ھاچیکۆ
| ھاچیکۆ | |
| Hachikō | |
 | |
| تایبەتمەندییەکان | |
|---|---|
| ناوی تر | ەাচیکۆ (Hachikō)، چوکن-کۆ (سەگی دڵسۆز) |
| وڵاتی بنەڕەت | ژاپۆن |
| پۆلێنکردن (ستانداردی کینۆلۆژی) | |
| کێش و باڵا | |
| کێش | خاوەن: ھیدسابورۆ ئوێنۆ |
| باڵا | نەژاد: ئەکیتا (Akita Inu) |
| فەروو | |
| ماوەی ژیان | |
ھاچیکۆ (بە ژاپۆنی: Hachikō ハチ公 ، سەگی دڵسۆز یان سەگی بەوەفا ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٢٣ – ٨ی ئازاری ١٩٣٥) سەگێکی ژاپۆنی بوو لە نەژادی ئاکیتا (Akita)، کە بووەتە ھێمایەکی جیھانی بۆ دڵسۆزی و خۆشەویستیی بێمەرج. چیرۆکی ھاچیکۆ، کە دوای مردنی خاوەنەکەی بۆ ماوەی نزیکەی دە ساڵ ھەموو ڕۆژێک لە وێستگەیەکی شەمەندەفەر چاوەڕێی گەڕانەوەی دەکرد، سنوورەکانی ژاپۆنی تێپەڕاندووە و دڵی ملیۆنان کەسی لە سەرانسەری جیھاندا جووڵاندووە.
ژیانی ھاچیکۆ نەک تەنھا بووەتە ھێمایەکی نیشتمانی لە ژاپۆن، بەڵکو بووەتە وانەیەک دەربارەی ئەو پەیوەندییە قووڵەی کە دەکرێت لەنێوان مرۆڤ و ئاژەڵدا دروست بێت. پەیکەرە بەناوبانگەکەی لە بەردەم وێستگەی شەمەندەفەری شیبویا لە تۆکیۆ، بووەتە مەزارێک بۆ خۆشەویستان و یادگارییەک بۆ ئەم سەگە دڵسۆزە.
ژیان لەگەڵ پرۆفیسۆر ئوێنۆ
[دەستکاری]ھاچیکۆ لە ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٢٣ لە کێڵگەیەک لە نزیک شاری ئۆداتێ لە پارێزگای ئاکیتا لەدایک بوو.[١] لە ساڵی ١٩٢٤، ھیدسابورۆ ئوێنۆ (Hidesaburō Ueno)، پرۆفیسۆرێکی ئەندازیاریی کشتوکاڵ لە زانکۆی شاھانەی تۆکیۆ، ھاچیکۆی وەک ئاژەڵی ماڵی ھەڵگرتەوە. ئوێنۆ ناوی لێنا ھاچیکۆ؛ "ھاچی" بە واتای "ھەشت" دێت و "کۆ" پاشگرێکی ڕێزلێنانە.
پەیوەندییەکی زۆر بەھێز لەنێوان ئوێنۆ و ھاچیکۆدا دروست بوو. ھەموو بەیانییەک، ھاچیکۆ لەگەڵ خاوەنەکەیدا دەڕۆیشت تا دەگەیشتنە وێستگەی شەمەندەفەری شیبویا. دوای ئەوەی ئوێنۆ سواری شەمەندەفەرەکە دەبوو، ھاچیکۆ دەگەڕایەوە ماڵەوە، بەڵام ھەموو پاشنیوەڕۆیەک، کاتێک شەمەندەفەرەکەی ئوێنۆ دەگەیشتەوە وێستگە، ھاچیکۆ بە شێوەیەکی سەرسوڕھێنەرانە لەوێ ئامادە بوو بۆ ئەوەی پێکەوە بگەڕێنەوە ماڵەوە. ئەمە بووە نەریتێکی ڕۆژانەیان.[١]
چاوەڕوانییە نەپچڕاوەکە
[دەستکاری]
لە ٢١ی ئایاری ١٩٢٥، کاتێک ھاچیکۆ تەمەنی تەنھا ١٨ مانگ بوو، کارەسات ڕوویدا. پرۆفیسۆر ئوێنۆ لە کاتی پێشکەشکردنی وانەیەک لە زانکۆ، تووشی خوێنبەربوونی مێشک بوو و دەستبەجێ گیانی لەدەست دا. ئەو ھەرگیز نەگەڕایەوە بۆ وێستگەی شەمەندەفەرەکە، ئەو وێستگەیەی کە ھاچیکۆ تێیدا چاوەڕێی دەکرد.
سەرەڕای ئەوەی ھاچیکۆ ھەرگیز خاوەنەکەی نەبینییەوە، دڵسۆزییەکەی کۆتایی نەھات. ھەر ئەو ڕۆژە و بۆ ماوەی نۆ ساڵ و نۆ مانگ و پازدە ڕۆژی دواتر، ھاچیکۆ بە شێوەیەکی نەپچڕاو بەردەوام بوو لەسەر نەریتە ڕۆژانەکەی. ھەموو ڕۆژێک، کاتێک کاتی گەیشتنی شەمەندەفەرەکەی ئوێنۆ نزیک دەبووەوە، ھاچیکۆ دەگەڕایەوە وێستگەی شیبویا و بە وردی لە ھەمان شوێن چاوەڕێی دەکرد.
سەرەتا، خەڵک و کارمەندانی وێستگەکە بە چاوێکی دۆستانە سەیریان نەدەکرد. بەڵام دوای ئەوەی یەکێک لە خوێندکارە کۆنەکانی پرۆفیسۆر ئوێنۆ، ھیرۆکیچی سایتۆ، چیرۆکی ھاچیکۆی دۆزییەوە و لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٢ لە ڕۆژنامەی ئاساھی شیمبون بڵاوی کردەوە، ھاچیکۆ بووە ھێمایەکی نیشتمانی.[٢] نازناوی "چوکن-کۆ" (忠犬ハチ公، "سەگی دڵسۆز ھاچیکۆ")ـی پێدرا و خەڵک لە سەرانسەری ژاپۆنەوە دەھاتن بۆ بینینی.
کۆتایی ژیان و شەرەفی دوای مردن
[دەستکاری]
ھاچیکۆ لە ٨ی ئازاری ١٩٣٥، لە تەمەنی ١١ ساڵیدا، لەسەر شەقامێکی شیبویا بە تەنھایی گیانی لەدەست دا. دوای توێکاری، دەرکەوت کە ھۆکاری مردنەکەی بریتی بووە لە شێرپەنجەی قۆناغی کۆتایی و تووشبوون بە کرمی دڵ (heartworm).[٣]
جەستەی ھاچیکۆ بە شێوەی تاکسیدێرمی (Stuffed) لە مۆزەخانەی نیشتمانیی زانست لە تۆکیۆ پارێزراوە. ھەروەھا، پاشماوەکەی لە گۆڕستانی ئۆیاما، لە تەنیشت گۆڕی پرۆفیسۆر ئوێنۆ نێژراوە، بۆ ئەوەی دوای ئەو ھەموو ساڵە چاوەڕوانییە، لە کۆتاییدا لە تەنیشت خاوەنە خۆشەویستەکەیدا بحەسێتەوە.[٣]
میراتی ھاچیکۆ: ھێمایەکی جیھانی
[دەستکاری]چیرۆکی ھاچیکۆ بووەتە میراتێکی جیھانیی دانەبڕاو بۆ دڵسۆزی.
پەیکەرەکان:
- پەیکەری شیبویا: یەکەم پەیکەری ھاچیکۆ لە ساڵی ١٩٣٤ دانرا. ھەرچەندە لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا توانرایەوە، بەڵام لە ساڵی ١٩٤٨ پەیکەرێکی نوێ لە ھەمان شوێن دروست کرایەوە و تا ئەمڕۆش وەک یەکێک لە ناسراوترین شوێنەکانی تۆکیۆ ماوەتەوە.
- پەیکەری زانکۆی تۆکیۆ: لە ساڵی ٢٠١٥، لە ٨٠ھەمین ساڵیادی مردنی ھاچیکۆدا، پەیکەرێکی برۆنزیی دیکە لە زانکۆی تۆکیۆ دانرا کە دیمەنی پێکگەیشتنەوەی ھاچیکۆ و پرۆفیسۆر ئوێنۆ نیشان دەدات.[٤]
- یادکردنەوەی ساڵانە: ھەموو ساڵێک لە ٨ی نیساندا، مەراسیمێکی یادکردنەوەی شەرەفمەندانە لە بەردەم پەیکەری ھاچیکۆ لە شیبویا بەڕێوەدەچێت.
- کاریگەری لە کولتووری پۆپدا: چیرۆکەکەی بووەتە ئیلھام بۆ چەندین فیلمی سینەمایی، دیارترینیان فیلمی ژاپۆنیی Hachikō Monogatari (١٩٨٧) و فیلمی بەناوبانگی ئەمریکیی Hachi: A Dog's Tale (٢٠٠٩) کە ڕیچارد گێر ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەبینێت.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 «The Story of Hachiko, the World's Most Loyal Dog». American Kennel Club. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.[بەستەری مردوو]
- ↑ «The Search for Hachiko's Other Statue». The New York Times. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- 1 2 «Animal Heroes: Hachiko». Animal Planet. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Hachiko Reunited with Owner in New Statue at University of Tokyo». Spoon & Tamago. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای ئینگلیزی، ژاپۆنی و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە.
دەروازەی ئاژەڵ- دەروازەی سەگەکان
دەروازەی ژینناسی
دەروازەی گیانلەبەران
دەروازەی ژیاننامە
دەروازەی ژاپۆن
دەروازەی تۆکیۆ
