمای ئیسلام (JUI)، و جەمیعەتی عولەمای پاکستان (JUP).
ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ عەوامی لیگ، کە زۆرینەی ڕەھای بەدەستھێنا و ١٦٠ کورسی لە کۆی ١٦٢ کورسییە گشتییەکان و ھەر حەوت کورسییەکەی ژنانی لە پاکستانی ڕۆژھەڵات بردەوە. پارتی گەلی پاکستان تەنھا ٨١ کورسی گشتی و پێنج کورسی ژنانی بردەوە، کە ھەموویان لە پاکستانی ڕۆژاوا بوون. لە ھەڵبژاردنە ھەرێمییەکاندا کە دە ڕۆژ دواتر بەڕێوەچوو، عەوامی لیگ دووبارە لە پاکستانی ڕۆژھەڵاتدا باڵادەست بوو، لەکاتێکدا پارتی گەلی پاکستان حیزبی براوە بوو لە پەنجاب و سند. پارتی نیشتمانی عەوامی (وەلی)ی مارکسیستی لە پارێزگای سنووری باکووری ڕۆژاوا و بەلووچستان سەرکەوتنی بەدەستھێنا.
لە سەرەتادا ئەنجومەنی نیشتمانی دەستبەکارنەبوو چونکە سەرۆک یەحیا خان و سەرۆکی پارتی گەلی پاکستان زولفەقار عەلی بوتۆ نەیاندەویست پارتێکی پاکستانی ڕۆژھەڵات لە حکوومەتی فیدراڵیدا بێت.[٢] لەبری ئەوە، «یەحیا» سیاسییە دێرینەکەی بەنگالی «نوورول ئەمینی» وەک سەرۆک وەزیران دەستنیشانکرد و داوای لێکرد بگاتە سازشێک لە نێوان پارتی گەلی پاکستان و عەوامی لیگ؛ بەڵام ئەم ھەنگاوە سەرکەوتوو نەبوو چونکە دواکەوتنی دەستبەکاربوون پێشتر بووە ھۆی پشێوییەکی بەرچاو لە پاکستانی ڕۆژھەڵاتدا. دۆخەکە زیاتر تێکچوو کاتێک «ئۆپەراسیۆنی تیشکی گەڕان» بە فەرمانی یەحیا ڕوویدا، کە بووە ھۆی شەڕێکی ناوخۆ کە سەری کێشا بۆ پێکھێنانی دەوڵەتی سەربەخۆی بەنگلادیش.[٣] ئەنجومەنەکە لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٧٢دا دەستبەکاربوو دوای ئەوەی یەحیا دەستی لەکارکێشایەوە و دەسەڵاتی ڕادەستی زولفەقار عەلی بوتۆ کرد. بوتۆ لە ساڵی ١٩٧٣دا بوو بە سەرۆک وەزیران دوای ئەوەی پۆستەکە لەلایەن دەستوورێکی نوێوە دروستکرایەوە.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Craig Baxter (ئازاری ١٩٧١). «Pakistan Votes -- 1970». Asian Survey. ١١ (3): ١٩٧–٢١٨. doi:١٠.٢٣٠٧/٣٠٢٤٦٥٥. ISSN ٠٠٠٤-٤٦٨٧. JSTOR ٣٠٢٤٦٥٥.
- ↑ «1970 polls: When election results created a storm». Dawn. ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢.
- ↑ «History: Bhutto, Mujib and the generals». Dawn. ٤ی ئایاری ٢٠١٩.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (نیسانی ٢٠٢٦) |