گەلەستێرەی لوولپێچ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
نموونەیەک لە گەلەستێرەیەکی لوولپێچ، گەلەستێرەی پینویل (ناسراو بە تەنی مێسییەی ١٠١ یان ئێن جی سی ٥٤٥٧)
A barred spiral galaxy

گەلەستێریەکەی لوولپێچ جۆرێکگەلەستێرەیە کە وەک پەپکەیەکی خولاوە وایە کە ناوەندەکەی ماسیوە. ئەستێرەکان و گاز، تۆز، ماددەی تاریک و کونی ڕەشی زۆر قورس لە خۆ دەگرێت.[١]

گەلەستێرەکان سەرەتا لە سەدەی ١٨ی زایینی بە دەستی ویلیام ھێرشل تۆمار کران. گەلەستێرەی لوولپێچ یەکەم جار بە دەستی ئێدوین ھابل لە بەرھەمەکەی لە ساڵی ١٩٣٦دا پێناسە کرا. [٢] ئەوان بەپێی شێوەکانیانەوە ناونراون. قۆلەکانی لوولپێچ، ئەو شوێنەن کە ئەستێرە گەرمە کەمتەمەنەکانی لێ ساز دەبێت، کە ئەوەش ھۆکاری ڕووناکتربوونی ئەوان بەرانبەر بە ناوەندی گەلەستێرەیە. ھەندێک لە گەلەستێرە لوولپێچەکان، قۆلی کۆن و زەردییان ھەیە کە ئەستێرە بەتەمەنترەکان لە خۆ دەگرێت.[٣]

نزیکەی ٦٠%ی گەلەستێرەکانی گەردوون لە نزیک ئێمە گەلەستێرەی لوولپێچ و بێڕێسان.  ئەوانە زۆرتر لەو شوێنانەی گەردوون پەیدا دەبن کە چڕیی کەمیان هەیە،[٤] و لە هێشووەکانی ناوەندی گەلەستێرەکان زۆر کەمن. 

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ 'Supermassive' means not just large size, but huge gravitational effect.
  2. ^ Hubble، E.P. (1936). The Realm of the Nebulae. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300025009. 
  3. ^ ھەڵەی بەکارھێنانی داڕێژە:بیرخستنەوەی وێب: پاڕامێترەکانی ناونیشان و سەردێڕ زۆرەکییە..
  4. ^ Galaxies are not spread randomly in the universe.