ھیزانکێ ژێری
ھیزانکێ ژێری | |
|---|---|
 گوندی ھیزانکێ ژێری | |
| پۆتانەکان: 36°51′41″N 43°41′13″E / 36.86132°N 43.68703°Eپۆتانەکان: 36°51′41″N 43°41′13″E / 36.86132°N 43.68703°E | |
| وڵات |  عێراق |
| ھەرێم |  کوردستان[١]باشووری کوردستان[٢] |
| پارێزگا | پارێزگای دھۆک |
| قەزا | قەزای ئامێدی |
| ناحیە | ناحیەی چەمانکێ |
| بەرزایی | ٥٤٠ مەتر (١٬٧٧٠ پێ) |
| زمان و ئایین | |
| • زمان | کوردی(کرمانجی) و سریانی |
| • ئایین | مەسیحی |
| • ب پ م(٢٠١٧) | ٠٬٧٥٨[٣] بەرز · ٢٦مین |
| ناوچەی کاتی | UTC+٣:٣٠ (ناوچەی کاتی) |
| • ھاوین (DST) | UTC+٤:٣٠ (ھاوین) |
| تەلەفۆن | ٠٠٩٦٤ |
ھیزانکێ ژێری (بە عەرەبی: ھیزانە السفلی)، (بە ئینگلیزی: Lower Hezany، بە سوریانی: ܗܝܙܢܐ) یەکێکە لە گوندەکانی ناحیەی چەمانکێ، قەزای ئامێدی، پارێزگای دھۆک، باشووری کوردستان لە عێراق.[٤][٥][٦] دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی چەمانکێ بە دووری (٣٥)کم.[٧]
لە گوندەکەدا کڵێسایەکی مار گەیوارگیسی کڵێسای کۆنی ڕۆژھەڵات ھەیە.[٨]
مێژوو
[دەستکاری]دوای جینۆسایدی ئاشوورییەکان لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا، ھیزانکێ ژێری لە ساڵی ١٩٢٠دا ئاشوورییەکانی تیاری خوارووی لێ نیشتەجێکرایەوە، کە ھەموویان لایەنگری کەنیسەی ڕۆژھەڵات بوون.[٩] گوندەکە بەسەر ھیزانکێ ئێلێتا (ھیزانکێ ژووری) و ھیزانکێ ختێتا (ھیزانکێ ژێری) دابەش بوو.[١٠] لە ساڵی ١٩٣٨ ھیزانکێ ژێری ٢٥ کەسی تێدا نیشتەجێ بوو، کە ٥ بنەماڵەی تێدابوو، ھیزانکێ ژووری ژمارەی دانیشتووانی ١٥٥ کەس بوو، ٢٨ بنەماڵەی ھەبوو، بە گشتی ١٨٠ کەس بوو، لە ٣٣ بنەماڵەدا. ژمارەی دانیشتوانی ھیزانکێ ژێری بۆ ٢١٠ کەس زیادی کرد، لە کاتێکدا ھیزانکێ ژووری بە پێی سەرژمێری عێراق لە ساڵی ١٩٥٧ بۆ ٤٤ کەس کەمی کرد، کە کۆی گشتی ٢٥٤ کەس بوو.[١١]
لە سەرەتای شەڕی یەکەمی عێراق – کورد لە ساڵی ١٩٦١، ١٠٠ خێزان لە ٤٢ ماڵدا لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون. لە کاتی شەڕدا کوردانی دراوسێ بە شێوەیەکی نایاسایی دەستیان بەسەر ٦٠ دۆنم زەوی کشتوکاڵیدا گرت، و ھیزانکێ لە ساڵانی ١٩٦٤ و ١٩٦٩ لەلایەن ناڕێکییەکانی حکومەتەوە ڕوخێنرا. دواتر ژمارەی دانیشتووان لە ھیزانکێ ژێری بۆ ١٤٥ کەس کەمیکرد، و لە ھیزانکێ ژووری بۆ ٢٠ کەس، بە گشتی تا ساڵی ١٩٧٧ ١٦٥ کەس بوو. ئەو گوندە لە ساڵی ١٩٨٧ لە کاتی شاڵاوی ئەنفالدا لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە وێران کرا و ئەو ١١٠ خێزانەی کە مابوونەوە ئاوارە بوون.[١٢]
ھێزانکێ لە دوای ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ی عێراق لە لایەن ٥٠ بنەماڵەوە ئاوەدانکرایەوە. ئەگەرچی تەواوی دانیشتووانی ئاشوورییەکان بوو، بەڵام حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە فەرمی ناوی کوردی ھێزانکێی بەسەر گوندەکەدا سەپاند. گوندنشینان ڕایانگەیاندووە، لە ساڵانی ١٩٩٤ و ١٩٩٧دا تووشی زەوتکردنی زەوی و زاری نایاسایی بوون لەلایەن کوردەکانەوە.[١٣] ئابڵوقەیەک کە چەکدارانی پارتی دیموکراتی کوردستان لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٩٩ بە قەدەغەکردنی گواستنەوەی خۆراک بۆ ناو گوندەکە بەسەر ھێزانکێ و حەوت گوندی تری ئاشووری لە دۆڵەکەدا سەپاند، کە وابەستەی خۆراکی ئاکرێ بوو، دوای دەستێوەردانی نەتەوە یەکگرتووەکان و لیژنەی نێونەتەوەییی خاچی سوور ھەڵگیرا.[١٤]
لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩دا ٢٩ ئاشووری ئاوارە، کە ١٠ بنەماڵەیان ھەبوو، لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، ھیزانکێ ژووری بەتەواوی چۆڵە و ھیزانکێ ژێری بەشێکی چۆڵە، سەرەڕای دروستکردنی خانوو لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە، بەھۆی نەبوونی ژێرخانی ئابووری و خراپی دەرفەتی ئابووری. کەناڵەکانی ئاودێری لە گوندەکەدا لە مانگی ئایاری ٢٠١٣ لەلایەن کۆمەڵەی ھاوکاری ئاشوورییەوە نۆژەنکرانەوە. تا ساڵی ٢٠٢١، ١٥٣ ئاشووری لە ھێزانکێ نیشتەجێن.[١٥]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «ئاڵای ھەرێمی کوردستان». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم». KRG. لە ٩ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ دکتۆر عبدوڵڵا غفور. «جوگرافیای کوردستان» (PDF) (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور. «کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997» (بە کوردی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ «ماددەی ١٤٠» (PDF) (بە عەرەبی). لە ١ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html
- ↑ https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35526.html
- ↑ https://utoronto.scholaris.ca/server/api/core/bitstreams/3ae867a1-c19c-48c5-a75a-daa1fc2c9335/content
- ↑ Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press.
- ↑ Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press
- ↑ "Universal Periodic Review of the State of Iraq: Annex: Table for 94 cases showing the land grab of the Assyrian villages". Assyrian Aid Society. 28 March 2019. Retrieved 7 May 2020.
- ↑ https://www.atour.com/government/pdf/ACE-TheStruggleToExist-Part3.pdf
- ↑ http://www.aina.org/releases/blockade.htm
- ↑ https://www.shlama.org/population?fbclid=IwAR0rMdQbvDzjzV0_CIWBCjOGCU4OSVLrbsltgKijiY1fqYC2H6VAoQ8hJ8M
