بۆ ناوەڕۆک بازبدە

شەڕی ئێران و ئیسرائیل

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
شەڕی ئێران و ئیسرائیل
بەشێک لە قەیرانەکانی ڕۆژھەلاتی ناوەڕاست(٢٠٢٣-ئێستا)، ململانێی بە وەکالەتەکانی ئێران و ئیسرائیل، و پەیوەندییەکانی ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
لە سەرەوە بۆ خوارەوە، چەپ بۆ ڕاست:
ڕێکەوت١٣–٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (١٢ ڕۆژ)
شوێن
ئێران، ئیسرائیل و کەناری ڕۆژاوا
وڵاتانی بەرکەوتوو:

ئێران ئیسرائیل

دۆخ
ئاگربەست لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ەوە
شەڕکەرەکان
 ئیسرائیل
 ویلایەتە یەکگرتووەکان[ئ]		  ئێران
 حووسییەکان[ا]
بەشداربوانی بەرگری:
 ئوردن[١]وپ:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان[گوماناوی – وتووێژ]
 قەتەر[٢]وپ:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان[گوماناوی – وتووێژ]
فەرماندە و سەرکردەکان
زەرەر و زیانە گیانییەکان
بەپێی ئیسرائیل:
٢٩ کوژرا[٣][٤][٥][٦][ب]
٣٬٢٣٨ بریندار[٧]
٢ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ھێرمس خراونەتە خوارەوە[٨]
بەپێی ئێران:
٥ ئێف-٣٥ کەوتنە خوارەوە[٩][١٠]
٢ فڕۆکەوان دەستگیرکران[١١]
٦١+ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان و موشەکی بالستیک خراوەتەخوارەوە[١٢]
١٣٩+ گوایە بریکاری مۆساد دەستگیرکران[پ]
گوایە ٥ بریکاری مۆساد لە سێدارە دراون[٢١]
گوایە ٧٠٠+ سیخوڕی ئیسڕائیلی گیراون[٢٢]		 بەپێی ئێران:
٦١٠ کوژرا
٤٬٧٠٠+ بریندار[٢٣]
بەپێی ھێرنا :
١٬٠٥٤ کوژرا[٢٤]
٤٬٤٧٦ بریندار[٢٤]
بەپێی ئیسرائیل:
٩٥٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان خستووتەخوارەوە[٢٥]
٢٠٠+ مووشەکی بالیستیک ھەڵگر و ١٢٠+ مووشەکی SAM ھەڵگر لەناوچوون[٢٦][٢٧]
٨ ھەلیکۆپتەری جۆری AH-1 لەناوچوون[٢٨][٢٩]
٥ فڕۆکەی جەنگی ئێف-١٤ لەناوچوون[٣٠][٣١]
٢ فڕۆکەی جەنگی ئێف ٥ و ١ فڕۆکەی سووتەمەنی KC-٧٠٧ لەناوبران.[٣٢]
[٣٣]
ڕاپۆرتە ھەواڵییەکان زۆر جیاواز لە یەکتر، دەیان ھەزار ھاووڵاتی مەدەنی ئێرانی شارەکانی خۆیان جێھێشت و ئاوارە بوون.
[٣٤]
٩٬٠٠٠+ ھاووڵاتی مەدەنی ئیسرائیل ئاوارە بوون[٣٥][٣٦][٣٧]
٨٬٠٠٠+ ئیسڕائیلیی مەدەنیی ئاوارە[٣٨]
١ سووریی مەدەنی کوژرا[٣٩] ١ زامدار[٤٠][ژێدەرێکی پشتڕاستکراو نییە]
٧ ھاووڵاتی مەدەنی ئوردنی بریندار بوون[٤١]
٥ ھاووڵاتی مەدەنی فەلەستینی بریندار بوون[٤٢]

ململانێیەکی چەکدارییە لە نێوان ئێران و ئیسرائیل کە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ بە ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر دەیان ئامانج لە سەرانسەری ئێران بە ئامانجی وەستاندنی بەرنامەی ئەتۆمی ئێران دەستیپێکرد. لە سەعاتەکانی سەرەتای جەنگدا، ھێزەکانی ئیسرائیل بەشێک لە سەرکردە سەربازییەکانی ئێران، زانایانی ناوەکی،[٤٣] و سیاسەتوانانیان، تیرۆر کرد[٤٤][٤٥] زیانیان بە بەرگرییە ئاسمانییەکانی ئێران و بەشێک لە دامەزراوە ئەتۆمی و سەربازییەکانی گەیاند یان لەناوی بردن.[٤٦] ئێران بە ھەڵدانی مووشەک لە شوێنە سەربازییەکان و شارەکانی ئیسرائیل تۆڵەی کردەوە.[٤٧][٤٨] ھەروەھا حوسییەکانی ھاوپەیمانی ئێران لە یەمەن چەندین مووشەکیان ئاراستەی ئیسرائیل کردووە،[٤٩] ئەمریکا کە بەرگری لە ئیسرائیل کرد لە بەرامبەر مووشەک و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ئێران، لە نۆیەمین ڕۆژی جەنگدا بە لێدانی سێ شوێنی ئەتۆمی ئێران، ھەنگاوی ھێرشبەری گرتەبەر.[٥٠][٥١] حوسییەکان ھێرشەکانی ئەمریکایان وەک "راگەیاندنی شەڕ" وەرگرت و تاکلایەنە کۆتاییان بە ئاگربەستەکەیان لەگەڵ ئەمریکا ھێنا.[٥٢]

ناوی کۆدی ئیسرائیل بۆ ھێرشەکە ئۆپەراسیۆنی شێری ھەستاو بوو. ھێرشەکان لەلایەن ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل و مۆسادەوە ئەنجامدراون و شوێنە ئەتۆمییەکان و سەربازییەکان و بیناکانی نیشتەجێبوونی بەرپرسانی کردە ئامانج. ھێرشی ئیسرائیل گەورەترین ھێرش بوو بۆ سەر ئێران لە دوای شەڕی ئێران و عێراقەوە. لە ئێوارەی ١٣ی حوزەیران، ئێران تۆڵەی کردەوە و مووشەکی بالیستی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی بۆ سەر شوێنە سەربازییەکان و شوێنە ھەواڵگرییەکان و ناوچەکانی نیشتەجێبوون ھەڵدا. ناوی کۆدی ئێران بۆ ھێرشەکە ئۆپەراسیۆنی بەڵێنی ڕاستەقینەی٣ بوو. ململانێکەبە درێژکراوەی کێشەکانی ڕابردووی نێوان ئەو دوو وڵاتە دادەنرێت کە؛ پێشتر ئێران و ئیسرائیل لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ و تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێرشیانکردبووە سەر یەکتر. شەڕەکە لە سەردەمی قەیرانەکاندا دەستیپێکرد لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە دوای ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل ھات، لەوانە شەڕی غەززە و ململانێی ئیسرائیل و حزبوڵڵا و قەیرانی دەریای سوور.

ھێرشەکانی ئیسرائیل چەندین سەرکردەی باڵای سەربازی ئێران و سەرکردە باڵاکانی سپای پاسدارانی ئێران و زانایانی باڵای ئەتۆمی کردە ئامانج.[٥٣][٥٤][٥٥] بەپێی ئاماری وەزارەتی تەندروستی ئێران و چالاکانی مافی مرۆڤ لە ئێران، زۆرینەی قوربانییەکان خەڵکی سڤیل بوون.[٥٦][٥٧][٥٨]لەو ھێرشانەدا حوسێن سەلامی فەرماندەی سوپای پاسدارانی ئێران محەممەد باقری، سەرۆک ئەرکانی ھێزە چەکدارەکانی ئێران کوژرا.[٥٩][٦٠][٦١][٦٢] ھەروەھا زانایانی بواری ئەتۆمی فەریدوون و محەممەد مێھدی تارانچی بە گوێرەی میدیای دەوڵەتی ئێران کوژراون.[٦٣] لەو ھێرشانەدا ھەم ئەندامانی سەربازیی ئێران و ھەم خەڵکی مەدەنی ئێرانی کوژران.[٦٤] ھێرشە ئاسمانییەکان دامەزراوەی ئەتۆمی نەتەنزیان لەناوبرد و زیانیان بە دامەزراوەی گۆڕینی یۆرانیۆمی ئیسفەھان گەیاند، بەڵام وادیارە نەیانتوانی زیان بە وێستگەی پیتاندنی سووتەمەنی فۆردۆی ژێر زەوی بگەیەنن.[٦٥][٦٦] ھەروەھا ئیسرائیل کۆمەڵگەیەکی مووشەکی لە نزیک تەورێز و بنکەیەکی مووشەکی لە کرماشان و دامەزراوەکانی سوپای پاسداران لە نزیک تاران و پیرانشار کردە ئامانج. ھەروەھا ھێرشەکان زیانیان بە ژێرخانی گشتی گەیاندووە.[٦٥][٦٦] ڕێکخراوی IDF مەزەندەی کردووە کە ئێران لە کاتی ھێرشەکانی بۆ سەر ئیسرائیل نزیکەی ١٥٠ مووشەکی بالیستی و نزیکەی ١٠٠ فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ھەڵداوە و چەندینکە بەشێکیان ئانانجەکانیان پێکاوە.[٦٧] لە تێل ئەڤیڤ بەھۆی کاریگەریی مووشەکێکی ئێرانییەوە، وەزارەتی بەرگری ئیسرائیل زیانی بەرکەوت. بە گوتەی حکوومەتی ئیسرائیل، سەرجەم ئەو کەسانەی کە بە تۆڵەی ئێران کوژراون، خەڵکی سڤیل بوون،[٦٨] ھەرچەندە حەوت سەربازیش بریندار بوون.[٦٩]

ھێرشەکانی ئیسرائیل لەلایەن ھەندێک گرووپی ئۆپۆزسیۆنی ئێران و دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکاوە ستایشی کرا و داوای لە ئێران کرد بەپەلە بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ڕازی بێت.[٧٠][٧١][٧٢] ئەم ھەڵمەتە لەلایەن ڕووسیا و چین و وڵاتانی سەرانسەری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا ئیدانە کرا. یەکێتیی ئەورووپا ئێرانیان وەک ھێزێکی ناسەقامگیر شەرمەزار کرد و دووپاتیان کردەوە کە ئێران ھەرگیز نابێت چەکی ئەتۆمی بەدەست بھێنێت و داوایان لە ئیسرائیل و ئێران کرد کە گرژییەکان کەم بکەنەوە.[٧٣][٧٤][٧٥]

لە چەند مانگی پێش ھێرشەکەدا، ئێران و ئەمریکا دانوستانیان لەسەر ڕێککەوتنی ئەتۆمی نوێ کردبوو، دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بەشداری ئەمریکای لە ڕێکەوتنامەی ئەتۆمی ئێران لە یەکەم خولی سەرۆکایەتی کشایەوە. ئێران لە ئێستادا سەرقاڵی پیتاندنی یۆرانیۆمە تا ٦٠٪ پاکی و نزیکە لە پلەی چەک و بە دانانی سەنتەرفیوجی پێشکەوتووتر پێشکەوتنە ئەتۆمییەکانی خێراتر کردووە.[٧٦] ڕۆژێک پێش ھێرشەکە، ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی بۆ یەکەمجار لە ماوەی ٢٠ ساڵدا ئێرانی بە پابەندنەبوونی بە پابەندبوونە ئەتۆمییەکانی زانی.[٧٧]

ھێرشەکان لەلایەن بۆلیڤیا و بەرازیل و[٧٨] چین و کوبا و ڕووسیا و ئەفریقای باشوورەوە ئیدانە کران.[٧٩][٨٠][٨١] ھێرشە سەرەتاییەکانی ئیسرائیل لەلایەن وڵاتانی جیھانی ئیسلامییەوە ئیدانە کرا، لەوانە میسر،[٨٢] ئوردن،[٨٣] پاکستان،[٨٤] و تورکیا.[٨٥] ھێرشەکانی ئیسرائیل لەلایەن ئەڵمانیا و[٨٦] ئوکراینا و[٨٧] و ئەمریکاوە ڕەزامەندییان لەسەر بوو، کە ڕایان گەیاند ئێران پێویستە بەپەلە بە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ڕازی بێت.[٨٨][٨٩][٩٠] ژمارەیەک وڵاتی ڕۆژاوایی ئیدانەی توندوتیژییەکانیان کرد، و داوایان لە ئیسرائیل و ئێران کرد کە توندوتیژییەکان کەمبکەنەوە،[٩١][٩٢][٩٣] ئەرژەنتین و کەنەدا و فەرەنسا و بەریتانیا پشتگیرییان لە ھێرشەکانی ئیسرائیل کرد و ڕایان گەیاند ئیسرائیل «مافی بەرگریکردن لە خۆی ھەیە».[٩٤][٩٥] لەھەمان کاتیش ڕووسیا ڕای گەیاند کە ئێران مافی بەرگری لە خۆی ھەیە.[٩٦] نەتەوە یەکگرتووەکان نیگەرانی خۆی دەربڕی و داوای دانبەخۆداگرتنی لە ھەردوو وڵات کرد.[٩٧][٩٨]

لە ٢٣ی حوزەیران ترەمپ ڕای گەیاند کە ئیسرائیل و ئێران لەسەر ئاگربەست ڕێککەوتوون.[٩٩] سەرەڕای پێشێلکارییە سەرەتاییەکانی ئێران و ئیسرائیل، ئاگربەستەکە تا ٢٦ی حوزەیران بەردەوامە.[١٠٠][١٠١]

پێش ڕووداو

[دەستکاری]

ئیسرائیل تا شۆڕشی ئێران پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ دەسەڵاتی پاشایەتی پەھلەوی ھەبووە، کاتێک دەسەڵاتی پاشایەتی لەکار لابرا و کۆمارێکی ئیسلامی سیۆکراسی دژە ڕۆژاوایی بە سەرۆکایەتی ڕوحوڵڵا خومەینی جێگەی گرتەوە.[١٠٢] لەو کاتەوە حکوومەتی ئێران دژایەتی خۆی بۆ ئیسرائیل و جوولەکە ڕاگەیاندووە و بەلێنی لەناوبردنیان داوە[١٠٣][١٠٤][١٠٥][١٠٦][١٠٧][١٠٨][١٠٩] خومەینی کۆتایی بە ھاوکارییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل ھێنا و داگیرکارییەکانی بۆ سەر خاکەکانی فەلەستین ئیدانە کرد.[١١٠][١١١] لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، ئێران ھەوڵیدا بە دژایەتیکردنی ئیسرائیل زیاتر پشتیوانی عەرەبەکان بەدەستبھێنێت.[١١٠] عەلی خامنەیی ڕێبەری باڵای ئێران، پێشتر بە «وەرەمێکی شێرپەنجەیی» ناوی ئیسرائیلی ھێناوە و داوای لەناوبردنی کردبوو.[١١٢][١١٣] ئیسرائیل بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بە مەترسی بۆ سەر خۆی دەزانێت.[١١٤][١٠٢]

لە ساڵی ٢٠٢٤دا دوو وڵات بۆ یەکەمجار بە ئاشکرا و ڕاستەوخۆ ھێرشیان کردە سەر یەکتر دوای دەیان ساڵ ململانێی بە وەکالەت. لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٤، ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران لە دیمەشق، ئەفسەرانی ئێرانی کوژران. ئێران لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ بە لێدانی ئیسرائیل تۆڵەی کردەوە و دواتر ئیسرائیل بە ھێرشکردنە سەر ئێران تۆڵەی کردەوە. لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤ ئیسرائیل ئیسماعیل ھانییەی سەرۆکی حەماسی لە تارانی پایتەختی ئێران تیرۆر کرد و

ھەرچەندە ئێران و ئیسرائیل لە مێژە ململانێی بە وەکالەتیان ھەبووە، بەڵام ساڵی ٢٠٢٤ یەکەمجار بە ئاشکرا و ڕاستەوخۆ ھەردووکیان ھێرشیان کردە سەر یەکتر. لە ١ی نیسانی ٢٠٢٤، ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر کونسوڵخانەی ئێران لە دیمەشق، چەندین ئەفسەری ئێرانی کوژران. ئێران لە مانگی نیسانی ٢٠٢٤ بە لێدان لە ئیسرائیل تۆڵەی کردەوە و دواتر ئیسرائیل ھەمان مانگ بە لێدانی ئێران تۆڵەی کردەوە. لە مانگی تەممووزی ساڵی ٢٠٢٤، ئیسرائیل ئیسماعیل ھەنییە، ڕێبەری بزووتنەوەی حەماسی لە تارانی پایتەختی ئێران تیرۆر کرد. دواتر لە ئەیلوولی ٢٠٢٤ حەسەن نەسروڵڵا سەرۆکی حزبوڵڵا و عەباس نیلفوروشان فەرماندەی دیاری سوپای پاسداران لە لوبنان تیرۆر کرد. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ئێران ھێرشی کردە سەر ئیسرائیل، ئیسرائیلیش ھێرشی کردە سەر ئێران.[١١٥] دوایین ھێرشەکانی ئیسرائیل سیستەمی مووشەکی بەرگری ئێس ٣٠٠ ی ئێرانی لەناوبرد کە لەلایەن ڕووسیا دابینکرابوو، ئەمەش ڕێگەی خۆشکرد بۆ ھێرشە ئەگەرییەکانی ئیسرائیل لە داھاتوودا.[١١٦]

بەرنامەی ئەتۆمی ئێران

[دەستکاری]

بێنیامین نێتانیاھو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بەرنامەی ئەتۆمی ئێرانی وەک ھۆکاری سەرەکی ھێنایەوە کە ئیسرائیل بڕیاریدا پێشوەختە ھێرش بکاتە سەر ئێران.[١١٧] ئیسرائیل بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران بە ھەڕەشەیەکی ستراتیژی دەزانێت، ھەرچەندە ئیسرائیل خۆی خاوەنی چەکی ئەتۆمییە.[١١٨] ئیسرائیل دەڵێت مافی خۆیەتی ڕێوشوێنی سەربازی لەدژی بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران بگرێتەبەر ئەگەر پێیوابێ ئەو بەرنامە ئەتۆمییە مەترسی بێت بۆ سەر ئاسایشی وڵاتەکە.[١١٩][١٢٠] تیرۆرکردنی پێنج زانای ناوکی ئێرانی لە تاران لە ساڵی ٢٠١٠ەوە بە شێوەیەکی باو بۆ ئیسرائیل دەگەڕێتەوە.[١٢٠]

لە ساڵی ٢٠١٥ ئێران پلانی ھەمەلایەنەی ھاوبەشی کاری (JCPOA)ی واژوو کرد، کە لەلایەن سەرۆک باراک ئۆباما و ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەڵمانیا دانوستانیان لەسەر کرا بۆ بەڕێوەبردنی گەشەپێدانی ئەتۆمی مەدەنی ئێران لە ئاستێکی سنوورداردا.[١٢١] لە ساڵی ٢٠١٨ دۆناڵد ترامپ سەرۆککۆماری ئەمریکا لە کاتی یەکەم سەرۆکایەتیدا بەشداری وڵاتەکەی لە ڕێککەوتنەکەدا ھەڵپەسارد و سزا ئابوورییەکانی سەر ئێران دەستپێکردەوە، سەرەڕای ڕاپۆرتی ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی کە ئێران پابەندە بەو ڕێککەوتنە.[١٢١] ئێران تۆڵەی وازھێنانی ترامپ لە ڕێککەوتنەکەی دایەوە، بە زیادکردنی وردە وردە پیتاندنی یۆرانیۆم.[١٢٢]

دوای تیرۆرکردنی قاسم سولەیمانی لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن ئەمریکاوە، کە ژەنەراڵێکی ئێرانی بوو، ئێران ڕای گەیاند کە چیتر پابەند نابێت بە سنووردارکردنی پیتاندنەکان.[١٢٣] تا ساڵی ٢٠٢١ ئێران خەریکی پیتاندنی یۆرانیۆم بوو تا ٦٠٪ پاکی، ھاوشێوەی یۆرانیۆمی پلە چەک.[١٢٤] لە مانگی ئایاری ٢٠٢٥ ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی ڕای گەیاند کە ئێران ٤٠٩ کیلۆگرام یۆرانیۆمی پاکی ٦٠٪ی کۆکردۆتەوە،[١٢٤] کە زیاترە لەوەی کە پێویستە بۆ بەکارھێنانی مەدەنی و نزیکە لە پلەی سەربازی.[١٢٥] لە بەرامبەردا ئێران دامەزراوەیەکی نوێی پیتاندنی ئەتۆمی (سێھەمی خۆی) ڕاگەیاند، کە دەخرێتە ژێر چاودێری ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی.[١٢٦][١٢٧] مایکل کوریلا فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھۆشداریدا لەوەی ئێران «'چەند ھەفتەیەک' لە چەکی ئەتۆمی دوورە».[١٢٨] ڕۆژێک پێش ڕوودانی ھێرشەکانی ئیسرائیل، ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی بۆ یەکەمجار لە ماوەی ٢٠ ساڵدا ئێرانی بە پابەندنەبوونی بە ڕێکەوتنە ئەتۆمییەکان زانی.[١٢٩] ئێران پێداگری دەکات کە بەدوای چەکی ئەتۆمیدا ناگەڕێت و خامنەیی ڕێبەری ئێران دەرکرد و ڕای گەیاند چەکی ئەتۆمی نائەخلاقییە و ئێران ھەوڵی دروستکردنی نادات.[١٣٠]

لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٥ دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانی سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران ڕاگەیاند. کۆشکی سپی ڕای گەیاند کە ئێران دوو مانگی ماوە بۆ دەستەبەرکردنی ڕێککەوتنێک؛ وادەی دوو مانگەکە ڕۆژێک پێش لێدانەکانی ئیسرائیل کۆتایی ھات.[١٣١][١٣٢]

میحوەرەکەی بەرگری

[دەستکاری]

ئیسرائیل لە دوای شەڕی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢ ەوە لەگەڵ بریکارەکانی ئێران شەڕی کردووە لەنێویاندا حزبوڵڵا.[١٣٣] لە ھێرشەکانی حەوتی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٣دا، حەماس کە وەکالەتێکی ئێرانییە لە غەززە، شەڕی غەززەی دەستپێکرد، دواتر ئیسرائیل حەماس و حزبوڵڵای لاواز کرد، ھاوکات ھێرشی کردە سەر حوسییەکانی یەمەن.[١٣٣][١٣٤] دەوترێت ئەمە بووەتە ھۆی لاوازبوونی ئێران.[١٣٣][١٣٤]

شەڕی غەززە

[دەستکاری]

ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە کاتی شەڕی غەززە و کاریگەرییە بەرفراوانەکانی ناوچەکەدا بووە، لەوانە چالاکییە سەربازییەکانی ئیسرائیل لە لوبنان، یەمەن، سووریا و کەناری ڕۆژاوا.[١٣٥][١٣٦][١٣٧] ھەروەھا لە چوارچێوەی مەترسی برسێتی و قەیرانی مرۆیی لە کەرتی گەمارۆدراوی غەززەدا ھاتوون کە ژمارەیەکی بەرچاو لە زانایان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بە کۆمەڵکوژی وەسفیان کردووە.[١٣٨][١٣٩][١٤٠]

بەرنامەی مووشەکی بالیستیکی ئێران

[دەستکاری]

ھاوکات لەگەڵ بەرنامەی ئەتۆمی ئێران، بەرنامەی مووشەکی بالیستیکی ئێران بە ھەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل دادەنرێت.[١٤١] لە وتارێکی نیویۆرک تایمزدا ئاماژە بەوە کراوە کە ئیسرائیلییەکان پێیان وایە ئێران دەتوانێت مانگانە ٣٠٠ مووشەکی بالیستی دروست بکات و بەم شێوەیەش بێتە جێگای مەترسی بۆ سەر ئیسرائیل.[١٤١]

کاتھێڵ

[دەستکاری]

١٣ی حوزەیران

لە کاتژمێرەکانی سەرەتای کاتژمێر ١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٥، ھێزکانی ھێزی سەربازی ئێران ھێرشی کردە سەر دەیان بنکەی ئەتۆمی ئێران و بنکە سەربازییەکان و دامەزراوە و ژێرخانەکانی ئێران و فەرماندە باڵاکانی ئێران کە ھەندێکیان دووربوون لە چاوەڕوانی ئێران[١٤٢] تا کاتژمێر ٠٦:٣٠, ھێزی ئاسمانی ئیسرائیل پێنج شەپۆلی ھێرشی ئاسمانی دەستپێکردبوو،[١٤٣]

  • نەخشەی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر دامەزراوەی ئەتۆمی ناتانز
  • کاریگەری ھێرشە ئاسمانییەکان لەسەر بینایەک لە تاران
  • دوای ھێرشەکانی ئیسرائیل لە تاران

بە بەکارھێنانی زیاتر لە ٢٠٠ فڕۆکەی ئیسرائیل بۆ فڕێدانی زیاتر لە ٣٣٠ تەقەمەنی بۆ سەر نزیکەی ١٠٠ ئامانج.[١٤٤] ھاوکات مۆساد سیستمی بەرگریی ئاسمانی و ژێرخانی مووشەکی ئێرانی تێکدا.[١٤٥] بەرپرسێکی ئیسرائیلی گوتی مۆساد چەکی وردی بە قاچاخ بردووە و بنکەیەکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی نھێنی لە نزیک تاران دامەزراندووە،[١٤٦] کە بۆ لەکارخستنی بەرگریی ئاسمانی بەکارھێنراوە، ئەمەش سەروەریی ئاسمانی بۆ فڕۆکە ئیسرائیلییەکان مسۆگەر کردووە.[١٤٦] نزیکەی کاتژمێر ٠٣:٠٠ بە کاتی ناوخۆ، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، باری نائاسایی لەسەر ئاستی وڵات ڕاگەیاند و ھۆشداریدا لە تۆڵەسەندنەوەی ئێران بە مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان.[١٤٧] ئاگادارکەرەوەی ھۆشداری لە سەرانسەری ئیسرائیل چالاک کرا، ھەرچەندە ئێران تا ئێوارەی دواتر ھیچ مووشەکێکی بالیستیکی ھەڵنەدا.[١٤٨] وەزیری بەرگریی زیاتر ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بە «لێدانی پێشوەختە» وەسف کرد.[١٤٩]

بەگوێرەی ئاماری ئیسرائیل، ئەو چالاکییە بەھۆی زانیارییە ھەواڵگرییەکانەوە بووە کە ئاماژەیان بەوە کردووە، ئێران ئەوەندە یۆرانیۆمی پیتێنراوی کۆکردووەتەوە کە بتوانێت لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا چەکی ئەتۆمی بەرھەمبھێنێت.[١٤٨] بۆردوومانەکان زۆربەی بنکە سەربازییەکان و گەڕەکەکانی نیشتەجێبوونی فەرماندە باڵاکان لە تاران گرتەوە. شایەتحاڵەکان باسیان لە بڵێسەی زەبەلاح و تەقینەوە دووبارەبووەکان کردووە.[١٥٠][١٥١] ئاژانسی ھەواڵی فارس کە پەیوەندی بە سوپای پاسدارانەوە ھەیە، بڵاوی کردەوە، لە کاتی ھێرشەکەدا ھەندێک کۆمەڵگەی نیشتەجێبوون بەرکەوتوون.[١٥٢] ھەروەھا ڕاگەیەندرا کە لە شاری نەتەنز لە پارێزگای ئیسفەھان کە یەکێک لە گرینگترین دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران لێیە، بەھەمان شێوە بۆردوومانکراوە. تەلەڤیزیۆنی دەوڵەتی ئێران «تەقینەوەیەکی بەرز»ی لە نزیک ئەو شوێنە پشتڕاستکردەوە کە دوو وێستگەی پیتاندنی تێدایە: وێستگەی گەورەی پیتاندنی سووتەمەنی ژێر زەوی (FEP) و وێستگەی پیتاندنی سووتەمەنی تاقیکاری (PFEP) لە سەرووی زەویەوە.[١٥٣] ھەروەھا شوێنە ئەتۆمییەکانی خۆنداب و خوڕەماوە کرانە ئامانج.[١٥٤][١٥٥]

١٤ی حوزەیران

پاشماوەی دوای ھێرشەکەی نەرمەک لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥

بەرەبەیانی ١٤ی حوزەیران، میدیاکانی ئێران ھەواڵی دەنگی تەقینەوە بەھێزەکانی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی مێھرئاباد و دروستبوونی ئاگرێکی گەورە بڵاوکردەوە. بەپێی ڕاپۆرتی ئاژانسی ھەواڵی فارس، دوو موشەک بەر ناوچە نزیکەکان کەوتووە.[١٥٦] ھەروەھا سیستمی بەرگریی ئاسمانی ئێران بەرپەرچی ھێرشە مووشەکیەکانی ئیسرائیلی داوەتەوە لە ئاسمانی ئەسفەھاندا.[١٥٧] ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ھێزە سەربازییەکانی ئێران چەند فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئیسرائیلیان لە ئەرکەکانی سیخوڕی لە باکووری ڕۆژاوای ئێران خستووەتە خوارەوە[١٥٨] سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە دامەزراوەیەکی ژێرزەمینی لە ڕۆژاوای ئێران کە بۆ ھەڵگرتنی دەیان مووشەکی بالیستیک و کروز بەکاردەھێنرا، بۆردومان کراوە.[١٥٩]ئێران ھەواڵی کوژرانی ھەریەکە لە ژەنەڕاڵ غوڵامڕەزا مێھرابی جێگری سەرۆکی ئیتلاعات بۆ ئەرکانی گشتیی ھێزە چەکدارەکان و ژەنەڕاڵ مەھدی ڕەبانی جێگری سەرۆکی ئۆپەراسیۆنەکان پشتڕاستکردەوە.[١٦٠] ئێران بانگەشەی ئەوەی کرد کە سێ فڕۆکەی ئێف ٣٥ی ئیسرائیلی خستووەتە خوارەوە و دوو فڕۆکەوانیشی گرتووە.[١٦١] وەزارەتی نەوتی ئێران ڕای گەیاند کە ھێرش کراوەتە سەر دوو کێڵگەی نەوتی لە پارێزگای بووشێھر کە بریتین لە پلاتفۆرمی کێڵگەی غازی قۆناغی ١٤ی پارسی باشوور و پاڵاوگەی غازی فەجر جەم.[١٦٢][١٦٣] ھێرشەکان ئاگری بەرفراوانیان لێکەوتەوە کە بەرھەمھێنانی لانیکەم ١٢ ملیۆن مەتر سێجا غازی داخست.[١٦٤] تا ئەو کاتە، بەپێی ئاماری مانگی سوور، ھێرشەکانی ئیسرائیل کاریگەرییان لەسەر ١٨ پارێزگای ئێران ھەبووە لە کۆی ٣١ پارێزگا و ھەزار و ٤١٤ لە کارمەندانی ڕێکخراوەکەش لە ئۆپەراسیۆنە فریاگوزارییەکاندا بەشدار بوون.[١٦٥] کاتژمێر ١١:١١ی پاشنیوەڕۆ. بە کاتی ناوخۆ، سوپای ئیسرائیل ڕای گەیاند کە شەپۆلێکی نوێی ھێرش بۆ سەر «ئامانجە سەربازییەکان» لە تاران دەستیپێکردووە.[١٦٦] ھێرش کرایە سەر کۆگاکانی نەوت و بەنزین لەو شارە و بەھۆیەوە کارەبا لە گەڕەکی شەھران پچڕان.[١٦٧] دواتر لەو شەودا ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم بڵاوی کردەوە کە ھێرشەکانی ئیسرائیل لە پایتەخت بارەگاکانی وەزارەتی بەرگریی و پاڵپشتیی ھێزە چەکدارەکان کردووەتە ئامانج.[١٦٨]

لە وەڵامی ھێرشەکانی ئیسرائیل ھێزەکانی ئێران سەرلەبەیانی ھەمان ڕۆژ دەیان مووشەکی ھاویشت و حەوت کەسیش لە ھێرشەکەدا برینداربوون.[١٦٩][١٧٠] پاشان پێنجەمین ھێرشی مووشەکی لەلایەن ئێرانەوە ئاراستەی ئیسرائیل کرا و بە ھاوکاری ئەمریکا ڕێگری لە مووشەکەکان کرا.[١٧١][١٧٢] ژمارەی بریندارانی مەدەنی٦٠ کەسی تێپەڕاندووە، چەندین ماڵیش زیانی زۆریان بەرکەوتووە و لانیکەم دوو ھاووڵاتی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە ٢٠ کەسیش برینداربوون.[١٧٣][١٧٤][١٧١] دواتر ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ئێران لە ماوەی شەوێکدا ٢٠٠ مووشەکی بالیستیکی تەقاندووە و ھەروەھا لە ناوچە کراوەکانیشی داوە. جەختی لەوە کردەوە کە «ژمارەیەکی کەم» لە مووشەکەکان سیستەمی بەرگری ئاسمانی ئەو ولاتەیان بڕیوە و لە ناوچەکانی نیشتەجێبوونی خەڵکی مەدەنی کەوتوونەتەخوارەوە، بەھۆیە زیانی گیانی و مادی لێکەوتووەتەوە.[١٧٥]

بەپێی ئاژانسی ھەواڵی شینھوا، چەندین مووشەکی ئێرانی ئاسمانی سوریایان تێپەڕاندووە و لانیکەم دوو مووشەک لە پارێزگای دەرعا (باشووری سووریا) کەوتوونەتە خوارەوە.[١٧٦] بەپێی زانیارییەکان، چەند دەوڵەتێکی عەرەبی بەشدارییان کردووە لە خستنەخوارەوەی فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکانی ئێران، یان ھاوبەشکردنی زانیاری ڕادار وەک یارمەتری دەرێک بۆ خستنەخوارەوەیان.[١٧٧]

لە شەودا ئێران ھێرشێکی دیکەی بەرەو باکووری ئیسرائیل تەقاند بەو ھۆیەوە پێنج کەس کوژران و لانیکەم ٢٣ کەسی دیکەش بریندار بوون.[١٧٨] ھەروەھا ئاگر لە نزیک پاڵاوگەی نەوتی بازان لە شاری لە حەیفا کەوتەوە و زیانێکی زۆری بە بۆری و ھێڵەکانی گواستنەوە گەیاندووە.[١٧٩][١٨٠]

١٥ی حوزەیران

دوای ھێرشەکانی ئێران لە بات یام

بەیانی ١٥ی حوزەیران، ئێران و حوسییەکان لە یەمەن لە یەک کاتدا مووشەکی بالیستیکیان ھەڵدا و بیناکانی بات یام و ڕێھۆڤۆت کە مۆڵێکە لە کیریات ئەکرۆن و تەل ئەڤیڤ کەوتوونەتەخوارەوە.[١٨١] لە بات یام، بەپێی وتەی سەرۆکی شارەوانی تزڤیکا برۆت، ٦١ بینا زیانیان بەرکەوتووە.[١٨٢] بەپێی ئامارەکان ٩ کەس گیانیان لەدەستداوە و نزیکەی ٢٠٠ کەسیش برینداربوون.[١٨٣][١٨٤] دواتر ئیسرائیل ڕای گەیاند ڕێگری لە مووشەکانی ئێران کردووە و ئەوانەی کە ماونەتەوە نەیانتوانیوە بچنە ناو خاکی ئیسرائیلەوە.[١٨٥]

لە شاری ڕێھۆڤۆت، مووشەکەکانی ئێران پەیمانگای زانستی ڤایزمانیان داوە و دەیان بینای دیکەش زیانیان بەرکەوتووە.[١٨٦][١٨٧] ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل (IDF) لە ڕاپۆرتێکدا ڕای گەیاند کە ناوەڕاستی ئیسرائیل لەلایەن مووشەکەکانی یەمەنەوە ھێرشی کراوەتە سەر کە دواتر لەلایەن حوسییەکانەوە پشتڕاستکرایەوە و ڕای گەیاند کە بە ھەماھەنگی لەگەڵ سوپای ئێران مووشەکی بالیستیکی فەلەستین ٢یان تەقاندووە.[١٨٨] ھەروەھا پاشماوەی مووشەکەکانی ئێران دوو شوێنی کەناری ڕۆژاوا بەرکەوتووە. مووشەکێکی شەھاب بووە ھۆی ئاگرکەوتنەوە لە شاری ئەلبیرە کە نزیکە لە مەحمود عەباس سەرۆکی دەسەڵاتی فەلەستین. سێ منداڵ لە دەرەوەی سەعیر بەھۆی پاشماوەی مووشەکێکی ڕێگریکراو برینداربوون.[١٨٩] ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ھۆشداریی بە ھاووڵاتیانی مەدەنی ئێران دا کە ناوچەکانی دەوروبەری کارگەی چەک و بنکە سەربازییەکانی شیراز چۆڵ بکەن. ئێران لە ڕێگەی عومان و قەتەرەوە داوای نێوەندگیری کردووە بۆ دانوستان لەگەڵ ئەمریکا بۆ ڕاگرتنی ھێرشەکان و زیندووکردنەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکان. ئێران ڕای گەیاند کە دوو کەسی دەستگیر کردووە بە تۆمەتی ئەندام بوون لە مۆساد.[١٩٠] ئیسرائیل بنکە سەربازییەکانی ئێرانی کردە ئامانج و ھەروەھا ھێرشی کردە سەر وەزارەتی دەرەوەی ئەو وڵاتە.[١٩١] لە ھێرشە موشەکییەکان محەممەد کازمی سەرۆکی ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران و جێگرەکەی کوژران.[١٩٢] ھاوکات لەگەڵ ھێرشە ئاسمانییەکان پێنج ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو لە تاران تەقینەوە و تەقینەوەکان لە نزیک شوێنە حکومییەکان و ئەوانەی پەیوەندییان بە بەرنامەی ئەتۆمیەوە بووە. ئاژانسی ھەواڵی دەوڵەتی ئێران، ئێرنا، بە پشتبەستن بە سەرچاوە ئاگادارەکان بانگەشەی ئەوەی کردووە کە ئۆپەراسیۆنەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە ئەنجامدراوە، ھەرچەندە بەرپرسێکی ئیسرائیلی ڕەتیکردەوە ھیچ تێوەگلانێکی ھەبێت.[١٩٣][١٩٤] ناتانیاھۆ گوتی ئیسرائیل ھیچ بژاردەیەکی تری نییە جگە لە ھێرشکردنە سەر ئێران بۆ ڕێگریکردن لە ھۆلۆکۆستی ئەتۆمی. حکوومەتی ئێرانی بە سەرکوتکردنی گەلی ئێران تۆمەتبار کرد و ڕای گەیاند کە ئەوە کاری گەلی ئێرانە کە «ڕاپەڕن»یان نا.[١٩٥]

١٦ی حوزەیران

ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران لە تاران لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥

ڕۆژی ١٦ی حوزەیران ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ھێرشیان کردە سەر ناوەندی فەرماندەیی سوپای قودس لە تاران.[١٩٦] بەرپرسێکی ئیسرائیلی بە ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ڕاگەیاندووە کە نیشانەکانی «ڕووخان» لە دامەزراوە ئەتۆمییەکەی ژێرزەمینیی ناتانزدا ھەیە.[١٩٧] ئێران ئینتەرناشناڵ بڵاوی کردەوە کە دەنگی تەقینەوەکان لە نزیک دامەزراوەی ئەتۆمی فۆردۆ بیستراوە.[١٩٨] فەیلەقی پاراستنی ئەنسارولمەھدی بڵاوی کردەوە، لە ھێرشێکدا لە شارستانی ئیجروود لە پارێزگای زەنگان، یەکێک لە فەرماندەکانی یەکەکە بە ناوی ڕەزا نەجەفی و سەربازێک بە ناوی حەسەن ڕەسووڵی کوژراون.[١٩٩]

ئاژانسی ھەواڵی ئیرنا بڵاوی کردەوە، ھێزەکانی ئیسرائیل ھێرشیان کردە سەر نەخۆشخانەی فارابی لە کرماشان و زیانێکی بەرچاوی لێکەوتەوە و لانیکەم ١٥ باڵەخانە لە کاریگەری مووشەکانی ئیسرائیل زیانیان بەرکەوتووە.[٢٠٠][٢٠١] ئیسرائیل لە میانی پەخشێکی ڕاستەوخۆدا، ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران بۆردومان کرد.[٢٠٢][٢٠٣] لانیکەم کارمەندێک لە ھێرشەکەدا کوژرا،[٢٠٤]ئیسرائیل فەرمانی چۆڵکردنی دانیشتووانی بەشێک لە ناوچەی تاران دەرکرد و مووشەکھاوێژەکانی ئێرانی لە ڕۆژاوای ئێران کردە ئامانج.[٢٠٥][٢٠٦] ھێزەکانی ئاسایشی نێودەوڵەتی ڕای گەیاند یەکێک لە فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانیان دوو فڕۆکەی ئێف ١٤ ی ئێرانی لەناوبردووە.[٢٠٧] نور نیووز بڵاوی کردەوە، ھێزەکانی ئێران بانگەشەی ئەوە دەکەن کە فڕۆکەیەکی جۆری ئێف ٣٥یان لە ئاسمانی تەبرێز خستۆتە خوارەوە.[٢٠٨] محەممەد کازمی و حەسەن محاقق و محەممەد خاتەمی بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکان کوژراون.[٢٠٩][٢١٠] بەپێی ھەواڵێکی ئێران ئینتەرناشناڵ، خامنەیی لەگەڵ بنەماڵەکەی گواسترایەوە بۆ بنکەرێک کە دەکەوێتە شارۆچکەی لاڤیزان.[٢١١]

ھێرشی ئێران بۆ سەر پاڵاوگەکانی نەوتی حەیفا لە شەوی ١٥ تا ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥

ئێران ھێرشێکی دیکەی مووشەکی دوورمەودای بۆ سەر ئیسرائیل دەستپێکردەوە و پارچە مووشەکەکانیش زیانیان بە ئۆفیسی لقی باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە تێل ئەڤیڤ گەیاند.[٢١٢][٢١٣][٢١٤] ھەروەھا لە ئەنجامی کەوتنەخوارەوەی موشەکەکان ھەشت ھاوڵاتی مەدەنی کوژران و زیاتر لە ٩٠ کەسیش بریندار بوون.[٢١٥][٢١٦] ئیسرائیل رایگەیاند کە ٢٨٧ کەس لە ماوەی شەوێکدا لە نەخۆشخانە خەوێندراون.[٢١٥] ھەروەھا پاڵاوگەی نەوتی حەیفا کرایە ئامانج،[٢١٧] زیانی بەرچاوی لێکەوتەوە و سێ کرێکاریش گیانیان لەدەستدا.[٢١٨] بەپێی وتەی تریتا پارسی جێگری سەرۆکی جێبەجێکاری دامەزراوەی کوینسی بۆ بەرپرسیارێتی ستاتکرافت، ڕەنگە ھێرشە موشەکییە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران بەرگرییەکانی ئیسرائیلیان لەناوبردبێت، ئەمەش ڕێگەی بە ڕێژەیەکی زیاتری مووشەکەکان داوە لە چاو پێشووتر تێیدا تێپەڕن.[٢١٩] دوابەدوای ھێرشەکان، ئیسرائیل تا ئێستا ٢٤ کوژراوی پشتڕاستکردەوە.[٢٢٠] سەرەڕای ئەوەش، فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان کە ئاراستەی کونسوڵخانەی ئەمریکا لە ھەولێر لە عێراق تەقێندرابوو، ڕێگری لێکرا.[٢٢١] ئێران جارێکی دیکە مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی پێتا تیکوا کرد و بەھۆیەوە چوار کەس کوژران و ١٥ کەسیش بریندار بوون. لەنێو قوربانییەکان ئیڤێت شمیلۆڤیتز، ڕزگاربووی ھۆلۆکۆست ھەبوو.[٢٢٢] ئاژانسی ھەواڵیی سەر بە دەسەڵاتی دادوەری ئێران بڵاوی کردەوە، ئیسماعیل فیکری تۆمەتبار بە ھاوکاری لەگەڵ ئیسرائیل لە سێدارە دراوە. ئاژانسە ھەواڵییەکە بڵاوی کردەوە، ئیسماعیل پێش دەستگیرکردنی لەگەڵ دوو ئەفسەری مۆساد پەیوەندی ھەبووە.[٢٢٣]

١٧ی حوزەیران

بەرەبەیانی ١٧ی حوزەیران ئێران نزیکەی ٢٠ مووشەکی ئاراستەی ئیسرائیل کرد و پێنج کەسی بە سووکی بریندار کرد و ئامانجەکانی لە سەرانسەری ئیسرائیلی گرتەوە.[٢٢٤][٢٢٥] ئاژانسی نێودەوڵەتی ئێران ڕای گەیاند، لە شەوێکدا ٣٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئێرانی خستووەتە خوارەوە.[٢٢٦] سوپای پاسداران بانگەشەی ئەوەی کرد کە لە ناوەندێکی ھەواڵگری سەربازی و ناوەندێکی پلاندانانی ئۆپەراسیۆنەکانی مۆسادیان داوە.[٢٢٧][٢٢٨] لە ئیوارەدا ئیران ھێرشی موشەکی بالیستیکی بەرەو باکووری ئیسرائیل دەستپێکرد بەڵام لەلایەن ھێزی بەرگرییەوە سەرجەمیان خرانە خوارەو و و ڕێگریان لێ کرا.[٢٢٩]سوپای ئیسرائیل تەنھا چەند ڕۆژێک دوای دەستنیشانکردنی وەک فەرماندەی بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا، عەلی شەدمانی تیرۆر کرد.[٢٣٠] دوای ئەوەی شادمانی لە شوێنی لیوا غوڵامعەلی ڕەشید گرتەوە[٢٣١][٢٣٢] بەپێی ھەواڵێکی ڕۆژنامەی ئۆرشەلیم پۆست، شادمانی شانبەشانی دەیان ئەفسەری سوپای پاسداران کوژراوە.[٢٣٣]ئیسرائیل ڕای گەیاند کە «چەندین ھێرشی بەرفراوان»ی بۆ سەر ئامانجە سەربازییەکان لە ڕۆژاوای ئێران ئەنجامداوە و مووشەکھەڵگرەکان و دامەزراوەکانی عەمبارکردنی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی کردووەتە ئامانج.[٢٣٤] ھێزەکانی ئاسایشی نێونەتەوەیی گرتەیەکی ڤیدیۆیی فڕۆکەکانیان بڵاوکردەوە کە فڕۆکە جەنگییەکانی ئێف ١٤ی ئێرانی لەسەر زەوی لەناو دەبەن. ھەروەھا گرتەیەکی ڤیدیۆیی ئەوانیش دەرکەوتووە کە موشەکھاوێژێکیان تێکشکاندووە کە سێ مووشەکی تێدابووە.[٢٣٥]جێگری سەرۆککۆمار جەی دی ڤانس ئاماژەی بەوەدا کە ڕەنگە ئەمریکا بەشداری شەڕی دژی ئێران بکات.[٢٣٦]

١٨ی حوزەیران

ئیسرائیل ڕای گەیاند کە ٥٠ فڕۆکەی شەڕکەر دەوروبەری ٢٠ لە باڵەخانەکانی تارانیان پێکاوە کە کارگەکانی بەرھەمھێنانی کەرەستەی خاو و پێکھاتە و سیستەمی بەرھەمھێنانی مووشەکی بالیستیکی تێدایە. میدیاکانی ئێران ڕایان گەیاند زانکۆیەکی سەر بە سوپای پاسداران و کارگەیەکی مووشەکی لە خوجیر ھێرشی کراوەتە سەر.[٢٣٧][٢٣٨][٢٣٩][٨] ئیسرائیل ھەروەھا ھێرشی کردە سەر شوێنەکانی بەرھەمھێنانی سەنتەرفیوجی ئەتۆمی و ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی ھێرشەکانی بۆ سەر کۆمەڵگەی تێسا لە کەرەج و کۆمەڵگەی توێژینەوەی تاران پشتڕاستکردەوە.[٢٤٠][٢٤١]

بەرەبەیانی ئیسڕائیل فەرمانی چۆڵکردنی خەڵکی ناحیەی ١٨ی تاران دەرکرد.[٢٤٢] بەپێی ڕاپۆرتی ئیسرائیل، بارەگای ئاسایشی ناوخۆی ئێران لە کاتی ھێرشەکاندا وێران کرا.[٢٤٣] ھەروەھا دەوترێت باڵەخانەیەکی مانگی سووری ئێرانیش کەوتووەتە بەر لێدان.[٢٤٤] میدیاکانی ئێران بڵاویان کردەوە کە ھێزەکانی ئێران فڕۆکەیەکی «دوژمنکارانە»ی جۆری ئێف ٣٥یان لە ناوچەی جەوادئاباد لە وەڕامین خستووەتە خوارەوە.[٩]

لە شەودا ئیسرائیل سێ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئێرانی خستە خوارەوە.[٢٤٥] ئێوارە ئێران یەک مووشەکی بالیستیکی ئاراستەی ئیسرائیل کرد.[٢٤٦][٢٤٧] بەپێی ئامارەکانی سوپای پاسداران، لە ھێرشەکەدا مووشەکی دوورمەودای سەجیل بەکارھێنراوە و کەسێک بە سووکی بریندار بووە.[٢٤٨][٢٤٩] تا ١٨ی حوزەیران، ھێزی ئاسمانی ئیسڕائیل مەزەندەی کرد کە ئێران لە سەرەتای دەستپێکردنی شەڕەکەوە ٤٠٠ مووشەک و ١٠٠٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانی ئاراستەی ئیسرائیل کردووە. ئاماژەی بەوەشکردووە، تەنھا ٢٠ مووشەک کاریگەرییان لەسەر ناوچە شارییەکان ھەبووە و کەمتر لە ٢٠٠ فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان چوونەتە ناو ئاسمانی ئیسرائیلەوە.[٢٥٠]

٢٠ی حوزەیران

٢١ی حوزەیران

٢٢ی حوزەیران

٢٣ی حوزەیران

٢٤ی حوزەیران

بۆردوومانی ئەمریکا بۆ سەر شوێنە ئەتۆمییەکانی ئێران

[دەستکاری]

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە بەرەبەیانی ڕۆژی یەکشەممە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥، ھێرشی کردە سەر سێ پێگەی ئەتۆمی لە ئێران کە بریتین لە فۆردۆ، نەتەنز و ئەسفەھان. ناوبراو لە ڕێگەی ھەژماری خۆیەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (ترووت سۆشیال) زیادی کردووە: «ئێستا ھەموو فڕۆکەکان لە ئاسمانی ئێران دەرچوون، بارێکی تەواو لە بۆمب لە شوێنی سەرەکی فۆردۆ فڕێدراون».[٢٥١][٢٥٢]

زیانی گیانی

[دەستکاری]

دەگوترێ فەرماندە باڵاکانی ئێران کوژراون. ئاژانسی نێودەوڵەتیی فڕۆکەوانی ڕای گەیاندووە، ئەگەری زۆرە جەنەڕاڵ محەممەد باغری، سەرۆکی ئەرکانی ھێزە چەکدارەکانی ئێران لەو ھێرشانەدا کوژرابێت.[٦٢] ئەو ئیدیعایە لەلایەن میدیای دەوڵەتی ئێرانی ئیرنا، ڕەتکرایەوە،[٢٥٣] بەڵام لەلایەن ئاژانسی ھەواڵی فارس نیمچە فەرمییەوە پشتڕاستکرایەوە.[٢٥٤] لەلایەکی دیکەوە میدیای دەوڵەتی ئێران ھەواڵی مردنی حسێن سەلامی بڵاوکردەوە کە دواتر لەلایەن سوپای پاسداران[٢٥٥] و فەرماندەی باڵای سوپای پاسداران غوڵام عەلی ڕەشید پشتڕاستکرایەوە.[٢٥٦][٢٥٧][٢٥٨] عەلی شەمخانی ڕاوێژکاری ئایەتوڵڵا خامنەیی ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران بە سەختی بریندار بووە و دواتر بەھۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستداوە.[٢٥٩][٢٦٠]ھەروەھا زانایانی ئەتۆمی فێریدون عەباسی و محەممەد مێھدی تارانچی بە گوێرەی میدیای دەوڵەتی ئێران کوژراون.[٦٣][٢٦١]ھاووڵاتی مەدەنی لەنێویاندا ژن و منداڵ، لەلایەن میدیا ناوخۆییەکانەوە لە نێو قوربانییەکاندا بڵاوکراونەتەوە.[٢٦٢][٦٤] دواتر ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم بڵاوی کردەوە کە زیاتر لە ٥٠ کەس لە قەزای تەجریش لە باکووری تاران برینداربوون کە ٣٥ کەسیان ژن و منداڵ بوون و گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانەی چەمران.[٢٦٣]

کاریگەرییەکان

[دەستکاری]

دوای ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، نرخی نەوت بەڕێژەی زیاتر لە ١٠٪ بازدانی بەخۆیەوە بینی، ئەمەش لەکاتێکدایە ترسی زیادبوونی گرژییەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و کاریگەرییەکانیان لەسەر دابینکردنی نەوت ھەیە.

ھەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ڕێژەی ٦٫١٩٪ بەرزبووەوە و گەیشتە ٧٤ دۆلار و ٦٠ سەنت، ھاوکات نەوتی خاوی ڕۆژاوای تێکساسی ئەمریکا بە ڕێژەی ١٣٫٤٩٪ بەرزبووەوە و گەیشتە ٧٧ دۆلار و ٢٢ سەنت، ھەردووکیان گەیشتنە بەرزترین ئاستی خۆیان لە ماوەی زیاتر لە دوو مانگدا.

کۆمپانیای جەی پی مۆرگان ئاماژەی بەوەدا کە ئەگەر گەرووی ھورمز دابخرێت ئەگەری ھەیە نرخی نەوت بۆ نێوان ١٢٠ بۆ ١٣٠ دۆلار بەرزبێتەوە، ھەرچەندە ئەم سیناریۆیەی بە ئەگەرێکی کەم زانی.[٢٦٤]

فێڵی ڕاگەیاندن

[دەستکاری]

ڕۆژنامەی ئورشەلیم پۆست ئاشکرای کردووە، ئیسرائیل پێش ھێرشە سەربازییەکەی بۆ سەر ئێران، فێڵێکی میدیایی وردی ئەنجامداوە، بە ئامانجی بەرزکردنەوەی توخمە کتوپڕەکە و دواخستنی وەڵامدانەوەی ئێران. بەگوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، ئیسرائیل لە ڕێگەی دزەپێکردنی میدیاکانەوە سەبارەت بە پشووەکەی بێنیامین نێتانیاھو، و گۆمانی ناکۆکی لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ، و ئامادەکارییەکان بۆ ئاھەنگی ھاوسەرگیری کوڕەکەی، کەشێکی «ئارامی دەستکرد»ی بەرەوپێش بردووە. ھەروەھا کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی لەژێر پەردەی تاوتوێکردنی پرسی زیندانییانی غەززەی ڕاگەیاند. ھەروەھا ئیسرائیل بانگەشەی ئەوەی کرد کە شاندێک بۆ واشنتۆن دەنێرێت پێش خولێکی نوێی دانوستانە ئەتۆمییەکان، بە ئامانجی فریودانی تاران کە ھیچ نیازێکی نییە بۆ پەرەسەندنی سەربازی.

لە واقیعدا حکوومەتی ئیسرائیل خەریکی کۆتایی ھێنان بە ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بوو لە قووڵایی ناوخۆیی ئێراندا و کابینەکەش لە کۆبوونەوەیەکی نھێنیدا بە کۆی دەنگ پەسەندی کرد. ڕووماڵی چەواشەکارانەی میدیاکان وای کرد ئیسرائیل لە بەرەبەیاندا لێدانەکە ئەنجام بدات و لە ئەنجامدا سەرکردە باڵاکانی ئامێری ئەمنی و سەربازیی ئێران لەوانە کەسایەتییە دیارەکانی بەرنامە ئەتۆمییەکە گیانیان لەدەستدا.[٢٦٥]

تێبینییەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ Indirectly involved since start of conflict, directly involved during Operation Midnight Hammer on 22 June.
  2. ↑ The Houthis joined Iran in launching rockets on Israel in retaliation for the 13 June strikes. The Houthis and the United States had previously reached an agreement on Red Sea trade, which the Houthis abandoned following American strikes on 22 June.
  3. ↑ One Israeli woman died of a heart attack while sheltering from Iranian missiles.[٦]
  4. ↑ 54 in Khuzestan province[١٣][سەرچاوەیەکی باشتری پێویستە]
    22 in Qom province[١٤]
    30 in Hamadan province[١٥]
    5 in Lorestan province[١٦]
    28 in Tehran province[١٧]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ Knipp، Kersten (٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel?». Deutsche Welle. Germany: Government of Germany. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law.
  2. ↑ Ravid، Barak (٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar». Axios. Cox Enterprises. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported.
  3. ↑ «Trump Says Cease-Fire Has Started Between Iran and Israel». The New York Times. ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  4. ↑ «Live updates: Ceasefire status is unclear after Israel reports continued missiles from Iran». AP News. ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  5. ↑ «IDF: 80-90% of Iranian missiles intercepted, but 24 Israelis killed in attacks». The Jerusalem Post. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  6. 1 2 «Woman dies of heart attack while sheltering from Iran missiles; MDA raises Haifa injury toll to 23». The Times of Israel. ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  7. ↑ Fabian، Emanuel. «Medical officials say 28 people were killed, over 3,000 wounded by Iranian missiles during conflict». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  8. 1 2 «Updates: Israel, Iran continue missile attacks; 144 killed in Gaza». Al Jazeera English. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  9. 1 2 «Updates: Israel, Iran continue missile attacks; 144 killed in Gaza». Al Jazeera English. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  10. ↑ «Iran claims to have shot down fifth Israeli F-35». Newz.az. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  11. ↑ «Iran will reportedly share images of captured Israeli fighter jet pilots 'soon'». Arab News. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  12. ↑ «Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran». Iran Front Page. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  13. ↑ «54 Mossad-linked spies arrested in Iran's Khuzestan amid hostilities with Israel». Anadolu Agency. ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  14. ↑ «Iran police arrested 22 for links to Israeli spy services since start of conflict: Reports». Al Arabiya English. ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  15. ↑ «Iranian police arrest 30 alleged Mossad agents behind security threats». Caliber.
  16. ↑ «Iran arrests five suspected Mossad agents in Lorestan». Caliber.
  17. ↑ «Iran arrests 28 Mossad agents in Tehran after busting Israeli spy network». Daily Times. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  18. ↑ «Iran executes alleged Mossad spy». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  19. ↑ «Convicted Mossad spy executed in Iran: Report». Al Jazeera English. ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  20. ↑ «Iran executes three people accused of spying for Israeli spy agency Mossad». Hindustan Times. ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  21. ↑ [١٨][١٩][٢٠]
  22. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری arrested25june نەدراوە
  23. ↑ «Iran-Israel war: latest developments». France 24. ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  24. 1 2 «Twelve Days of War. Israel-Iran Ceasefire Comes into Force». HRANA News Agency (بە ئینگلیزی). ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  25. ↑ «IDF says some 950 Iranian drones destroyed before being launched at Israel». ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  26. ↑ Fabian، Emanuel (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials». The Times of Israel.
  27. ↑ «Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  28. ↑ Fabian، Emanuel (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase». The Times of Israel.
  29. ↑ Fabian، Emanuel (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters». The Times of Israel.
  30. ↑ Rogoway، Tyler (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike». TWZ.
  31. ↑ Fabian، Emanuel (٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «IDF spokesman says three Iranian F-14 fighter jets destroyed in latest strikes». The Times of Israel.
  32. ↑ Fabian، Emanuel (٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «IDF says it destroyed 2 Iranian fighter jets, 8 ballistic missile launchers, among dozens of targets». The Times of Israel.
  33. ↑ «Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition». Institute for the Study of War. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  34. ↑ Fassihi، Farnaz (٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Can Iran, Israel and the U.S. Now All Claim to Have Won?». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  35. ↑ «Israel Reports 24 Dead, 800 Injured in Iranian Strikes as War Enters Sixth Day». Israel's Government Press Office via TPS. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  36. ↑ «Iranian missiles have killed 24, injured more than 800». Jewish News Syndicate (JNS). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  37. ↑ «Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel». USMuslims. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  38. ↑ «More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report». Al Jazeera English. ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  39. ↑ «Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone». The Times of Israel. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  40. ↑ Ahmed، Khitam (٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israeli military incursion escalates in southern Syria». Thawra (بە عەرەبی). لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  41. ↑ Yohanan، Nurit. «Caught in the crossfire, Jordan (quietly) shields Israel as Iranian shrapnel rains down». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  42. ↑ «Five Palestinians wounded, including 3 children, after Houthi missile hits West Bank». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  43. ↑ de Haldevang، Max؛ Bozorgmehr، Najmeh (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «The Iranian generals and scientists killed by Israel's offensive». Financial Times. لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  44. ↑ Regalado، Francesca؛ Ward، Euan؛ Fassihi، Farnaz؛ Granados، Samuel؛ Chutel، Lynsey (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «These Are Iranian Generals and Scientists Killed by Israel». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  45. ↑ Ebrahim، Nadeen؛ Adkin، Ross؛ Michaelis، Tamar (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israeli strikes kill some of Iran's most powerful men, including military and nuclear leaders». CNN (بە ئینگلیزی). لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  46. ↑ «Report: Mossad carried out covert sabotage operations against Iranian air defenses, long-range missiles». The Times of Israel. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  47. ↑ Campa، Kelly؛ Morrison، Nidal؛ Reddy، Ria؛ Ganzeveld، Annika (١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Institute for the Study of War». Critical Threats Project. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  48. ↑ Fabian، Emanuel. «Woman killed, 13 people hurt, after Iranian missile hits home in Tamra, near Haifa». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  49. ↑ Fabian، Emanuel. «Ballistic missile from Yemen triggers sirens in Jerusalem and West Bank». The Times of Israel.
  50. ↑ «Update from David E. Sanger». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  51. ↑ «Iran must now 'make peace', says Trump after US strikes on nuclear sites – follow live». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  52. ↑ «Yemen's Houthis say ready to attack Red Sea shipping after US strikes on Iran». The Times of Israel. ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  53. ↑ {{cite AV media}}: بیرخستنەوەی واڵا (یارمەتی)
  54. ↑ Fassihi، Farnaz؛ Nauman، Qasim؛ Boxerman، Aaron؛ Kingsley، Patrick؛ Bergman، Ronen (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  55. ↑ «In Iran, grief for civilian casualties but little pity for commanders». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  56. ↑ Hafezi، Parisa (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iranians flee capital for safety as Israeli airstrikes intensify». Reuters (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
    «The Latest: Death toll grows as Israel and Iran trade attacks for third day». AP News (بە ئینگلیزی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
    «At least 224 killed, over 1,000 wounded in Israeli strikes on Iran: Health Ministry». Anadolu Agency. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.[سەرچاوەیەکی باشتری پێویستە]
    «224 killed since Israel attacks began, over 90% civilians: Iran's health ministry». India Today (بە ئینگلیزی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
    «Israel and Iran trade strikes for third day as hundreds reported dead». Politico (بە ئینگلیزی). Associated Press. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  57. ↑ Yeung، Jessie؛ Harvey، Lex؛ Tanno، Sophie؛ Picheta، Rob؛ Danaher، Caitlin؛ Ebrahim، Nadeen؛ McCluskey، Mitchell؛ Hallam، Jonny؛ Tawfeeq، Mohammed (١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  58. ↑ «Over 1,000 Dead and Injured: Report on the Third Day of Israeli Attacks on Iran». Hrana. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  59. ↑ «سردار سلامی بە شھادت ڕسید» [Death of General Salami and several IRGC commanders]. IRNA (بە فارسی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  60. ↑ «Iran's Revolutionary Guard commander Hossein Salami killed in Israeli strike, says Iranian state media». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  61. ↑ «Hossein Salami, Head of Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps, Killed in Israel's Attack». WSJ (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  62. 1 2 «Iran's Revolutionary Guards Commander Hossein Salami killed | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  63. 1 2 «Iran state media names two nuclear scientists killed in Israeli strike». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  64. 1 2 «Iran State Media Says Civilians Killed In Israel Strikes On Tehran». barrons (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  65. 1 2 «Satellite imagery reveals damage to key Iran nuclear sites». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  66. 1 2 Picheta، Rob (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel attacked three key Iranian nuclear facilities. Did it strike a decisive blow?». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  67. ↑ Liebermann، Oren؛ Diamond، Jeremy؛ Regan، Helen؛ Gan، Nectar؛ Lau، Chris؛ Izso، Lauren؛ Michaelis، Tamar؛ Blackburn، Piper Hudspeth؛ Mogul، Rhea؛ Yeung، Jessie؛ Ebrahim، Nadeen؛ Salem، Mostafa؛ Sangal، Aditi؛ Powell، Tori B. (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Live updates: Israel attacks Iran, explosions in Tel Aviv and Tehran, US position». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  68. ↑ Cornwell، Alexander؛ Hafezi، Parisa؛ Cornwell، Alexander (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iranian state broadcaster hit as Iran urges Trump to make Israel halt war». Reuters (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  69. ↑ Fabian، Emanuel. «7 soldiers lightly injured by ballistic missile impact in central Israel last night, IDF says». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  70. ↑ «Trump embraces Israel after 'successful' Iran attack». Politico (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  71. ↑ Klein، Betsy؛ Atwood، Kylie؛ Treene، Alayna؛ Jaramillo، Alejandra؛ Picheta، Rob؛ Bash، Dana (١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Trump warns Iran to agree to a deal 'before there is nothing left' | CNN Politics». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  72. ↑ Lidor، Canaan (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iranian opposition calls to overthrow the mullahs». JNS.
  73. ↑ Mojtahedi، Negar (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Europe backs Israel, blames Iran for instability». Iran International (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  74. ↑ «French FM says Iran's nuclear program is an existential threat to Israel and the region, urges diplomatic solution». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  75. ↑ «Starmer Says UK Has 'Grave Concerns' on Iran Nuclear Program». Bloomberg News. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  76. ↑ «Iran's alarming nuclear dash will soon test Donald Trump». The Economist. ISSN ٠٠١٣-٠٦١٣. لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  77. ↑ «UN nuclear watchdog finds Iran in breach of its obligations». Euro News. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  78. ↑ León، Lucas Pordeus (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Brazil condemns Israel's attack on Iran: "Violation of sovereignty"». Agência Brasil.
  79. ↑ «South Africa condemns Israeli attacks on Iran». Telangana Today. IANS. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  80. ↑ «Bolivia and Cuba strongly condemn Israeli aggression against Iran». Yemen Press Agency. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  81. ↑ «Bolivia condena ataque de Israel contra Irán – Noticias Prensa Latina». Prensa Latina (بە ئیسپانی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  82. ↑ «Egypt condemns Israeli attack on Iran as dangerous escalation». Ahram Online. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  83. ↑ «Jordan king says Israel's Iran attacks threaten region and beyond». France 24. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  84. ↑ «Pakistan Strongly Condemns Unjustified and Illegitimate Aggression by Israel Against the Islamic Republic of Iran». Ministry of Foreign Affairs. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  85. ↑ «Turkey Condemns Israeli Air Strike on Iran: A Call for Diplomacy | Law-Order». Devdiscourse. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  86. ↑ Dodman، Benjamin (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran conflict 'drives the final nail into the coffin' of postwar world order». France 24.
  87. ↑ «Ukraine says US, Israeli strikes on Iran are justified to stop nuclear threat». Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). AFP. ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  88. ↑ «Trump embraces Israel after 'successful' Iran attack». Politico (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  89. ↑ Klein، Betsy؛ Atwood، Kylie؛ Treene، Alayna؛ Jaramillo، Alejandra؛ Picheta، Rob؛ Bash، Dana (١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Trump warns Iran to agree to a deal 'before there is nothing left'». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  90. ↑ «Germany's Merz says Israel is doing the 'dirty work for all of us' by countering Iran». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  91. ↑ «French FM says Iran's nuclear program is an existential threat to Israel and the region, urges diplomatic solution». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  92. ↑ «Starmer Says UK Has 'Grave Concerns' on Iran Nuclear Program». Bloomberg News. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  93. ↑ «Spanish Government condemns military escalation in the Middle East after Israel's attacks against Iran». Spanish Ministry of Foreign Affairs. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  94. ↑ «Europe's paradoxical support for Israel's attack against Iran». Le Monde. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  95. ↑ «President Milei: 'Iran is an enemy of Argentina'». Buenos Aires Times (بە ئینگلیزی). ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  96. ↑ «Russia urges Israeli restraint, says Iran has right to defend itself». Reuters (بە ئینگلیزی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  97. ↑ «World reacts to Israeli strike on Iran over nuclear activity». Reuters (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  98. ↑ «Nations react to US strikes on Iran with many calling for diplomacy». Associated Press (بە ئینگلیزی). ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  99. ↑ «Trump says Iran and Israel agree to a ceasefire». Reuters (بە ئینگلیزی). ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  100. ↑ «Fragile ceasefire appears to hold between Iran and Israel as Trump vents frustration with both sides». AP News. ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  101. ↑ «Cease-Fire Appears to Hold After Trump Scolds Israel and Iran». The Wall Street Journal. ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  102. 1 2 Gregory، Andy؛ Hagopian، Alicja (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded». The Independent (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  103. ↑ Litvak، Meir (٢٠١٧)، McElligott، Anthony؛ Herf، Jeffrey (eds.)، «Iranian Antisemitism and the Holocaust»، Antisemitism Before and Since the Holocaust: Altered Contexts and Recent Perspectives (بە ئینگلیزی)، Cham: Springer International Publishing، لاپەڕە ٢٠٩، doi:١٠.١٠٠٧/٩٧٨-٣-٣١٩-٤٨٨٦٦-٠_٩، ژپنک ٩٧٨-٣-٣١٩-٤٨٨٦٦-٠، لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە
  104. ↑ «Iran's Incitement to Genocide Against Israel – Brandeis Center». Brandeis Center (بە ئینگلیزی). ٥ی نیسانی ٢٠١٣. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  105. ↑ «Iranian nuclear threat meant Israelis had no choice». The Australian. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  106. ↑ «Why are Iran and Israel sworn enemies?». The Business Standard (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  107. ↑ von Hein، Shabnam (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Why are Iran and Israel sworn enemies?». Deutsche Welle. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  108. ↑ Hjelmgaard، Kim (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «What we know about Israel's attacks on Iran's nuclear sites − and Iran's drone response». USA TODAY (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  109. ↑ Breen-Portnoy، Barney (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «'This Is The Time to Stand With Israel': IDF Launches Pre-Emptive Strike on Iran's Nuclear Program». Combat Antisemitism Movement (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  110. 1 2 von Hein، Shabnam (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Why are Iran and Israel sworn enemies?». Deutsche Welle. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  111. ↑ Sykes، Patrick؛ Bronner، Ethan؛ Capaccio، Anthony (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?». Bloomberg News. Bloomberg L.P. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  112. ↑ Ng، Kelly (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Hossein Salami: Who was Iran's Revolutionary Guards chief killed in Israeli strikes?». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  113. ↑ Frankel، Julia؛ Mednick، Sam (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel's spy agency used AI and smuggled-in drones to prepare attack on Iran». AP News (بە ئینگلیزی). لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  114. ↑ Gregory، Andy؛ Hagopian، Alicja (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded». The Independent (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  115. ↑ Sykes، Patrick؛ Bronner، Ethan؛ Capaccio، Anthony (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?». Bloomberg News. Bloomberg L.P. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  116. ↑ Hinz، Fabian (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel's attack and the limits of Iran's missile strategy». International Institute for Strategic Studies.
  117. ↑ Rosman، Rebecca (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel strikes Iranian state TV during live broadcast on the fourth day of conflict». NPR (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  118. ↑ Fernández، Belén (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «As Israel strikes Iran, what happened to 'America First'?». Al Jazeera English (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  119. ↑ von Hein، Shabnam (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Why are Iran and Israel sworn enemies?». Deutsche Welle. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  120. 1 2 Sykes، Patrick؛ Bronner، Ethan؛ Capaccio، Anthony (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran Have Been Enemies for Decades. What Next?». Bloomberg News. Bloomberg L.P. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  121. 1 2 Tirone، Jonathan (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «How Close Is Iran to a Nuclear Weapon as Trump Eyes a Deal?». Bloomberg News. Bloomberg L.P. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  122. ↑ «Was Iran months away from producing a nuclear bomb?». BBC. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  123. ↑ Rubin، April (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «How failed Iran nuclear talks led to Israel's attack». Axios (بە ئینگلیزی).
  124. 1 2 Tirone، Jonathan (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «How Close Is Iran to a Nuclear Weapon as Trump Eyes a Deal?». Bloomberg News. Bloomberg L.P. لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  125. ↑ «How close is Iran to getting a nuclear bomb? – DW – 06/15/2025». DW (بە ئینگلیزی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  126. ↑ Liechtenstein، Stephanie؛ Gambrell، Jon؛ Madhani، Aamer (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iran announces a new nuclear enrichment site after UN watchdog censure». Associated Press. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  127. ↑ Lewis، Jeffrey (٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Nuclear Claims Are a Smoke Screen for Hopes of Toppling Iran». Foreign Policy.
  128. ↑ «Iran was close to nuclear weapons before IDF strikes, US says | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  129. ↑ Murphy، Francois (١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «IAEA board declares Iran in breach of non-proliferation obligations». Reuters (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  130. ↑ «The 'unsustainable' reason behind who can have nuclear weapons, and who can't». SBS News (بە ئینگلیزی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  131. ↑ Balmer، Crispian (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «After years of waiting, Israel's Netanyahu finally makes his move on Iran». Reuters. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  132. ↑ Klein، Betsy؛ Ferris، Sarah؛ Lillis، Katie Bo؛ Atwood، Kylie؛ Treene، Alayna (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «'We fight or we die': How days of frantic diplomacy and dire warnings culminated with Israel's attack on Iran | CNN Politics». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  133. 1 2 3 Gregory، Andy؛ Hagopian، Alicja (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran conflict: A timeline of how the attacks unfolded». The Independent (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  134. 1 2 Byman، Daniel (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «What to Know About the Israeli Strike on Iran». Center for Strategic and International Studies (بە ئینگلیزی).
  135. ↑ «Twenty questions (and expert answers) on the Israel-Iran war». The Atlantic Council. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  136. ↑ Nashed، Mat (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel massacres in Gaza, locks down West Bank as attention shifts to Iran». Al Jazeera English. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  137. ↑ Nelson، Rachel؛ Heras، Nicholas A. (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Real-Time New Lines Analysis: Israel's Strike on Iran». The New Lines Institute. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  138. ↑ «Israel-Iran: Urgent call to end 'reckless military action' and protect civilians amid growing hostilities». Amnesty International. ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  139. ↑ «Stop the War on Iran: 1,000+ Sign Petition Saying Iran War Deflects Attention from Gaza Genocide». Democracy Now. ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  140. ↑ Dabashi، Hamid (٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «The Iranian people will never forgive or forget US-Israeli attacks». Middle East Eye. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  141. 1 2 Kershner، Isabel (١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Even as Israel Blitzes Tehran, It Fears Iran's Destructive Missiles». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  142. ↑ «IDF strikes Iran nuclear targets, military commanders | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  143. ↑ «Israel has so far carried out 5 waves of strikes in Iran, military official says». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  144. ↑ «IDF: 200 aircraft involved in opening strikes on Iran, with several top officials killed». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  145. ↑ «Report: Mossad carried out covert sabotage operations against Iranian air defenses, long-range missiles». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  146. 1 2 «Mossad set up drone base in Iran; UAVs were activated overnight to strike surface-to-surface missile launchers aimed at Israel». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  147. ↑ «Israel begins preemptive strike against Iran, defense minister says; sirens wail across Israel». The Times of Israel. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  148. 1 2 «IDF strikes Iran nuclear targets, military commanders | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  149. ↑ Cornwell، Alexander؛ Hafezi، Parisa؛ Holland، Steve؛ Cornwell، Alexander (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iran strikes back at Israel with missiles over Jerusalem, Tel Aviv». Reuters (بە ئینگلیزی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  150. ↑ Fassihi، Farnaz؛ Nauman، Qasim؛ Boxerman، Aaron؛ Kingsley، Patrick؛ Bergman، Ronen (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  151. ↑ «Israel attacks targets across Tehran as Trump says peace 'will happen soon'». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  152. ↑ {{cite magazine}}: بیرخستنەوەی واڵا (یارمەتی)
  153. ↑ «Explosions heard in Natanz, home to key nuclear site, says Iranian state television». The Times of Israel. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  154. ↑ «Israel attacks targets across Tehran as Trump says peace 'will happen soon'». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  155. ↑ «آخرین اخبار از حمله اسرائیل به ایران؛ آماده‌باش گسترده در منطقه اعلام شد» [Latest news on Israel's attack on Iran; widespread alert declared in the region]. Shargh (بە فارسی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  156. ↑ «Blast reported at Tehran's Mehrabad Airport; 2 projectiles said to hit area». تایمز اسرائیل (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  157. ↑ «Israeli airstrikes continue in Tehran and Isfahan, videos show». ایران اینترنشنال (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  158. ↑ «Iran launches fresh wave of attacks on Israel, two killed: Reports» (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  159. ↑ Fabian، Emanuel. «IDF spokesperson: Israel bombed underground Iranian facility storing dozens of missiles». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  160. ↑ «Iran confirms two more senior generals killed in Israeli strikes». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). Agence France-Presse. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  161. ↑ «Third F-35 fighter jet downed in Iranian territory, two Israeli pilots now in custody». تهران تایمز. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  162. ↑ «Iran missiles cause multiple casualties after strikes in Israel». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  163. ↑ «Iran's biggest gas refinery still on fire despite official denial». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  164. ↑ «Fire halts 12 million cubic meters of gas production at South Pars Phase 14». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  165. ↑ «Israeli attacks affect 18 of Iran's 31 provinces, Red Crescent says». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  166. ↑ «Iran missiles cause multiple casualties after strikes in Israel». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  167. ↑ «Gasoline and oil depots in western Tehran hit by Israeli airstrikes». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  168. ↑ «Israeli airstrikes hit SPND building in Tehran – Tasnim». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  169. ↑ «IDF: Dozens of rockets fired by Iran in previous barrage, some of them downed». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  170. ↑ «Reports say seven hurt, including one mildly, in latest Iranian missile barrage». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  171. 1 2 «At least 2 killed in Iranian missile strike on central Israel city». Ynetnews (بە ئینگلیزی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  172. ↑ Liebermann، Oren؛ Diamond، Jeremy؛ Regan، Helen؛ Gan، Nectar؛ Lau، Chris؛ Izso، Lauren؛ Michaelis، Tamar؛ Blackburn، Piper Hudspeth؛ Mogul، Rhea (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «More explosions in Tel Aviv and Tehran as Israel-Iran conflict escalates». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە. {{cite news}}: |display-authors=١ نادروستە (یارمەتی); زیاتر لە یەک دانە لە |بەستەری نووسەر2= و |بەستەری نووسەر= دیاری کراوە (یارمەتی)
  173. ↑ The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://www.timesofisrael.com/liveblog-june-14-2025/. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  174. ↑ «MDA spokesperson says one killed, 19 hurt in direct Iran missile impact». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  175. ↑ «Iran fired some 200 ballistic missiles at Israel in several barrages since last night, IDF says». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  176. ↑ «Missile debris falls in S. Syria as regional tensions escalate; Damascus halts flights». Xinhua (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  177. ↑ Levitt، Matthew (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel Strikes Iran: Initial Assessments from Washington Institute Experts | The Washington Institute». The Washington Institute for Near East Policy (بە ئینگلیزی).
  178. ↑ Fabian، Emanuel. «4 women – mother, 2 daughters and a sister-in-law – killed by Iranian missile near Haifa». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  179. ↑ «Iran missiles cause multiple casualties in Israel as Israeli strikes hit Tehran oil depot». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  180. ↑ «Iranian missile attacks damage Haifa oil refinery and Rehovot university buildings». The Times of Israel. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  181. ↑ «Initial reports indicate impacts in Bat Yam, Rehovot, Ramat Gan from Iran missiles». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  182. ↑ «9 dead, including 3 children, in Iranian missile strike on Bat Yam apartment building». The Times of Israel. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  183. ↑ «Death toll in Iranian missile impact on Bat Yam building rises to 3». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  184. ↑ «Some 200 injured in overnight missile strikes – MDA». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  185. ↑ «Israel says Iran missiles intercepted; Tehran says car bombs detonated». Al Jazeera English. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  186. ↑ Fassihi، Farnaz؛ Odenheimer، Natan؛ Regalado، Francesca؛ Rasgon، Adam (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel Bombards Tehran, Setting Oil Facilities Ablaze». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  187. ↑ Tercatin، Rossella (١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «From heart tissue to DNA samples, Weizmann scientists mourn work vaporized in Iran attack». Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی).
  188. ↑ Al Jazeera English. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/9yu24p?update=3776067. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  189. ↑ «Iran missile debris hits Palestinian West Bank city near Abbas home | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  190. ↑ Al Jazeera English. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/9yu24p?update=3776515. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  191. ↑ Ebrahim، Nadeen (١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  192. ↑ «Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy». The Times of Israel. ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  193. ↑ «Iran reports 5 car bomb explosions in Tehran by Israel». www.aa.com.tr. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  194. ↑ «CAR BOMBS DETONATE NEAR TEHRAN GOVERNMENT BUILDINGS». iranwire.com (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  195. ↑ Ebrahim، Nadeen (١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel and Iran broaden attacks as conflict enters fourth day». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  196. ↑ «IDF says it hit Quds Force command centers in Tehran». The Times of Israel.
  197. ↑ «Israeli official to WSJ: Underground Natanz nuclear facility might have imploded». The Times of Israel.
  198. ↑ «Loud explosions reported near Iran's Fordo nuclear facility». The Times of Israel.
  199. ↑ Al Jazeera. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/p8ugy8?update=3778543. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  200. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  201. ↑ Eugenia، Yosef؛ Harvey، Lex؛ Yeung، Jessie؛ Radford، Antoinette؛ Edwards، Christian؛ Salem، Mostafa؛ Chowdhury، Maureen (١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran attacks, missile strikes on Tehran, Tel Aviv, Haifa, rising death tolls: Live updates». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  202. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  203. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  204. ↑ «Israel bombs Iran state TV during live broadcast». BBC News (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  205. ↑ «Eight killed, hundreds hurt in overnight Iranian missile strikes on central Israel, Haifa». The Times of Israel. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  206. ↑ «IDF says it's attacking missile launchers in western Iran». The Times of Israel.
  207. ↑ «IDF drone hits two of Iran's F-14 fighter jets in a Tehran airbase | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  208. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  209. ↑ «הותר לפרסום: חוסלו 4 בכירים במשמרות המהפכה». Srugim (بە عیبری). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  210. ↑ «BOOM! Israel eliminates 4 top Iranian intelligence officials; Is Khamenei the next target?». The Economic Times (بە ئینگلیزی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  211. ↑ «Khamenei in worst mental state due to Israeli strikes, report says». Arutz Sheva (بە ئینگلیزی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  212. ↑ Bentov، Ami؛ Lidman، Melanie (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel warns 300,000 people in Tehran to evacuate as Trump issues ominous message». AP. لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  213. ↑ «מטח קטלני מאיראן והרס עצום: 5 נהרגו בפ"ת ובני ברק, לכודים בחיפה ועשרות נפגעים». Ynet (بە عیبری). ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  214. ↑ «Iran strikes Tel Aviv and Haifa as Israel conflict enters fourth day». The Guardian (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. ISSN ٠٢٦١-٣٠٧٧. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  215. 1 2 «Eight killed, hundreds hurt in overnight Iranian missile strikes on central Israel, Haifa». The Times of Israel. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  216. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  217. ↑ «Iranian Strike Forces Partial Shutdown of Haifa Oil Refinery». The Wall Street Journal. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  218. ↑ «All facilities at Haifa oil refinery shut down after deadly Iran missile strike». The Times of Israel. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  219. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  220. ↑ «Updates: Iran says it launched drone, missile attack targeting Israel». Al Jazeera English. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  221. ↑ «Drone aimed at US consulate in Erbil downed — report». The Times of Israel.
  222. ↑ «Holocaust survivor killed in Iranian missile strike on Petah Tikva last week». The Times of Israel. ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  223. ↑ Al Jazeera. ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/p8ugy8?update=3778481. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  224. ↑ Fabian، Emanuel. «Iran fires several small missile barrages throughout the day, causing minor injuries». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  225. ↑ Yeung، Jessie؛ Harvey، Lex؛ Lau، Chris؛ Michaelis، Tamar؛ Khadder، Kareem؛ Radford، Antoinette؛ Kemp، Olivia؛ Chowdhury، Maureen؛ Hamond، Elise؛ Sangal، Aditi؛ Powell، Tobi B. (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «June 17, 2025 – Israel-Iran conflict». CNN World. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  226. ↑ Fabian، Emanuel. «Around 30 drones shot down overnight, IDF says». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  227. ↑ «Updates: Israel, Iran trade attacks; Trump claims control of Iran's skies». Al Jazeera English. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  228. ↑ Shih، Gerry؛ George، Susannah؛ Hill، Evan؛ Mahfouz، Heba Farouk؛ Parker، Claire؛ Craw، Victoria؛ Bisset، Victoria؛ Ledur، Júlia؛ Shapiro، Leslie (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel-Iran conflict may last only as long as their missiles hold out». The Washington Post (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠١٩٠-٨٢٨٦. لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  229. ↑ «MDA: No initial reports of impacts or injuries in Iranian missile attack on north». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  230. ↑ «IDF kills Iranian commander Ali Shademani, showcasing intel. superiority | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  231. ↑ Yeung، Jessie؛ Harvey، Lex؛ Lau، Chris؛ Michaelis، Tamar؛ Khadder، Kareem (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «June 17, 2025 – Israel-Iran conflict». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  232. ↑ Fabian، Emanuel. «Israel says it took out new top Iranian military commander, after killing predecessor». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  233. ↑ «Israel assassinated Iranian army chief in secret mountain hideout | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  234. ↑ «Israel launches 'extensive strikes' on west Iran». Al Arabiya (بە ئینگلیزی). ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  235. ↑ «Israel says conducted 'extensive strikes' in Iran's west | International». BSS News. ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥.
  236. ↑ Cleave، Iona؛ Kelly، Kieran؛ Crilly، Rob؛ Bodkin، Henry؛ Yan، Sophia؛ Blomfield، Adrian؛ Nuki، Paul (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Iran-Israel latest: US may join war against Iran, says Vance». The Telegraph (بە ئینگلیزیی بریتانیایی). ISSN ٠٣٠٧-١٢٣٥. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  237. ↑ Balmer، Crispian؛ Holland، Steve؛ Hafezi، Parisa (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Thousands flee Tehran, source says Trump's options include joining Israel in strikes». Reuters (بە ئینگلیزی).
  238. ↑ Fabian، Emanuel. «IDF confirms drone shot down over Iran overnight, says no fear of information leaking». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  239. ↑ «Tehran downs first Israeli drone in Iranian territory, IDF confirms | The Jerusalem Post». The Jerusalem Post (بە ئینگلیزی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  240. ↑ Yeung، Jessie؛ Harvey، Lex؛ Lau، Chris؛ Radford، Antoinette؛ Chowdhury، Maureen؛ Hammond، Elise؛ Sangal، Aditi؛ Powell، Tori B.؛ Kemp، Olivia (١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «June 18, 2025 – Israel-Iran conflict». CNN (بە ئینگلیزی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  241. ↑ Berman، Lazar. «IAEA confirms Israel hit two centrifuge production sites in Iran overnight». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  242. ↑ «IDF conducts fresh strikes in area of Tehran». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  243. ↑ «Katz says latest Tehran strike destroyed Iran internal security HQ». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  244. ↑ «Israeli strike hits Iranian Red Crescent building in Tehran, Iranian media say». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  245. ↑ Fabian، Emanuel. «3 Iranian drones intercepted over Israel by air force overnight, military confirms». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  246. ↑ Fabian، Emanuel (١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Medics say no immediate reports of impacts in urban areas; IDF says small number of missiles fired». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  247. ↑ «Latest Iranian attack consisted of just one missile that was intercepted». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  248. ↑ «IRGC claims long-range Sejjil missile targets Israel in latest strike; France prepares to evacuate citizens». Ynetnews (بە ئینگلیزی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  249. ↑ «Medics say one person lightly wounded as a fragment of Iranian missile hits car». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  250. ↑ «IDF says about 20 out of 400 Iranian missiles struck in urban areas; casualties far below prewar estimates». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  251. ↑ https://arabic.rt.com/world/1685584-ترامب-يعلن-عن-هجوم-الآن-على-المواقع-النووية-الإيرانية-بينها-منشأة-فوردو/amp/
  252. ↑ https://web.archive.org/web/20250622010738/https://www.bbc.com/arabic/live/cvgepldpk5xt
  253. ↑ Al Jazeera English. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/auoxkc?update=3771136. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  254. ↑ Fabian، Emanuel. «Report: Iran's military chief Bagheri killed in Israeli strike». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  255. ↑ Al Jazeera. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/auoxkc?update=3771264. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  256. ↑ «Iran's Revolutionary Guards chief killed in Israeli attack – state media». Iran International (بە ئینگلیزی). ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  257. ↑ Osterman، Cynthia؛ Coates، Stephen (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Israel says it strikes Iran amid nuclear tensions». Reuters. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  258. ↑ «Iran's Revolutionary Guard commander Hossein Salami killed in Israeli strike, says Iranian state media». The Times of Israel (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  259. ↑ «Khamenei's top advisor Shamkhani killed in Israeli raid, sources say». Iran International. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  260. ↑ Al Jazeera English. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/auoxkc?update=3771180. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  261. ↑ Al Jazeera English. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/auoxkc?update=3771100. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  262. ↑ Chen، Janice Kai؛ Rom، Alon؛ Vinall، Frances؛ DeYoung، Karen؛ Balousha، Hazem؛ Bisset، Victoria؛ Ledur، Júlia؛ Shapiro، Leslie؛ Ovalle، David (١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥). «Live updates: Israel strikes Iran; head of Revolutionary Guard killed in Tehran». The Washington Post (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠١٩٠-٨٢٨٦. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  263. ↑ Al Jazeera. ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ https://aje.io/auoxkc?update=3771379. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  264. ↑ https://www.alarabiya.net/aswaq/oil-and-gas/2025/06/13/اسعار-النفط-ترتفع-6-بعد-الضربات-الاسرائیلیة-لایران%5B‍%5D
  265. ↑ https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/06/13/خدعة-اعلامیة-محکمة%5B‍%5D

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=شەڕی_ئێران_و_ئیسرائیل&oldid=1563919»