بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ھاکۆنى ھەشتەم

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
هاکۆنى هەشتەم
بە نۆروێژی: Haakon VIII
لەدایکبوون (١٩٧٣-٠٧-٢٠) ٢٠ی تەممووزی ١٩٧٣ (تەمەن ٥٣ ساڵ)
Rikshospitalet، نەرویژ
ناوی کاتی لەدایکبوونHaakon Magnus
نازناوKing of Norway
باوکھاراڵد پێنجەم
دایکQueen Sonja of Norway
خوشک و براMärtha Louise
ھاوسەرQueen Mette-Marit of Norway
منداڵIngrid Alexandra، Prince Sverre Magnus of Norway
خزمەکانMarius Borg Høiby
خێزانHouse of Glücksburg
زمانی زگماکیزمانی نەرویجی
زمانەکانی ئاخاوتنزمانی نەرویجی، زمانی ئینگلیزی
زمانی نووسینزمانی نەرویجی، زمانی ئینگلیزی
پیشەپاشا، royalty
پۆستەکانMonarch of Norway، شازادەی جێنشین
پێشگرێکی شەرەفمەندانەخاوەنشکۆ
دانیشتوویSkaugum
دەقی بەستراوThe Royal Palace
Social classificationroyalty
ئایینChurch of Norway
ڕەنگی چاوشین
پلەی سەربازیدەریاوان، سەرداری یەکەم، فەرماندەی گشتی
دروشم بە کوردیAlt for Norge
دروشمAlt For Norge
ئەندامیHaakon VIII of Norway and Queen Mette-Marit، Norwegian royal family
خاوەنیSkaugum
ڕووداوە بەرچاوەکانlighting the Olympic cauldron
پێڕستTitles and decorations of Haakon, King of Norway

ھاکۆنی ھەشتەم (ھاکۆن ماگنوس؛ لەدایکبووی ٢٠ی تەممووزی ١٩٧٣) پاشای نەرویژە، کە لە کاتی مردنی باوکییەوە لە ساڵی ٢٠٢٦ فەرمانڕەوایی دەکات. ئەو دووەم منداڵ و تاقە کوڕی پاشا ھاراڵد پێنجەم و شاژنە سۆنیایە. ھاکۆن نوێنەرایەتیی نەوەی چوارەمی خێزانی شاھانەی نەرویژ دەکات لە بنەماڵەی گلوکسبۆرگ. لە ساڵی ٢٠٠١ ھاوسەرگیری لەگەڵ مێتە-ماریت چێسێم ھۆیبی کردووە، و دوو منداڵیان ھەیە بە ناوەکانی شازادەی جێنشین ئینگریدی ئەلێکساندرا و شازادە سڤێرە ماگنوس.

ھاکۆن ئەفسەرێکی ڕاھێنراوی دەریایییە و وەک پاشا، بە شێوەیەکی فەرمی فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی نەرویژە. ئەو وەک باڵیۆزی نیازپاکی بۆ بەرنامەی پەرەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان خزمەتی کردووە و بەشداری لە کۆمەڵێک دەستپێشخەریی خێرخوازی و نێونەتەوەییدا کردووە، لەنێویاندا ئەندامێتی لە تۆڕی سەرکردە گەنجەکانی جیھان و دەستەی کارگێڕیی دامەزراوەکەیدا. ھەڵگری بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی، و بڕوانامەی ماستەری ھەیە لە توێژینەوەکانی گەشەپێدان لە قوتابخانەی ئابووریی لەندەن.

ژیانی سەرەتایی و خێزان

[دەستکاری]

ھاکۆن لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٧٣ لە نەخۆشخانەی نەتەوەیی لە شارۆچکەی سەینت ھانشاوگن لە ئۆسلۆ لەدایکبووە، تاقە کوڕ و منداڵی بچووکی شازادەی جێنشین ھارالد و شازادەی جێنشین سۆنیا، لە سەردەمی فەرمانڕەوایەتیی باپیری بوو، پاشا ئۆلاڤی پێنجەم. لە کاتی لەدایکبوونیدا ناوی ھاکۆن ماگنوسی لێنرا و لە ڕاگەیاندنەکەدا جەخت لەوە کرایەوە کە ئەو بە ھاکۆن دەناسرێت. لە ٢٠ی ئەیلوول لە کەنیسەی ناو کۆشکی شاھانە بە ئاو شۆردرا.[١][٢]ھاکۆن یەک خوشکی ھەیە، بە ناوی شازادە مارتا لویس (لەدایکبووی ١٩٧١). لە ساڵی ١٩٩٠، دەستووری نەرویژ ھەموار کرایەوە بۆ ناساندنی مافی نۆبەرەیی ڕەھا، بەو واتایەی کە گەورەترین منداڵ، بەبێ گوێدانە ڕەگەز، لە ڕیزبەندیی جێنشینیدا پێشینەی دەبێت.[٣] گۆڕانکارییەکە بە شێوەیەکی پاشگەزە (گەڕانەوە بۆ ڕابردوو) جێبەجێ نەکرا، بۆیە ھاکۆن لە پێشینەیدا مایەوە بەسەر خوشکە گەورەکەیدا.[٤]

فەرمانڕەوایەتی

[دەستکاری]

لە کاتی مردنی باوکی لە ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦، ھاکۆنی ھەشتەم تەختی شاھانەی نەرویژی گرتە دەست.[٥] وەک پاشای فەرمانڕەوا بۆ یەکەمین کۆبوونەوەی پاشا لە ئەنجومەن چاوی بە ئەنجومەنی دەوڵەت کەوت، بە فەرمی ئەنجومەنەکەی لە کۆچی دواییی باوکی ئاگادار کردەوە و ناوی پاشایەتی و دروشمی شاھانەی خۆی ڕاگەیاند. دروشمە ھەڵبژێردراوەکەی، "ئالت فۆر نۆرگێ" (واتە: ھەموو شتێک بۆ نەرویژ) لەلایەن سەرجەم پاشاکانی نەرویژەوە بەکارھێنراوە لە سەردەمی باپیری گەورەیەوە، پاشا ھاکۆنی حەوتەم.[٦]

ژیانی کەسی

[دەستکاری]

یەکەم پەیوەندیی خۆشەویستیی ئاشکرای ھاکۆن لەگەڵ میراتگری کۆمپانیاکانی جوانکاری سێلینا میدێلفارت بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٤ تا ١٩٩٦ پەیوەندییان ھەبوو.[٧]

ئاماژەکان

[دەستکاری]
  1. دایبابانی مەعمودییەکەی بریتی بوون لە پاشای نەرویژ (باپیری لای باوکی)؛ شازادە ئاسترید (پووری لای باوکی)؛ شازادە کارل بێرنادۆت (مامی باوکی)؛ پاشای سوێد (ئامۆزای پلە سێی باوکی)؛ شاژنی دانمارک (ئامۆزای پلە دووی باوکی)؛ و شازادە ئان (ئامۆزای پلە سێی باوکی).
  2. بریتانیکا: هارالد دوای مردنی باوکی بوو بە پاشا. هەرچەندە یاسای جێنشینی لە ساڵی ١٩٩٠ گۆڕدرابوو بۆ ئەوەی گەورەترین منداڵ ببێتە جێنشین، بەڵام تەنیا بۆ ئەو منداڵانە جێبەجێ دەکرا کە دوای یاساکە لەدایک دەبوون، بۆیە هاکۆن بووە شازادەی جێنشین.
  3. ڕۆیاڵ سێنتراڵ، ١٩ی تەممووزی ٢٠١٩.
  4. زە ڕۆیاڵ پەیجز، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠.
  5. بی بی سی، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦.
  6. کەیتلین دۆهێرتی، بی بی سی نیوس، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦.
  7. ئافتانبلادێت، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦.