گەشەی دانیشتووان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
زۆربوونێکی ڕەھا لە ژمارەی دانیشتووانی جیھان لە ھەرساڵێک[١]

گەشەی دانیشتووان بریتییە لە بەرزبوونەوەی ژمارەی تاکەکەسەکان لە کۆمەڵگا. لە ١٨٠٠وە ژمارەی دانیشتووان لە ١ بلیۆنەوە زیادبووە بۆ ٧٬٨ بلیۆن[٢]لە ٢٠٢٠ ھێشتا چاوەرێی زیاتر بوونی ژمارەکە دەکرێت، و بەپێی خەمڵاندنەکان ژمارەی دانیشتووان دەگات بە ٨٫٧ لە ناوەراستی ٢٠٣٠، ٩٫٨ بلیۆن لە ناوەراستی ٢٠٥٠ و ١١٫٢ بلیۆن لە نزیکی ٢٠١١[٣]لەوانەیە ئەو نەتەوانەی ژمارەی دانیشتووانیان زۆر بێت شێوازی ژیانیان زەحمەت بێت و کوالێتییەکی خراپی ژیانیان ھەبێت، بە پێچەوانەشەوە لەوانەیە نەتەوانەی کەم دانیشتوون کوالێتی و ژیانێکی باشتر دابین بکەن بۆ خەڵکەکانیان[٤]

مێژوو[دەستکاری]

دانیشتووانی جیھان بەبەردەوامی لە زۆربوون دایە دوای کۆتایی ھاتنی مردنی ڕەش لە نێوان ساڵی ١٣٥٠[٥] ژمارەی دانیشتووان دەستی بە گەورە بوون کرد بە شێوەیەکی فراوان لە جیھانی ڕۆژاوا لەساتی شۆرشی پیشەسازی زۆرترین زۆربوون کە بەرچاو بوبێت بەشێوەی جیھانی لە کاتی ١٩٥٠کان بووە، بەشێوەیەکی سەرەکی بەھۆکاری پێشکەوتنی دەرمان سازی[٦]و زیادبوون لە بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی[٧]

پرۆسەی ھابەر[دەستکاری]

بەشێوەی دراماتیکی، کاریگەری توانای مرۆڤ لەسەر بەرھەمھێنان و گەشەپێدانی خۆراک پڕۆسەی ھابەر، ناویلێنرا دوای ناوی لێنرا دوای داھێنەرەکان: کیمیازانی ئەڵمانی فریتز ھابەر کە خزمەتیکردووە وەک |تەقێنەرەوەی تەقینەوەی دانیشتووانی جیھان کە ڕێگای خۆشکرد بۆ دانیشتووانی جیھان بۆ ئەوەی گەشە بکەن لە ١٬٦ بلیۆن لە ١٩٠٠ بۆ ٧٬٧ بلیۆن لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩[٨]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Absolute increase in global population per year". Our World in Data. Retrieved 15 February 2020.
  2. ^ "World Population Prospects 2017". Retrieved 2017-11-21.
  3. ^ "World Population Prospects: The 2017 Revision: Key Findings and Advance Tables" (PDF). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. p. 2. Archived from the original (PDF) on 2019-06-26. Retrieved 2019-01-05.
  4. ^ Population Reference Bureau. "2013 World Population Factsheet" (PDF). prb.org. Population Reference Bureau. Retrieved 5 December 2014.
  5. ^ "Black death 'discriminated' between victims". 29 January 2008. Archived from the original on 20 December 2016. Retrieved 2008-11-03.
  6. ^ Greenwood, B. (19 June 2014). "The contribution of vaccination to global health: past, present and future". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences. 369 (1645). Philosophical Transactions of the Royal Society. p. 20130433. doi:10.1098/rstb.2013.0433. PMC 4024226. PMID 24821919.
  7. ^ Armelagos, George J. , Alan H. Goodman, and Kenneth H. Jacobs. "The origins of agriculture: Population growth during a period of declining health." Population and Environment 13.1 (1991): 9-22.
  8. ^ Smil, Vaclav (1999). "Detonator of the population explosion" (PDF). Nature. 400 (6743): 415. Bibcode:1999Natur.400..415S. doi:10.1038/22672. S2CID 4301828.

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]