گواستنەوەی خێرا

گواستنەوەی خێرا
گواستنەوەی خێرا
لقی	urban rail transit
بابەتی لاوەکی	urban transport
ناو بە زمانی فەرمی	métro
پێڕست	list of metro systems
پۆل بۆ پۆلە هاوناوەکان	Q116161715
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

گواستنەوەی خێرا، گواستنەوەی خێرای بەکۆمەڵ (ئێم ئاڕ تی)یان گواستنەوەی خێرای ھێڵی ئاسن (ئاڕ ئاڕ تی)^[١]^[٢] و بە گشتی وەک مترۆ ناودەبرێت، جۆرێکە لە گواستنەوەی گشتیی توانای-بەرز کە بە گشتی لە ناوچە شارییەکاندا دروست دەکرێت. ھێڵێکی گواستنەوەی خێرای جیاکراوە لەژێر ڕووی زەوییەوە لە ڕێگەی تونێلێکەوە دەکرێت بە شێوەی ھەرێمی بە سابوەی، تیووب، مترۆ یان ئەندەرگراوند ناوببرێت.^[٣]^[٤]^[٥]^[٦] ھەندێک جار لەسەر ھێڵی ئاسنی بەرزکراوە جیاکراونەتەوە، کە لەم حاڵەتەدا ھەندێکیان بە ئێڵ ترەین – کورتکراوەی "elevated" – یان سکایترەین ناودەبرێن. زاراوەیەکی باوی جێگرەوە بۆ گواستنەوەی خێرا لە ئەمریکای باکووردا ھێڵی ئاسنی قورسە.^[٧]^[٨] سیستەمەکانی گواستنەوەی خێرا بە شێوەیەکی گشتی ھێڵی ئاسنی کارەبایین کە، بەپێچەوانەی پاسەکان یان تڕامەکانەوە، لەسەر ڕێڕەوێکی تایبەت کاردەکەن، کە پیادە یان پێڕاگوێزەکانی تر ناتوانن بچنە ناویەوە.^[٩]

سەرچاوەکان

↑ Ingvardson، Jesper Bláfoss؛ Nielsen، Otto Anker (٢٠١٨). Effects of new bus and rail rapid transit systems – an international review. لاپەڕە ٩٦–١١٦. لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ Automatic Train Control in Rail Rapid Transit (بە ئینگلیزی). U.S. Congress, Office of Technology Assessment. ١٩٧٦.
↑ «Definition of RAPID TRANSIT». لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە.
↑ UITP (٢٠١١). https://web.archive.org/web/20140222133945/http://ftp.uitp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٤ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
↑ «Research and Technical Resources» (PDF). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە.
↑ Fouracre، Phil؛ Dunkerley، Christian؛ Gardner، Geoff (٢٠٠٣). «Mass rapid transit systems for cities in the developing world». Transport Reviews. ٢٣ (3). Taylor & Francis Online: ٢٩٩–٣١٠. doi:١٠.١٠٨٠/٠١٤٤١٦٤٠٣٢٠٠٠٠٨٣٠٩٥. S2CID ١٥٤٩٣١٤١٢. لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
↑ «Mass transit - Urban Mobility, Efficiency, Environment | Britannica». Britannica (بە ئینگلیزی). ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤. لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
↑ «Fact Book Glossary». American Public Transportation Association. لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
↑ «Rapid transit | Public Transportation, Urban Planning & Commuter Rail | Britannica». لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.

دەروازەی شەمەندەفەر

[BRRT2018-1] Ingvardson، Jesper Bláfoss؛ Nielsen، Otto Anker (٢٠١٨). Effects of new bus and rail rapid transit systems – an international review. لاپەڕە ٩٦–١١٦. لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[ATC1976-2] Automatic Train Control in Rail Rapid Transit (بە ئینگلیزی). U.S. Congress, Office of Technology Assessment. ١٩٧٦.

[miriamwebster-3] «Definition of RAPID TRANSIT». لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە.

[IUTPMetro-4] UITP (٢٠١١). https://web.archive.org/web/20140222133945/http://ftp.uitp.org/ftproot/euroteam/YVA/URP_Fundamental_Requirements_EN.pdf. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٤ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)

[aptaglossary-5] «Research and Technical Resources» (PDF). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣١ی تەممووزی ٢٠١٣ ھێنراوە.

[mrt-6] Fouracre، Phil؛ Dunkerley، Christian؛ Gardner، Geoff (٢٠٠٣). «Mass rapid transit systems for cities in the developing world». Transport Reviews. ٢٣ (3). Taylor & Francis Online: ٢٩٩–٣١٠. doi:١٠.١٠٨٠/٠١٤٤١٦٤٠٣٢٠٠٠٠٨٣٠٩٥. S2CID ١٥٤٩٣١٤١٢. لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

[EnBr-7] «Mass transit - Urban Mobility, Efficiency, Environment | Britannica». Britannica (بە ئینگلیزی). ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤. لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[APTA-8] «Fact Book Glossary». American Public Transportation Association. لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[Britannica-9] «Rapid transit | Public Transportation, Urban Planning & Commuter Rail | Britannica». لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]