گرێتا توونبەری

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
توونبەری لە نیسانی ٢٠١٩.

گرێتا توونبەری (بە سویدی: Greta Thunberg) (لەدایکبووی ٢٠٠٣) کچە چالاکوانی سویدیی بواری گۆڕانی ئاووھەوایە. گرێتا لە ژمارەیەکی زۆر خۆپیشانداندا سەبارەت بە گۆڕانی ئاووھەوا بەشداریی کردووە

وڵاتانی زۆر گەڕاوە کە خەڵک و سیاسەتوانەکان دەربارەی کێشەکانی گۆڕانی ئاووھەوا ئاگادار بکاتەوە. لە زۆر شوێندا وەکوو نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەربارەی ئامانجەکانی قسەی کردووە. ھەروەھا خۆپیشاندانی مناڵانی جیھانی ڕاگەیاندووە[١] بۆ ئاگادارکردنەوەی دەوڵەتەکان لە مەترسییەکانی قەیرانی ئاووھەوا.[٢]

لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٩، زیاتر لە ١٬٤٠٠٬٠٠٠ کەس لە جیھاندا کە زۆرینەی لە قوتابی پێکھاتبوون، دڵەڕاوکێی خۆیان دەربڕی دەربارەی گۆڕانی ئاووھەوا و مەترسییەکانی.[٣]

خێزان و ژیان[دەستکاری]

دایکی گرێتا، مالینا ئێرنمان، مێزۆ-سۆپرانۆیێکە و باوکی، سڤانت توونبەری، ئەکتەر، نووسەر و بەرھەمھێنەرە. باپیری، ئۆلۆف توونبەری، ئەکتەرێکە. گرێتا خوشکێکی ھەیە بە ناوی بیاتا، کە سێ ساڵ لەو بچووکترە و لە ئێستادا گۆرانیبێژە.[٤]

لە تەمەنی ٨ ساڵیدا، ئەو دەربارەی کێشەکانی ئاووھەوای زانی، کاتێک وازی لە خواردنی گۆشت ھێنا و خۆی دوورخستەوە لە شتوومەکی ناپێویست.

لە ٢٠١٥، ئەو وازی لە فڕین ھێنا و دوای ساڵیک، دایکی پشتگیری لە بڕیاری کچەکەی کرد. خێزانی گرێتا سەوزە بەرھەمدێنن لە کێڵگەیەک لە دەرەوەی شار و کارەبا بەرھەمدێنن بە یارمەتی خانەی خۆری. ئەوان ئۆتۆمبێلی کارەبایی بە کار دەبەن. دایکی ئەو پەرتووکێکی بڵاوکردۆتەوە لەبارەی ئۆتیزم و ماخۆلانی نووسیوە بۆ کچەکانی.[٥] گرێتا کۆنیشانی ئەسپێرگەری ھەیە.[٦]

چالاکوانی[دەستکاری]

لە ئایاری ٢٠١٨، گرێتا یەکێک بوو لە سێ براوەکانی پێشبڕکێی نووسینی سڤێنسکا داگبلادێت دەربارەی ئاووھەوا.[٧]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "Harvard Political Review: Youth Demand Climate Action in Global School Strike". 
  2. ^ "'The Guardian: Our leaders are like children,' school strike founder tells climate summit". 
  3. ^ "Students From 1,600 Cities Just Walked Out of School to Protest Climate Change. It Could Be Greta Thunberg's Biggest Strike Yet". Time. 2019-05-24. .
  4. ^ Santiago، Ellyn (14 December 2018). "Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know". Heavy.com. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 7 February 2019. لە ڕێکەوتی ٠٥ی شوباتی ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  5. ^ Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet, Archived 23 August 2019 لە وەیبەک مەشین. Wired, August 2019
  6. ^ Thunberg، Greta (24 November 2018). School strike for climate – save the world by changing the rules. TEDxStockholm. ڕووداوەکە 1:46. لە ڕێکەوتی ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە – بە YouTube. I was diagnosed with Asperger's syndrome, OCD, and selective mutism. That basically means I only speak when I think it's necessary. Now is one of those moments… I think that in many ways, we autistic are the normal ones, and the rest of the people are pretty strange, especially when it comes to the sustainability crisis, where everyone keeps saying that climate change is an existential threat and the most important issue of all and yet they just carry on like before. 
  7. ^ Tait، Amelia (6 June 2019). "Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet". Wired. "I want to feel safe," she wrote. "How can I feel safe when I know we are in the greatest crisis in human history?". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 23 August 2019. لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە.