گرێتا توونبەری

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

گرێتا توونبەری

گرێتا توونبەری لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠
گرێتا توونبەری لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠
لەدایکبوون
گرێتا تینتینن ئلەنۆرا ئرنمان توونبەری[١][٢]

(2003-01-03) ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ (تەمەن ١٨ )
پیشەقوتابی، چالاکوانی ژینگەیی
چالاکبوون٢٠١٨ - ئێستا
بزاڤمانگرتنی خوێندن لەپێناو گۆڕانەکانی ئاووھەوا
باوان
  • سڤانتی توونبەری (باوک)
  • مالینا ئرنمان (دایک)
خزمەکانئۆلۆف توونبەری (باپیرە)
خەڵاتەکان
  • خەڵاتی فریت ئۆرد (٢٠١٩)
  • خەڵاتی ڕیچێل کارسن (٢٠١٩)
  • خەڵاتی مافی ژیانکردن (٢٠١٩)
  • خەڵاتی ئاشتیی مناڵانی جیھانی (٢٠١٩)
  • کەسایەتی ساڵ، گۆڤاری تایم (٢٠١٩)


گرێتا تینتین ئەلیونوورا ئارنمان توونبەری (FRSGS) (سویدی: [ˈɡrêːta ˈtʉ̂ːnbærj] (سەبارەت بەم پەڕگەیە گوێگرتن)؛ لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣) کچە چالاکوانێکی سویدیی بواری گۆڕانی ئاووھەوایە. گرێتا لە ژمارەیەکی زۆر خۆپیشانداندا سەبارەت بە گۆڕانی ئاووھەوا بەشداریی کردووە. گرێتا کاتێک بە قسەکانی، باسەکانی گۆڕانی ئاووھەوای خستەوە بیری جیھان ناوبانگی لە جیھان پەیداکرد،[٣] ھەروەھا بەھۆی بچووکیی تەمەنی و شێوازی قسەکردنی ڕاستەوخۆ (بێ پێچ و پەنا) بەناوبانگە.[٤] گرێتا ڕەخنەی لە سەرکردە جیھانییەکان گرتووە، کە تا ئێستا ھیچ کارێکی جیدییان لەسەر بابەتی گۆڕانی ئاووھەوا نەکردووە.[٥]

چالاکییەکانی گرێتا ئەوکاتە دەستی پێکرد، کە دایک و باوکی ڕازی کرد کە بۆ کەمکردنەوە شوێنپێی کاربۆنیان ھەندێ کەرستە لە ماڵەوە بەکارنەھێنن. لە ئابی ٢٠١٨، کاتێک تەمەنی ١٥ ساڵان بوو، مانگرتنی لە خوێندن ڕاگەیاند، لەبەردەم پەرلەمانی سوێد داوای کارکردنی بەھێزتری دەکرد لەمەڕ گۆڕانەکانی ئاووھەوا. بە گرتنی درووشمی «Skolstrejk för klimatet» (واتە: مانگرتن لە خوێندن بۆ ئاووھەوا)، بەزوویی قوتابیانی دیکەش لە شوێنی خۆیان دەستیان بە ناڕەزایی دەربڕین کرد. دواتر بەیەکەوە، بزووتنەوەی مانگرتنی قوتابخانەیان بۆ ئاووھەوا لەژێرناوی ('ھەینییەکان بۆ داھاتوو') ڕاگەیاند. دوای ئەوەی گرێتا بانگھێشتی کۆنفڕانسی گۆڕانی ئاووھەوای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ساڵی ٢٠١٨ کرا، مانگرتنی خوێندکاران ھەموو ھەفتەیەک لە شوێنە جیاجیاکانی جیھان دەکرا. لە ساڵی ٢٠١٩، لە چەندین شار خۆپشاندانی گەورە ئەنجامدرا، کە ھەریەکەیان بەبەشداری زیاتر لە میلیۆنێک کەس، زۆرینەش قوتابی بوون.[٦][٧] بۆئەوەی بە فڕۆکە گەشت نەکات، گرێتا بە پاپۆڕ چووە کۆڕبەندی کارکردن لەسەر ئاووھەوا، کە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠١٩ بەڕێوەچوو. لەوێ لە وتارەکەیدا، گرێتا بە ڕستەی «چۆن دەوێرن؟» ڕەخنەی لە سەرکردەکان و جیھان لەبارەی کەمتەرخەمییان لەسەر گۆڕانەکانی ئاووھەوا گرت. قسەکانی توونبەری دەنگدانەوەی گەورەی میدیاییی بەدوای خۆیدا ھێنا.

بەناوبانگبوونی گرێتا لەپڕێکدا، وای کرد وەک سەرکردەیەک چاوی لێ بکرێت،[٨] لە ھەمان کاتیشدا بکرێتە ئامانجی ڕەخنەگرتن.[٩] کاریگەرییەکانی گرێتا، لەلایەن دە گاردیان و ڕۆژنامەکانی دیکەوە بە «کاریگەری گرێتا» وەسفکرا.[١٠] گرێتا چەند خەڵاتێکی پێدراوە لەوانە: شانازینامەی ھاوڕێیەتی لە ڕۆیال سکۆتیش جیۆگرافیکال سۆسایەتی؛ لەلایەن گۆڤاری تایم وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتی ساڵ ھەڵبژێردرا، کە ناوبراو بچووکترینیان بوو؛ ھەروەھا لەلایەن فۆربیسەوە، لە پێڕستی ١٠٠ بەھێزترین ژنانی ٢٠١٩ ھەڵبژێردرا.[١١] ھەروەھا بۆ بردنەوەی خەڵاتی نۆبێل لە ئاشتی بۆ ساڵانی ٢٠١٩ و ٢٠٢٠ پاڵێوراوکراوە.[١٢]

گرێتا وڵاتانی زۆر گەڕاوە کە خەڵک و سیاسەتوانەکان دەربارەی کێشەکانی گۆڕانی ئاووھەوا ئاگادار بکاتەوە. لە زۆر شوێندا وەکوو نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا دەربارەی ئامانجەکانی قسەی کردووە. ھەروەھا خۆپیشاندانی مناڵانی جیھانی ڕاگەیاندووە[١٣] بۆ ئاگادارکردنەوەی وڵاتەکان لە مەترسییەکانی قەیرانی ئاووھەوا.[١٤]

سەرەتای ژیان[دەستکاری]

گرێتا توونبەری لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣ لە ستۆکھۆڵم، سوێد لەدایکبووە.[١٥][١٦] دایکی گرێتا، مالینا ئێرنمان، مێزۆ-سۆپرانۆیێکە و باوکی، سڤانت توونبەری، ئەکتەر، نووسەر و بەرھەمھێنەرە. باپیری، ئۆلۆف توونبەری، ئەکتەرە. گرێتا خوشکێکی ھەیە بە ناوی بیاتا، کە سێ ساڵ لەو بچووکترە و لە ئێستادا گۆرانیبێژە.[١٧]

کێشەی دەروونی[دەستکاری]

توونبەری لە تەمەنی ٨ ساڵیدا دەربارەی کێشەکانی ئاووھەوای زانی، و لەوە تێنەدەگەیشت کە بۆچی کارێکی زۆر کەم بۆ چارەسەری ئەم کێشە گەورەیە کراوە.[١٨] بارودۆخەکە ئەوی دڵتەنگ کردبوو، ھەربۆیە قسەی نەدەکرد و نانی نەدەخوارد، کە لە ئەنجامدا و لەماوەی دوو مانگدا ٢٢ کیلۆ لە کێشی خۆی لەدەست دا.[١٩] ھەروەھا تووشی نەخۆشیی تێکچوونی بیر، ڕاڕایی (OCD)، ھەروەھا کۆنیشانی ئەسپێرگەری بوو.[١٨] لە یەکەم وتاری لەسەر داواکاری کارکردن بۆ کێشەی ئاووھەوا، گرێتا ھۆکاری بێدەنگبوونی لە ھەندێک باردا بۆ بارودۆخی تەندروستیی خۆی گەڕاندەوە، مەبەستی لەوەش ئەوەیە کە ئەو «تەنیا لەکاتی پێویستیدا قسە دەکات.»[١٨]

گرێتا ماوەی سێ بۆ چوار ساڵان، بەرلەوەی مان لە قوتابخانە بگرێت تووشی خەمۆکی بووبوو.[٢٠] کاتێک دەستی بە دەربڕینی ناڕەزایی کرد، دایک و باوکی پشتگیرییان نەدەکرد. باوکی لەوبارەیەوە وتی «[ئێمە] ڕێز لەوە دەگرین کە ئەو دەیەوێت بۆی دەجەنگێت. ئەو دەتوانێت لە ماڵەوە بەخەمباری بمێنێتەوە، یانیش لەدەرەوە ناڕەزایی دەرببڕێت، کە بەمە دڵشادبێت».[٢١] نەخۆشییەکانی گرێتا لەلایەن دایکییەوە باسکرا و ئەمەش دەنگدانەوەی لە ئاستی سوێد پەیداکرد. دواتر کەمپەینێکیان بۆ یارمەتیدانی خێزانەکانی دیکە کە منداڵەکانیان ھەمان نەخۆشییان ھەیە کرد.[٢٢] گرێتا لەمبارەیەوە وتوویەتی کە ڕاستە کۆنیشانی ئەسپێرگەری لەپێشتردا کارەکانی ئەوی سنووردار کردووە، بەڵام ڕوانینی خۆی بۆ ئەو شتە نەخۆشی نییە، بەڵکوو «ھێزێکی گەورەیە».[٢٣]

چالاکی لە ماڵەوە[دەستکاری]

"من نەخۆشی کۆنیشانی ئەسپێرگەری، ڕاڕایی (OCD) و کەم دوان (کەم قسەکردن)م ھەیە. بەسادەیی واتا تەنیا ئەوکاتانە دەتوانم قسە بکەم کە پێویستە. ئیستاش یەکێک لەو ساتانەیە."

— گرێتا توونبەری لە کۆنفڕانسی تێد
ستۆکھۆڵم، تشرینی دووەمی ٢٠١٨[٢٤]

بۆ ماوەی دوو ساڵان، گرێتا ئالنگاریی خێزانەکەی بۆ دوورخستەوە لە شتوومەکی ناپێویست و ئەو شتانەی زیان بە ژینگە دەگەیەنن کرد، و بۆ ئەوەش بوو بە ڤیگان، دووبارە بەکارھێنانەوەی کەرستەکان ھەروەھا وازھێنان لە گەشت بە فڕۆکە بە مەبەستی پاراستنی ژینگە.[٢٥][٢٦][٢٧] گرێتا لەبارەی ڕازیکردنی دایک و باوکییەوە وتی ھەوڵمدا بەڕێگای گرافیک و دراوە (داتا) بۆیان بسەلمێنم، بەڵام سوودی نەبوو. گرێتا ئاگاداری دایک و باوکی کردەوە کە ئەوان داھاتووی ئەو دەبەن.[٢٨] وازھێنان لە گەشتی فڕۆکە، مانای وازھێنانی دایکی بوو لە کاری گۆرانیبێژی ئۆپێرا.[٢١]

لە ٢٠١٥، دایکی وازی لە فڕین ھێنا و دوای ساڵیک، دایکی پشتگیریی لە بڕیاری کچەکەی کرد. خێزانی گرێتا لە کێڵگەیەک لە دەرەوەی شار سەوزە بەرھەمدێنن، و بە یارمەتیی خانەی خۆری کارەبا بەرھەمدێنن. ئەوان ئۆتۆمۆبیلی کارەبایی بەکار دەبەن. دایکی ئەو کتێبێکی لەبارەی ئۆتیزم و ماخۆلان نووسیوە و بۆ کچەکانی بڵاوکردووەتەوە.[١٨] گرێتا کۆنیشانی ئەسپێرگەری ھەیە.[١٨] گرێتا سوپاسی دایک و باوکی دەکات، کە بەدەنگ داواکارییەکەی چوون و بۆئەوەی ئومێد بەو بدەن تاکوو گۆڕانکاری دروست بکات شێوازی ژیانیان گۆڕی.[٢٥] ئەم چیڕۆکە خێزانییە لە کتێبی «دیمەنەکان لە دڵمەوە» باسکراوە.[٢٩]

لە چاوپێکەوتنێکی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، لە تۆڕی بی بی سی، باوکی گرێتا وتی ژنەکەی وازی لە گەشتی فڕۆکە ھێناوە چونکە ئەو دەیەوێت کچەکەی بپاریزێت نەوەک وەک بابەتێکی ئاووھەوا: «بۆئەوەی ڕاستی بڵێم، دایکی ئەو کارەی نەکردووە بۆ پاراستنی ئاووھەوا. ئەو بۆ پاراستنی مناڵەکەی وا دەکات چونکە بینی ئەو کارە چەندە لای ئەو بەمانایە، و کاتێک ئەم بڕیارەی دا، بینی کە بەھۆی بڕیارەکەوە چەندە گرێتا پڕ وزە بووە.»[٣٠]

چالاکوانی[دەستکاری]

مانگرتن لەبەردەم پەرلەمانی سوێد[دەستکاری]

گرێتا توونبەری لەکاتی بەرزکردنەوەی درووشمی Skolstrejk för klimatet (واتە:مانگرتن لەخوێندن بۆ ئاووھەوا) لەبەردەم پەرلەمانی سوێد.

لە ئابی ٢٠١٨، گرێتا دەستیکرد بە مانگرتن لە قوتابخانە لەپێناو باشترکردنی ڕەوشی ئاووھەوا، ئەو لەبەردەم خەڵک وتاری پێشکەشدەکرد و قسەی دەکرد، بەمەش لە ئاستی جیھان، وەک چالاکوانێکی ئاووھەوا ناسرا. لە چاوپێکەوتننێکی لەگەڵ ئامی گوودمان لە (دیموکراسی ناو!)، وتی سەرەتای بیرۆکەی کارکردنی لەبواری ئاووھەوا دەگەڕێتەوە بۆ ڕووداوی ھێرش و تەقەکردن لە ئامادەیی ستۆنمان دۆگلاس لە فلۆریدا، ئەمریکا کە وایکرد قوتابییەکان نەچنە قوتابخانە.[٢٥] بەشێک لە چالاکوانە گەنجەکانی قوتابخانەکە «ڕێپێوانی ژیانی ئێمە» یان سازکرد بۆ پشتگیریکردن لە یاسای سنووردارکردنی چەک.[٢٥][٣١] لە ئایاری ٢٠١٨، گرێتا لە پێشبڕکێی نووسینی داڕشتن لەبارەی گۆڕانەکانی ئاووھەوا خەڵاتێکی بردەوە، پێشبڕکێیەکە لەلایەن ڕۆژنامەی سوێدی سڤێنسکا داگبلادێت ڕێکخراوبوو. لە بەشێکیدا، گرێتا نووسیبووی "دەمەوێت ھەست بە سەلامەتی بکەم. بەڵام چۆن ھەست بە سەلامەتی بکەم کاتێک دەزانم لە گەورەترین قەیرانی مێژووی مرۆڤایەتیدام؟"[٣٢]

لەدوای بڵاوبوونەوەی وتارەکەی، لەلایەن 'بۆ تۆرین فرۆم فۆسل فری دالساند'، گرێبەستێکی واژووکرد، کە گرووپێکن ئارەزووی ئەنجامدانی چالاکییان ھەیە لەبارەی گۆڕانەکانی ئاووھەوا. گرێتا لەچەند دانیشتنێکی ئەواندا بەشاریکردم دەزگاکە پێشنیاری کرد کە منداڵانی دیکەش مانبگرن لە قوتابخانە.[٣٣] گرێتا ھەوڵی دا، ئەمکارە لەگەڵ قوتابییانی دیکە بکات بەڵام «ھیچ کەس بەڕاستی مەیلی نەبوو»، ھەربۆیە گرێتا بڕیاریدا بەتەنیا مانبگرێت.[١٨]

لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٨، توونبەری کە ئەوکاتە لە پۆلی نۆ بوو، بڕیاریدا نەچێتە قوتابخانە تاکوو ٩ی ئەیلوول، ھەڵبژاردنی گشتی سوێد. ناڕەزایییەکانی دەستپێکرد لەماوەی ھاتنی گەرمی و ئاگرێکی زۆر لە سوێد، کە بەلانی کەمەوە ٢٦٢ ساڵە سوێد ئەو گەرمییەی بەخۆیەوە نەدیتبوو.[٢١] داواکارییەکانی گرێتا، بریتیبوون لە حکوومەتی سوێدی بەکارھێنانی کاربۆن کەمبکاتەوە بەگوێرەی ڕێککەوتننامەی پاریس، بۆ ئەوەش ئەو لەماوەی سێ حەفتەدا، ھەموو ڕۆژێک لەبەردەم پەرلەمانی سوێد ناڕەزایی دەردەبڕی لەکاتی دەوامی قوتابخانەدا لەگەڵ بەرزکردنەوەی نووسراوی Skolstrejk för klimatet (واتە:مانگرتن لەخوێندن بۆ ئاووھەوا).[٣٤][٣٥]

گرێتا لەبەرەی بۆچوونی مامۆستاکانی وتوویەتی ئەوان بۆچوونی جیاوازیان لەبەرامبەر من و نەچوونە قوتابخانە ھەبووە: «خەڵک وابیردەکەنەوە کە من کارێکی باش دەکەم، بەڵام مامۆستاکانم دەڵێن دەبێت وازبێنم.»[٢١]

پاسکیلێک لە سوێد، کە کە وتەیەکی گرێتای لەسەرە: "گۆڕانی ئاووھەوا دەبێت وەک قەیران مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت! ئاووھەوا گرنگترین کێشەی ھەڵبژاردنەکانە!" (١١ی ئەیلوولی ٢٠١٨)

چالاکی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان[دەستکاری]

گرێتا وێنەی یەکەم ڕۆژی مانگرتنەکەی لە تۆڕەکانی ئینستاگرام، تویتەر و تۆڕەکانی دیکە بڵاوکردەوە، وێنەکان دەنگدانەوەی باشیان ھێنا.[٣٦] ئەوڕۆژە گرێتا، لەلایەن چالاکوانی گەنجی دیکەوە پشتگیری لێکرا، بۆ ڕۆژی دواتر لەلایەن چەند چالاکوانێکی ناسراوەوە فۆلۆو (شوێنکەوتن) کرا.[٣٦] نوێنەرێکی بانکی نۆردیای فرلەندی، یەکێک لە توویتەکانی گرێتای توویتکردەوە بۆ زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار شوێنەکەوتووەکانی لەو تۆڕە. لەماوەی کەمتر لە حەفتەیەک، گرێتا بووە ڕووماڵی گرنگی میدیا جیھانییەکان.[٣٦]

یەکێک لە کۆمپانیا سویدییەکانی تۆڕی کۆمەڵایەتی، کە گرنگی بە گۆڕانەکانی ئاووھەوا دەدات، بەناوی 'ئێمە کاتمان نییە' (WDHT)، ئینگمار ڕەنتزۆگ دامەزرێنەرەکەی لەبارەی گرێتاوە وتی ئەو تەنیا بۆ خۆناساندن و بەناوبانگبوون مانیگرتووە، ئینگمار قسەکانی لە تۆڕەکانی فەیسبووک، ئینستاگرام و کەناڵی یوتیووبی کۆمپانیاکەی بڵاوکردەوە.[٣٧] دواتر ئینگمار داوای لە گرێتا کرد کە وەک خۆبەخش کاری ڕاوێژکاری بۆ کۆمپانیاکەی بکات. دوای ڕازیبوونی، ئەوا ئەو ناوی گرێتای بەبێ پرسی ئەو بەکاردەھێنا بۆ کۆکردنەوەی پارە بۆ ڕێکراوەکەی، کە ناوبراو بەڕێوبەری جێبەجێکاری بوو.[٣٨] گرێتا ھیچ پارەیەکی لەلایەن کۆمپانیاکە پێنەندرا،[٣٧] ھەروەھا گرێبەستەکەشی وەک خۆبەخش ھەڵوەشاندەوە، دوای ئەوەی زانی لەژێر ناوی ئەو، کۆمپانیاکە پارە کۆدەکەنەوە.[٣٩]

لە دوای تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، چالاکییەکانی گرێتا لە تەواوی ئەورووپا بوو بەباس، لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیشیدا، بەردەوام شوێنکەوتووی زیاددەبوو لەنێویشاندا کەسایەتییە ناسراوەکان ھەبوون. گرێتا لە دوای کانوونی یەکەمی ٢٠١٧، و ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی گشتی ٢٠١٨، بەردەوامی بە مانگرتنەکانی دەدا لە ڕۆژانی ھەینی. ئەو بووە سەرچاوەی ئیلھامبەخش، بۆ قوتابیانی جیھان تاکو مانبگرن. لەو مانگەدا، زیاتر لە ٢٠٠ ھەزار قوتابی لە ٢٧٠ شاردا مانیانگرت.[٤٠]

ناڕەزایی و وتاردانەکان لە ئەورووپا[دەستکاری]

شوێن گرێتا بکەون! مانگرتن بۆ ئاووھەوا، درووشمێکی ناڕەزایییەکان، لە بەرلین.

وتاردانەکەی گرێتا، لەکاتی کۆنفرانسی ٢٠١٨ی گۆڕانی ئاووھەوای نەتەوە یەکگرتووەکان بەجیھان بڵاوبوویەوە.[٤١] لە کۆنفڕانسەکە، گرێتا بەسەرکردەکانی جیھانی وت، ئەوەندە گەورە نین تاکوو لەم باسە وەک خۆی تێبگەن.[٤٢] لە نیوەی یەکەمی ٢٠١٩، بەشداریکرد لە کۆمەڵێک گردبوونەوە و ناڕەزایی قوتابیان لە شارە جیاوازەکانی ئەوورپا، ھەروەھا بانگێشتکرا بۆ ئامادەبوون و قسەکردن لە چەند کۆڕبەندێک و دانیشتنێکی پەرلەمانی جیاواز. لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩، کۆڕبەندی ئابووری جیھان، گرێتا وتارێکی پێشکەشکرد و وتی «ماڵەکانمان لەنێو ئاگردایە».[٤٣] گرێتا بۆ پەرلەمانی ئەورووپا، بەریتانیا و فەڕەنسا بانگێشتکرا، کە دواتر لەلایەن چەند سیاسییەکی ڕاست ڕەو بایکۆتی دانیشتن لەگەڵ ئەو کرا.[٤٤][٤٥] لە دیدارێکی کورتدا، پاپا فرانسیس سوپاسی چالاکییەکانی کرد و ھانی بەردەوامبوونی دا.[٤٦] لە ئازاری ٢٠١٩، وەک جاران، گرێتا بەردەوامبوو لە ناڕەزایییەکانی بەردەم پەرلەمانی سوێد لە ڕۆژانی ھەینی، ھەروەھا ژمارەیەک خوێندکاریش دەھاتنە پاڵییەوە. بەقسەی باوکی، چالاکییەکانی ئەو ڕێگری نەکردووە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانی قوتابخانەی، بەڵام ئەو کاتەکانی کەمبوونەتەوە.[٤٧] بە نمرەیەکی باش لە قوتابخانەی ناوەندی دەرچوو.[٤٨] لە تەممووزی ٢٠١٩، بەپێی ڕاپۆرتێکی گۆڤاری تایم، ئەوا ئەو ساڵە بۆ گرێتا دەبێتە ساڵێکی دابڕان لە خوێندن، بەھۆی دیدارەکانی لەئەمریکا بۆ بینینی ئەو کەسانەی لەبواری ئاووھەوا کاردەکەن.[٤٩]

ساڵی دابڕان[دەستکاری]

لە ئابی ٢٠١٩، توونبەری، گەشتی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک کرد، کاتێک لە بەندەری شاری پلیموت، ئینگلتەڕا گەشتی کرد بەرەو نیویۆرک، ئەمریکا، گەشتەکە لەڕێگای یەختێکی ١٨ مەتری بوو، کە کەل و پەلی وزەی خۆر و ژێردەریایی تێدابوو. شێوازی گەشتکردنەکە بۆ گەیاندنی پەیامی کەم بەکارھێنانی دووکەڵ بوو، بەمەبەستی پاراستنی ژینگە. کەناڵی فەڕەنسا ٢٤، ھەواڵی ئەوەی بڵاوکردەوە کە دەستەیەک دەچنە نیویۆرک، بۆئەوەی دواتر یەختەکە بگەڕێننەوە ئەورووپا.[٥٠] گەشتەکە ١٥ ڕۆژی خایاند، لە ١٤ تاکوو ٢٨ی ئابی ٢٠١٩. گرێتا بانگێشتکرابوو بۆ شایەتیدان لە لیژنەی قەیرانەکانی ئاووھەوا لە کۆنگرێسی ئەمریکا لە ڕۆژی ١٨ی ئەیلوول. لەبڕی شایەتیدا، ئەوا گرێتا بە ٨ ڕستە ڕاپۆرتی ئای پی سی سی لەبارەی گەرمبوونی زەوی بە ١٫٥ سلیزی وەک بەڵگەیەک پێشکەشکرد.[٥١]

گرێتا توونبەری، لەکاتی وتاردان لە ڕێپێوانی ٢٠١٩ی مۆنتریال، کەنەدا.

کۆڕبەندی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاووھەوا[دەستکاری]

لە ٢٣ی ئەیلوول، توونبەری لە کۆڕبەندی کارکردنی نەتەوەیەکگرتووەکان بۆ ئاووھەوا بەشداربوو لە نیویۆرک.[٥٢][٥٣] لەو ڕۆژەدا، ڕێکخراوی یوونیسێف ڕایگەیاند کە گرێتا و ١٥ منداڵی چالاکوانی دیکە، بەیەکەوە سکاڵا لە دژی پێنج وڵات تۆماردەکەن کە کار بە ڕێنمایییەکانی کەمکردنەوەی دووکەڵ ناکەن، کە لەڕێککەوننامەی پاریس لەسەری ڕێککەوتبوون، وڵاتەکانیش: ئەرژەنتین، بەڕازیل، فەڕەنسا، ئەڵمانیا و تورکیا بوون.[٥٤][٥٥] سکاڵاکە ئالنگاری ئەو وڵاتانەی دەکرد لەسەر بژاردەی سێیەم لە پڕۆتۆکۆلی ڕێککەوتننامەی مافەکانی منداڵ. ئەو پڕۆتۆکۆڵە، ڕێگا بە مندڵان دەدات یانیش نوێنەرەکانیان، کە دەتوانن سکاڵا بکەن کاتێک ھەستدەکەن مافەکانیان پێشێل کراوە، ئەوکاتە لیژنەی مافەکانی منداڵ،[٥٦] لەئەگەری سەرکەوتنی سکاڵاکە، بۆیان ھەیە لێپرسینەوە لەگەڵ ئەو وڵاتانە بکەن.[٥٧][٥٨]

لە کۆڕبەندەکەدا، گرێتا بەسەرکردەکانی جیھانی وت: "ئەوە شتێکی تەوا ھەڵەیە. من نەدەبوو لێرەبم. دەبوو لە قوتابخانە بم لەلایەکی دیکەی ئۆقیانووسەکە بم. لەگەڵ ئەوەش دێن بەئێمە دەڵێن بەھیوا بین؟ چۆن دەوێرن! ئێوە خەونەکانی من دزی و مندڵیی منتان پڕ کرد لە قسە بەتاڵەکانتان. وە ھێشتا پێم وایە من یەکێکم لە کەسە بەبەختەکان، خەڵکانێک ھەن ئازار دەچێژن. خەڵکانێک ھەن دەمرن. تەواوی سیستمی ژینگە ڕووخاوە. ئێمە لەسەرەتای لەناوچوونە گەورەکەین. وە ھەموو ئەوشتەی کە ئێوە دەتوانن قسەی لەسەربکەن پارە و چیڕۆکە ئەفسانەکانی گەشەسەندی ئابوورییە. ئێوە چۆن دەوێرن!"[٥٩]

مانگرتنی پایزی گۆڕانەکانی ئاووھەوا[دەستکاری]

لە کەنەدا، توونبەری بەشداریکرد لەچەند ناڕەزایییەک لە شارەکانی مۆنتریال، ئێدمنتن وە ڤانکۆڤەر لەنێویشاندا بەشداربوو لە ڕێپێوانی ٢٧ی ئەیلوول، مانگرتنی جیھانی بۆ ئاووھەوا لە مۆنتریال.[٦٠] مانگرتنی قوتابخانەکان بۆ ئاووھەوا، لە ڕۆژانی ٢٠ بۆ ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بەبەشداری چوار میلیۆن کەس بەڕێوەچوو، بەقسەی یەکێک لە ئامادەکارەکان.[٦١] لە مانگرتنەکەی مۆنتریال، سەدان ھەزار کەس بەشداربوون، کە بەیەکێک لە گەورەترین ڕێپێوانەکانی مێژووی شارەکە دادەنرێت. سەرۆکوەزیرانی کەنەدا، جەستن ترودۆ بەشداری لە ڕێپێوانەکە کرد، وە لەگەڵ گرێتا بۆ ماوەیەکی کەم قسەیانکرد.[٦٢] لە ئەمریکا، گرێتا بەشداربوو لە ڕێپێوانی شارەکانی نیویۆرک ستی، لۆوا ستی، لۆس ئەنجەلۆس و ڕارلۆت دینڤەر. لە زۆربەی قسەکانی لە شارە جیاوازەکان، گرێتا ئاماژەی بەودەکرد کە ئێستا لەسەر خاکی سوورپێستەکانە و تا ئێستا مرۆڤایەتی سوود لەئەزموونی ئەوان وەردەگرێت.[٦٣][٦٤]

بەشداریکردن لە COP25[دەستکاری]

توونبەری لە ئەمریکا مایەوە، بەڕێگای وشکانی گەشتیکرد بۆ بەشداریکردن لە کۆنفڕانسی گۆڕەکانی ئاووھەوای نەتەوەیەکگرتووەکان (COP25)، سەرەتا وا دانرابوو لە سانتیاگۆ، چیلی لە مانگی کانوونی یەکەم بکرێت. بەڵام دواتر لەماوەیەکی کەمدا، ڕاگەیەندرا کە کۆنفڕاسی (COP25) لە مەدرید، ئیسپانیا دەکرێت بەھۆی بەڕیوەچوونی خۆپشاندانێکی گەورە لە چیلی.[٦٥] توونبەری ڕەتیکردەوە کە فڕۆکە بەکاربھێنێت، بەھۆی بەکارھێنانی کاربۆن لە ھەوادا، ھەربۆیە لە سۆشیال میدیاکانیدا، ئەوەی بڵاوکردەوە کەپێویستە گەشتی ئۆقیانووسی ئاتلانتیک بکاتەوە. ڕیلی وایتلیوم لەگەڵ ژنەکەی، ئیلیانا کاراوسو، دوو ئوسترالین کە بە یەختێک لەدەوری جیھاندا گەشتیان دەکرد، ئەوا پێشنیارێکیان خستەر بەردەم توونبەری تا لەگەڵ خۆیاندا بیبەن. لە ڕۆژی ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩، ئەوا بە یەختەکە گەشتی ھامپتن، ڤیرجینایان دەستپێکرد بەرەو لیسبۆن، پرتووگال. لەکاتی دەرچوونی بۆ گەشتەکە، گرێتا وتی «پەیامی من بۆ ئەمریکییەکان ھەمان پەیامە بۆ خەڵکی ھەموو شوێنێک - کەیەکبگرن لەپشت زانست و کار بە زانست بکەن.»[٦٦][٦٧][٦٨]

لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، توونبەری گەیشتە لیسبۆنە. دواتر گەشتیکرد بەرەو مەدرید و وتاری لە کۆنفڕانسەکە پێشکەشکرد، ھەروەھا لەگەڵ خەڵکی شارەکە، بەشداریشی کرد لە ناڕەزایی ڕۆژی ھەینی وەک جاران. بەر لەو ڕێپێوانە، لەکاتی کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی، گرێتا وتی پێویستمان بەکاری زیاترە، مانگرتنی قوتابخانە شتێکی وای بەدەستنەھێنا، چونکە بەکارھێنانی گازی سەوز بەردەوام ڕوو لەبەرزبوونەوە دەکات بەڕێژەی ٤٪ لەوەتەی ٢٠١٥.[٦٩][٧٠]

چالاکی دیکە لە ئەورووپا[دەستکاری]

گرێتا لەکاتی قسەکردن بۆ لیژنەی ژینگە لە پەرلەمانی ئەورووپا.

لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩، لە ڕادیۆی بی بی سی. چاوپێکەوتنێکی لەبارەی گۆڕانەکانی ئاووھەوا کرد، لەگەڵ سێر دەیڤد ئەتینبرە، سەرۆکی بانکی ئینگلتەڕا، ماڕک کارنی ھەروەھا ڕۆبێرت دل ناجا، بەڕێوبەری شێل ئۆیل کرد. دواتر بی بی سی چاوپێکەوتنەکەی بەشێوەی پۆدکاست بڵاوکردەوە.[٧١] لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، گریتا داوای لە کۆمپانیای سێمێنس کرد کە چیتر کەلووپەلی شەمەندەفەر نەنێرێت بۆ کۆمپانیایەکی ھیندی بەناوی ئەدانی لە ئوسترالیا،[٧٢] بەڵام ڕۆژی ١٣ی کانوونی دووەم، سیمێنس ڕایگەیاند کە ئەوە شانازییە بۆ ئەوان کە بەردەوامبن لە ڕێککەوتنەکەیان لەگەڵ کۆمپانیای ئەدانی.[٧٣]

لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، توونبەری گەڕایەوە بۆ بەشداریکردن لە کۆڕبەندی ئابووری جیھان، کە لە داڤۆس، سوویس بەڕێوە چوو، لەوێ دوو وتاری پێشکەشکرد، ھەروەھا بەشداربوو لە پانێلێکی نیویۆرک تایمز و کۆڕبەندی ئابووری جیھانی لە قسەکانیدا، گرێتا کۆمەڵێک لە وتەکانی پێشووی باسکردەوە، بەڵام زیاتر جەختی لە «ماڵەکانمان ھێشتا لەنێو ئاگردایە» کردەوە. وەک گاڵتەیەکیش، گرێتا وتی ئەو ناتوانێت گلەیی لە گوێ لێنەگیران لێی بکات، وتی «ھەمیشە گوێ بۆمن گیراوە.»[٧٤][٧٥][٧٦]

لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٠، توونبەری لە دانیشتنێکی گرنگی لیژنەی ژینگە لە پەرلەمانی ئەورووپا بەشداریکرد و قسەی لەبارەی یاسای ئاووھەوای ئەورووپا کرد، ئاماژەشی بەوەکرد کە داواکارییە نوێکەی لیژنەی ژینگە لە پەرلەمانی ئەورووپا خۆبەدەستەودانە.[٧٧]

شوێنی لە گۆڕانەکانی ئاووھەوا[دەستکاری]

گرێتا لە کۆڕبەندی ئابووری جیھانی ساڵی ٢٠١٩، داڤۆس.

توونبەری پێی وایە مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی قەیرانێکی گەورەدەبێتەوە بەھۆی گەرمبوونی زەوی[٧٨] وە نەوە باڵغبووەکانی ئێستا ھۆکاری درووستبوونی ئەو کێشەیەن.[٧٩] زۆرجار بەوێنە و گڕافیک (نموونەی "خانووەکەمان دەسووتێت") بەکاردێنێت بۆ پشتگیریکردن لە قسەکانی لەبەرامبەر بازرگان و کەسایەتییە سیاسییەکان، ھەروەھا بۆ کارە ھەڵەکانی ئەوان، لەمەر ھەنگاونان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە.[٨٠][٨١] توونبەری ئاماژە بەوەدەکات کە گۆڕانەکانی ئاووھەوا کاریگەری دەبێت لەسەر گەنجەکان و داھاتووی مرۆڤایەتی. ھەروەھا تووێژ لەسەر ئەوە دەکات، کە ئەم نەوەیە ھیچ داھاتوویەکی نابیت، چونکە «ئەو داھاتووە فرۆشراوە بۆئەوەی ژمارەیەکی کەم لە خەڵک، بڕەپارەیەکی بێ ھەژمار قازانج بکەن».[٨٢] گرێتا ئاماژەش بەوەدەکات، کە خەڵکی نیوەگۆی باشووری زەوی (ئاسیا، ئەفریقا و ئەمریکای لاتین) بەھۆی گۆڕانەکانی ئاووھەوا تووشی زۆرترین ناڕەحەتی دەبنەوە، وێڕای ئەوەی ئەوان بەشدارن لەکەمتر بەکارھێنانی کاربۆنی دائۆکساید.[٨٣] توونبەری پشتگیری لە گەنجە چالاکوانەکانی وڵاتە گەشەسەندووەکان دەکات، کە ئێستا ڕووبەڕووی گۆڕانەکانی ئاووھەوا بوونەتەوە. لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، لە مەدرید وتی: «ئێمە باسی داھاتوومان دەکەن، ئەوان باسی ئێستایان دەکەن.»[٨٤]

لەو کۆڕبەندانەی کە گرێتا بەشداربووە، ڕەخنەی لە سەرکردەکانی جیھان گرتووەم لەسەر کەمتەرخەمیان بۆ بابەتەکە. ھەروەھا ئەوەشی ڕاگەیاند کە کەمکردنەوەی دووکەڵ و گاز بەس نابێت، تا ئەوکاتە ئاستەکەی نەگەیەندریتە سفڕ ئەمەش ئەگەر زەوی وا بەردەوام گەرمببێت بۆ کەمتر لە ١٫٥ سلیزی. لەنیسانی ٢٠١٩، قسەی بۆ پەرلەمانی بەریتانیا کرد، گرێتا وتی: "ئەو ڕاستییەی کە ئێمە لەکاتی قسەکانمان لەبڕی وشەی "وەستان" وشەی "کەمکردنەوە"ی بەکارھێنانی دووکەڵ و گاز ئەوا لەوانەیە گەورەترین ناچاری بەھۆی بەردەوامی بازرگانییەکانەوە بێت وەک ھەمیشە".[٨٥][٨٦] بۆئەوەی کاری پێویست بکرێت، گرێتا ئەوەشی بە سەرکردەکان وت کە پێویست ناکات گوێ لە ئەو بگرن، بەڵکوو دەبێت گوێ لە زاناکان بگرن کە چۆن ئەو قەیرانە چارەدەکرێت.[٨٥][٨٧]

بەدیاریکراوتر، توونبەری وتوویەتی ئەو ڕێککەوتننامەیەی لە پاریس کراوە بەس نییە بۆ سنووردارکردنی گەرمبوونی زەوی لە ١٫٥ پلەی سلیزی. پێویستە ئاستی بەکارھێنانی گازی گرینھواز کەمبکرێتەوە پێش ٢٠٢٠، وەک لە وردەکارییەکانی ڕاپۆرتی ٢٠١٨ی ئای پی سی سی لەسەر گەرمبوونی زەوی بڵاوکراوەتەوە.[٨٨] لە شووباتی ٢٠١٩، لە کۆنفڕانسێکی کۆمیتەی ئابووری و کۆمەڵایەتی ئەوورووپا، گرێتا وتی کەمکردنەوەی دووکەڵ بەڕێژەی ٤٠٪ بۆ ساڵی ٢٠٢٠ «بەس نییە بۆ پاراستنی داھاتووی ئەو منداڵانەی ئەمڕۆ گەورەدەبن» وە دەبێت ئەورووپا ڕێژەی کەمکردنەوەی گازی دووانەئۆکسیدی کاربۆن بەڕێژەی ٨٠٪ کەمبکاتەوە.[٨٩][٩٠]

لەبارەی ڤایرۆسی کۆرۆنا (کۆڤید-١٩)[دەستکاری]

لە ئازاری ٢٠٢٠، گرێتا وایزانی کە تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە بەڵام، بەڵام تەنھا بەرزبوونەوەی پلەی گەرمیی لەشی بوو.[٩١] لەمبارەیەوە توونبەری ئاماژەی بەوەدا کە ئێستا دەبێت ھاوتەریبانە کاربکرێت لەسەر کێشەی ئاووھەوا و چارەسەری ڤایرۆسی کۆرۆنا، وە قەیرانی تەندرووستی نەکرێتە بیانوو بۆ کەمکردنەوەی بەکارھێنانی دووکەڵی کاربۆن. توونبەری لەچاوپێکەوتنێکی دیکەشدا وتی «ئەگەر یەک ڤایرۆس بتوانێت کێشە بۆ تەواوی سیستمی ئابوور درووستبکات لەماوەی چەند حەفتەیەکدا، ھەروەھا بتوانێت کۆمەڵگاکان دابخات، ئەوە دەرخەری ئەو ڕاستییەیە کە کۆمەڵگاکان پتەونین. ھەروەھا ئەوەش پشاندەدات لەکاتی فریاکەوتندا، ئێمە دەتوانین کاربکەین و ئاکارەکانمان بەخێرایی بگۆڕین.»[٩٢]

کاردانەوەکان[دەستکاری]

گرێتا توونبەری ستایش و ڕەخنەی تووندی پێگەیشت لەلایەن کەسایەتییە سیاسیی و ڕاگەیاندنەکان.

پێشوازی نێودەوڵەتی[دەستکاری]

لە شووباتی ٢٠١٩، ٢٤٤ کەسایەتی ئەکادیمی نامەیەکی کراوەی پشتگیریان واژووکرد، کەتێیدا کە گرێتا بۆتە سەرچاوەی ئیلھام بەخش بۆیان بە مانگرتنی لە قوتابخانە، بەمەبەستی گوێگرتن لێی.[٩٣] سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەنتۆنیۆ گۆتیرێس پشتگیری گرێتای کرد لە مانگرتنی لە قوتابخانە، دانی بەوە دانا کە «نەوەی سەردەمی من شکستیان ھێنان لە وەڵامدانەوەیەکی باش بۆ گۆڕانە دراماتیکییەکان ئاووھەوا. ئەوە بەقووڵی لەلایەن گەنجەکانەوە ھەستی پێدەکرێت. سەرسام نیم کە ئەوان تووڕەبن.»[٩٤] لەکاتی قسەکردنی لە بۆنەیەک، لە ئایاری ٢٠١٩، نیوزلاند ئەوا گوتیرێس وتی «نەوەی ئێمە نەمانتوانی لە جەنگی گۆڕانەکانی ئاووھەوا سەرکەوتووبین» ئێستا لەسەر گەنجەکان ماوەتەوە کە «ھەسارەکە ڕزگاربکەن».[٩٥]

سیاسییەکان[دەستکاری]

لەبارەی ڕەخنەگرەکانی:
"زۆر گاڵتەجارانەیە کاتێک ھەموو ئەوشتەی کەسانێک دەتوانن بیکەن، بریتییە لە گاڵتەکردن پێت، یان باسی ڕووخسار و کەسایەتیت دەکەن، وەک ئەوەی ئەوان ھیچ وتووێژ و قسەیەکی دیکەیان نەبێت بۆ گوتن."

— گرێتا توونبەری
کەسایەتی ساڵ
گۆڤاری تایم، تشرینی یەکەمی ٢٠١٩

کاندیدانی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا، کامەلا ھاریس، بیتۆ ڕۆرکی لەگەڵ بێرنی ساندەرس پشتگیری خۆیان بۆ قسەکانی گرێتا لە نیویۆرک، ئەیلوولی ٢٠١٩ ڕاگەیاند.[٩٦] ئەنجێلا مێرکل، ڕاوێژکاری ئەڵمانیا، ئاشکرایکرد کە چالاکییەکانی گەنجێکی وەک گرێتا وای لە حکوومەتەکەی کردووە کە ھەنگاوی خێراتر بنێت لەسەر گۆڕانەکانی ئاووھەوا.[٩٧]

توونبەری لەلایەن سیاسییەکانیشەوە ڕەخنەی ئاڕاستەکراوە، لەوانەش سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا، سکۆت مۆریسن، ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ئەنگێلا مێرکڵ، سەرۆکی ڕووسیا ڤلادمیر پۆتین، ئۆپێک ھەروەھا چەندجارێکیش لەلایەن دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆککۆماری ئەمریکا.[٩٨] ڕەخنەکان خۆی لەنێوان ھێرشکردنە سەر کەسایەتی گرێتا و زۆر بچووککردنەوەی کێشە گەورەکە دەبینێتەوە.

لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، ڤلادمیر پۆتین لە وەسفی گرێتا وتی «کچێکی بەڕێز و خۆشەویستە»، لەھەمان کاتدا ئاماژەی بەوەکرد کە ئەو یاری پێدەکرێت بەپێی ویستی کەسانێک. پوتین ڕەخنەی لەئەو گرت و بە «کەم شارەزا» ناوی برد: «ھیچ کەسێک بۆ گرێتای ڕووننەکردۆتەوە کە جیھانی مۆدێرن ئاڵۆز و جیاوازە وە خەڵکی لەوڵاتانی ئەفریقا یان ئاسیا دەیانەوێت بەھەمان سەرمایەی کەسێکی سوێدی بژین.» گرێتا ھاوشێوەی کاردانەوەی بۆ قسەکانی تڕەمپ، ئەوا لەتوویتەر لە بەشی بایۆکەی نووسی لە کاردانەوەی وەسفەکەی پۆتین نووسی «کچێکی بەڕێز بەڵام بەزانیاری کەمەوە».[٩٩] لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، گرێتا نووسی "سوورپێستەکان کووژران بەھۆی ھەوڵەکانیان بۆ پاراستنی دارستان و لەناوبردنی نایاسایی دارستانەکان. دووبارە و دووبارە. بەڕاستی شەرمە کە جیھان بەرامبەر ئەوە بەبێدەنگی بمێنێتەوە." دوای دوو ڕۆژ، کاتێک لەمبارەیەوە پرسیار لە جایر بۆلسۆنارۆ، سەرۆکی بەڕازیل کرا، وتی: "گرێتا دەڵێت سوورپێستەکان مردوون چونکە ئەوان ھەوڵی پاراستنی ئەمەزۆنیان دەدا. ئەوە مایەی سەرسامییە کە میدیاکان بۆتە دەنگی گەمژەیەکی ئاوا." لە ھەمان ڕۆژدا، گرێتا لە بایۆی تویتەرەکەیدا نووسی "pirralha"، کە بەزمانی پووتووگالی واتای گەمژە دێت، کە لەلایەن سەرۆکی بەڕازیل وا وەسفی ئەو کرابوو.[١٠٠]

لە ئەیلوولی ٢٠١٩، دۆنالد ترەمپ ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کاتیک کە گرێتا بەتوڕەیییەوە ناوی سەرکردەکانی جیھان دەھێنێت، لەگەڵ دیمەنی قسەکانی کە دەڵێت "خەڵکانێک ھەن دەمرن. تەواوی سیستمی ژینگە ڕووخاوە. ئێمە لەسەرەتای لەناوچوونە گەورەکەین." ترەمپ لەبارەی گرێتا نووسی: "واپێدەچێت ئەو کچێکی زۆر دڵخۆشبێت، چاوەڕێی داھاتوویەکی گەشی لێدەکەم. دڵخۆشم بەبینینی!" گرێتا لەکاردانەوەیدا، ڕوونکردنەوەی بایۆی توویتەرەکەی گۆڕی، کە ئەو "تێناگەم کە گەورەکان گاڵتە بە بچووک و ھەرزەکارەکان دەکەن کاتێک دەیانەوێت قسەبکەن لەبارەی زانست، ئەمەش لەوکاتەی ئەوان دەتوانن کاری باشتر بکەن لەبڕی ئەوە."[١٠١] لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، ترەمپ جارێکی دیکە گاڵتەی بە گرێتا کردەوە کاتێک ناوی وەک کەسایەتی ساڵی گۆڤاری تایم ھات: "زۆر گاڵتەجارانەیە"، تڕەمپ لە توویتەکەیدا نووسی. "گرێتا پێویستە کار لەسەر کێشەی بەڕێوەبردنی تووڕەیییەکەی بکات، ئینجنا بچێتە فیلمێکی کلاسیکی ھاوڕێینانە! چێژ ببینە گرێتا چێژ!" توونبەر لەوەڵامی تڕەمپدا، دەربارەی بایۆکەی لە توویتەر گۆڕی: "ھەرزەکارێک کە کار لەسەر کێشەی تووڕەیییەکەی دەکات. ئێستا چێژ دەبینێت و سەیری فیلمێکی کلاسیکی دەکات لەگەڵ ھاوڕێیەکی."[١٠٢]

لەچاوپێکەوتنی لەگەڵ سوین ھایننز لە گۆڤاری تایم، گرێتا وتی «زۆر گاڵتەجارانەیە کاتێک ھەموو ئەوشتەی کەسانێک دەتوانن بیکەن، بریتییە لە گاڵتەکردن پێت، یان باسی ڕووخسار و کەسایەتیت دەکەن، وەک ئەوەی ئەوان ھیچ وتووێژ و قسەیەکی دیکەیان نەبێت بۆ گوتن.»[١٠٣] جۆو بایدن، جێگری پێشووی سەرۆککۆماری ئەمریکا و کاندیدی داھاتووی دێموکراتەکان بۆ ھەڵبژاردنی ٢٠٢٠، لە وەڵامی توویتە گاڵتەئامێزەکەی ترەمپ وتی «تۆ چ جۆرە سەرۆکێکی کە گاڵتە بە ھەرزەکارێک دەکەیت؟ @دۆننالدترەمپ، تۆ دەتوانی شتگەلێک لە گرێتاوە فێربیت لەبارەی سەرکردایەتیکردن.»[١٠٤]

ڕاگەیاندن[دەستکاری]

لە ئابی ٢٠١٩، سکۆت والسمان لە ساینتفیک ئەمێریکان نووسی ڕەخنەگرانی گرێتا، ڕەخنە لە کەسایەتی و ئۆتیزم بوونی دەگرن.[١٠٥] ئەدیتیا چاکربۆرتی، لە گاردیان نووسی کە ستوونووسانی وەک بریندان نیل، تۆبی یەنگ، بلۆگی گویدۆ فاوکس لەگەڵ ھێلین دەیل و ڕۆد لیدل لە سپێکتەتۆر و سەندەی تایمز بەشێوەی ناشرین ھێرشدەکەنە سەر کەسێتی گرێتا. پێشکەشکاری تەلەفزیۆنی بەریتانی پیرس مۆرگەن، ئەویش گاڵتەی بە گرێتا کرد.[١٠٦]

مانگرتن بۆ ئاووھەوا، لە ژنێف، ئەیلوولی ٢٠١٩.

کاریگەرییەکەی گرێتا[دەستکاری]

گرێتا کاریگەری لەسەر ژمارەیەک ھاوتەمەنی خۆی درووستکرد، ئەمەش بە «کاریگەرییەکەی گرێتا» وەسفدەکرێت.[١٠٧] لە وەڵامی وتارەکانی، ئەوا چەند سیاسییەکیش باسی ئەویان کرد لەگەڵ پێویستی کارکردن لەسەر گۆڕانەکانی ئاووھەوا. سکرتێری ژینگەی بەریتانیا، مایکل گۆڤ، وتی: "کاتێک گوێ لەتۆ دەگرم، ھەست بە ئاسوودەیییەکی زۆر دەکەم. لەھەمان کاتیش بەرپرسیارێتی و تاوان. من لەنەوەی دایک و باوکتم، دەشڵێم کە ئێمە بەدەم پێویستی چارەسەرکردنی قەیرانی گۆڕانەکانی ئاووھەوا و ژینگە نەچووین، کە ئێمە یارمەتیدەربووین بۆ درووستبوونی." ئێد میلاباند، سیاسیی لە حیزبی کرێکارانی بەریتانیا، کە بەرپرسیاربوو لە ناساندنی بەرەنگاربوونەوەی گۆڕانەکانی ئاووھەوای ٢٠٠٨، وتی: :تۆ ئێمەت بەخەبەر ھێنایەوە، سوپاست دەکەین. ھەموو ئەو گەنجانەی کە چوونەتە مانگرتنەکە ئەوا ڕەنگدانەوەیەکی وەک ئاوێنەیان بەکۆمەڵگای ئێمە بەخشی… تۆ فێری وانەیەکی گرنگت کردین. تۆ لەناو قەرەباڵەغییەکدا بەرز وەستایت."[١٠]

لە شووباتی ٢٠١٩، گرێتا لە ستەیج لەگەڵ سەرۆکی کۆمسیۆنی ئەورووپا، جان کلۆد یەنکەر وەستا، لەوێ جان ئاماھەی بەوەدا «لە بودجەی ساڵانی داھاتوو ٢٠١٢ بۆ ٢٠٢٧، لە ھەر چوارەم یۆڕۆیەک لە بودجەی یەکێتیی ئەورووپا، دەچێتە بودجەی بەرەنگاربوونەوەی گۆڕانەکانی ئاووھەوا.»[١٠٨] لە ئایاری ٢٠١٩، باسکردنی گۆڕانەکانی ئاووھەوا، باسێکی گرنگی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەوورپا بوو، ھەربۆیەش پارتە سەوزەکان باشترین دەنگیان لەمێژووی خۆیاند ھێنا، کە ژمارەی ئەندامەکانیان لە پەرلەمان لە ٥٢ بەرزبوویەوە بۆ ٧٢.[١٠٩] زۆرێک لەو کورسیانە، بەدەنگی خەڵکی وڵاتانی باکووری ئەورووپا بەدەستھاتبوون، کە لەژێر کاریگەری گرێتا ناڕەزاییان دەردەبڕی.[١١٠]

لە ئابی ٢٠١٩، بڵاوکراوە و کتێبی منداڵان لەبارەی قەیرانی گۆڕانەکانی ئاووھەوا بۆ دوو ھێندەی ساڵی پێشتر زیادیکرد. دەزگاکانی چاپ، ئەوەیان بۆ کاریگەری گرێتا توونبەری گەڕاندەوە.[١١١] لەژێر کاریگەری گرێتا، سەرمایەدار و وەبەرھەمھێنەرە خێرخوازەکان لە ئەمریکا بڕی ٦٠٠ ھەزار دۆلاریان بەخشی،[١١٢] بۆ پشتگیرکردن لە گرووپە یاخیبوو و مانگرتووەکانی قوتابخانە بۆ دامەزراندنی ڕێکخراوی ھاریکاری فریاکەوتنی ئاووھەوا.[١١٣][١١٤][١١٥] تاڤۆن نێلسن، یەکێک لەو خێرخوازانە ئاماژەی بەوەکرد، سەد ھێندەی دیکە کۆمەک کۆدەکرێتەوە لە ھەفتە و مانگەکانی ئایندە.[١١٢] لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩، نیو ساینتیست لەوەسفی گرێتا و کۆمەڵەکەی نووسی: «ساڵی بەخەبەرھاتنەوەی جیھان بۆ گۆڕانی ئاووھەوا.»[١١٦]

فڕینی شەرم[دەستکاری]

گرێتا پێشەوایەتی لە بزووتنەوەی دژە-فڕین دەکات، لەبەرامبەردا بانگەشە بۆ گەشتکردن دەکات لەڕێگای شەمەنەدەفەر لەبڕی فڕین.[١١٧] ئەو وشەیەی کە وەسفی ئەم بزووتنەوەیە دەکات، بریتییە لە (flygskam) یان فڕینی شەرم.[١١٨][١١٩] ئەوە ھەستێکە کە لای خەڵک درووستدەبێت، بۆ بەکارنەھێنانی فڕۆکە بەھۆی زۆر بەکارھێنانی گاز لەلایەن کۆمپانیاکانی ھێڵێ فڕۆکەوانی. لە بنەڕەتدا، ئەم ھەنگاوە دەگەڕێتەوە بۆ یاریزانی ئۆلەمپیکی سوێدی بیرن فێری، بەڵام دەنگدانەوەیەکی گەورەتری بەدوای خۆی ھێنا لەدوای چالاکییەکانی گرێتا، کە ڕەتی کردەوە بەفڕۆکە گەشتبکات لەپێناو ژینگە. گرێتا لە کەمپەینەکانی داوای فڕینی کەمتری دەکرد، ھەروەھا کردییە بەشێک لە قسەکانی ساڵی ٢٠١٩ لەکاتی گەشتی ھۆشیارکردنەوەکەی لە ئەورووپا.[١٢٠] دواتر سوێد بڕیاریدا، کە ٤٪ گەشتە ناوخۆیییەکان کەمبکاتەوە، لەبەرامبەردا گەشتی شەمەندەفەر زیاتر بکات. بی بی سی نووسی کە ئەم بزووتنەوەیە دەکرێت کاریگەری بخاتە سەر گەشەکردنی ڕێژەی گەشتە ئاسمانییەکان، بەڵام فڕۆکە ئاسمانییەکان و بۆینگ لەبەرامبەردا دەڵێن، ئەوان پێشبینی دەکەن ٤٪ گەشتەکان زیادبکەن تاکوو ساڵی ٢٠٣٥.[١٢١][١٢٢] لە حوزەیرانی ٢٠١٩، ھێڵی شەمەندەفەری سوێد ڕایگەیانند کە ژمارەی گەشتە ناوخۆیییەکان لەڕێگای شەمەندەفەر بەڕێژی ٨٪ بەرزبوونەتەوە بەراورد بە پارساڵ.[١٢٣]

ناوبانگ لە کەلتور و ھونەر[دەستکاری]

گرێگا توونبەری لەبواری کەلتوور و ھونەر بۆتە ناوێکی دیار.[١٢٤] گریتا ئەند زە گیانتس، ناوی کتێبێکە لەلایەن زۆی تەکەر و زۆی پەرسیچۆ نووسراوە، ھەروەھا لەلایەن دەزگای کتێبی منداڵانی فرانسیس لینکۆڵن بڵاوکراوەتەوە، کە لە چیڕۆکی ژیانی گرێتاوە سەرچاوەی گرتووە.[١٢٥] وێنەکێشی ئەمریکی، ئیلیزابێت پەیتن پۆرترەیتێکی گرێتای، لەیەکێک لە وێنە سەرەکییەکانی پێشانگایەکی دانا.[١٢٤] گرێتا لەسەر ڕووپەڕی گۆڤاری تایم دەرکەوت، لەچاپی ئایاری ٢٠١٩، کە وەک کەسێکی کاریگەر پشاندرا،[١٠٣] ھەروەھا وەک سەرکردەیەکی دواڕۆژ.[١٢٦] گرێتا و ١٥ چالاکوانی دیکە لەسەر ڕووپەڕی گۆڤاری فاشن، ڤۆگ دەرکەوتن لە ئەیلوولی ٢٠١٩.[١٢٧]

ھەندێک لە وتار و وتەکانی گرێتا لەگەڵ گۆرانی و میوزیک تێکەڵکران. لە ساڵی ٢٠١٩، بەشداریکرد لە دانانی دەنگی بۆ گۆرانی زە ١٩٧٥، لەگەڵ گرووپێک کە ھەمان ناوی گۆرانییەکەیان ھەبوو. لە گۆرانییەکە، گرێتا دەڵێت «ھەمووان لەدەرەوەن، ئێستا کاتی خەباتی مەدەنییە. ئێستا کاتی یاخیبوونە.»[١٢٨] میوزیکژەنانی ئوسترالی، مێگان واشینتن لەگەڵ ئاوازدانەر ڕۆبێرت دەیڤدسن درووشمی «چۆن دەوێریت» یان بەکارھێنا بۆ یەکێک لەبۆنەکانیان.[١٢٩] دیجەی سلیم، تێکەڵەیەکی لە وتارەکەی گرێتا و سەمایەکی خۆی بەناوی 'ڕایت ھێر، ڕایت ناو' بڵاوکردەوە.[١٣٠] جارێکی تر جیھانی گرێتا گەورەدەکەینەوە، فیلمێکی بەڵگەنامەیی ٣٠ خوولەکییە لەلایەن ڤیسەوە کە چاوپێکەوتنی تێدایە لەگەڵ کۆمەڵێک گەنجی سەرکردەی خۆپشاندەرەکانی ئەورووپا، ھەروەھا ڕێپێوانی ناڕەزایییەکانی گۆڕانی ئاووھەوای جیھانی ساڵی ٢٠١٩ لەخۆگرت.[١٣١][١٣٢] فیلمێکی بەڵگەنامەیی دیکە، لە تۆڕی ھولو، بڕیارە کاری بەرھەمھێنانی لەسەر بکرێت لەلایەن سیسیلیا نیسان و فرێدریک ھینگ، ھەروەھا لەلایەن ناتان گرۆسمان دەرھێنانی بۆبکرێت.[١٣٣] لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، گرێتا ڕایگەیاند کە مافی بەکارھێنانی ناوەکانی «ھەینییەکان بۆ داھاتوو» ھەروەھا «مانگرتن بۆ ئاووھەوا» وەردەگرێت، بەمەبەستی بەکارنەھێنانی لەلایەن کەسانی دیکەوە بۆ بەمەبەستی بازرگانی.

لە شووباتی ٢٠٢٠، تۆڕی بی بی سی ڕایگەیاند کە فیلمێکی بەڵگەنامەیی بەرھەم دەھێنن لەسەر ژیان و چالاکییەکانی گرێتا.[١٣٤]

خەڵات و ڕێزلێنان[دەستکاری]

بەھۆی چالاکییەکانییەوە گرێتا توونبەری چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی پێدراوە. بەرلەوەی دەست بەمانگترن لە قوتابخانە بکات لە ئایاری ٢٠١٨، پێشبڕکێیەکی داڕشتنی لەبارەی گۆڕانەکانی ئاووھەوا بردەوە، کە لەلایەن ڕۆژنامەی سوێدی سڤێنسکا داگبلادێت ڕێکخرابوو.[٣٢] توونبەری ئامادەبوونی لە خەڵاتەکان ڕەتدەکردەوە، ئەگەر پێویستی بەگەشتی ئاسمانی بووایە، لەوانەش خەڵاتی ئاشتی منداڵانی نێودەوڵەتی.[١٣٥] جگە لەوەی چەندین خەڵاتی لەلایەن ڕێکخراوە ناحکومییەکان پێدرا، ئەوا لەلایەن پەیمانگا زانستییەکانیش خەڵات و پیزانینی وەرگرتووە.[١٣٦][١٣٧]

  • ناوی لەلیستی ٢٥ کاریگەرترین نەوجەوانانی جیھان بۆ ساڵی ٢٠١٨ ھات، لەلایەن گۆڤاری تایم.[١٣٨]
  • فرایشوت سکۆلارشیپ، ساڵی ٢٠١٨، بۆ ڕۆڵ و کاریگەری گەنجی ساڵ.[١٣٩]
  • پاڵێوراوکردنی بۆ خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی، لە ساڵی ٢٠١٨، لەلایەن سێ ئەندام لە پەرلەمانی نەرویژ،[١٤٠][١٤١] لە ساڵی ٢٠٢٠، لەلایەن یاسادانەرانی سوێد دیسانەوە پاڵێوراوکرایەوە.[١٤٢]
  • خەڵاتی ژنی ساڵی سوێدی (Årets Svenska Kvinna)، ئازاری ٢٠١٩، لەلایەن دامەزراوەی پەروەردەیی ژنانی سوێد.[١٤٣]
  • خەڵاتی ڕیچێل کارسن، ئازاری ٢٠١٩، خەڵاتێکی تایبەت بۆ ئەو ژنانەیە کە خۆیان تەرخان دەکەن بە بابەتی ژینگە لە نەرویژ یان جیھان.[١٤٤][١٤٥]
  • خەڵاتی گۆڵدن کامێرا فیلم و تەلەڤیزیۆن، ئازاری ٢٠١٩، خەڵاتێکی تایبەت بۆ کارکردن لە گۆڕانکاری ئاووھەوا. توونبەری خەڵاتەکەی بەخشییە ئەو چالاکوانانەی کە ناڕەزاییان دەربڕیبوو لەدژی تێکدانی دارستانی ھامباخ.[١٤٦]
  • خەڵاتی فریت ئۆرد بۆ ئازادی ڕادەربڕین، نیسانی ٢٠١٩، لەگەڵ «ڕێکخراوی ژینگەیی گەنجان و سرووشت» بەھاوبەشی پێدرا. توونبەری ئەو بەڕە پارەیەی کە پێیدرا، بەخشییە سکاڵایەک بۆ وەستاندنی نەرویژ لە گەڕانی نەوت لە بەستەڵەکی باکوور.[١٤٧]
  • لە نیسانی ٢٠١٩، لەلایەن گۆڤاریم تایم وەک یەکێک لە ١٠٠ کاریگەرترین کەسایەتییەکانی ساڵ ھەڵبژێردرا.[١٤٨]
  • خەڵاتی لاوداتۆ سی، لە نیسانی ٢٠١٩، لەلایەن دووەم نوێنەری پاپا فرانسیس، خەڵاتەکەی پێدرا «بۆ ئاگاداربوون لە ماڵە ھاوبەشەکەمان.»[١٤٩]
  • دۆکتۆرایەکی شانازی، ئایاری ٢٠١٩، لەلایەن زانکۆی مۆنسی بەلژیکی لەبەر «بەرزکردنەوەی وشیاری لەبارەی گەشەپێدانێکی جێگیر.»[١٣٧][١٥٠]
  • خەڵاتی بەزەیی بەناوبانگ، حوزەیرانی ٢٠١٩، دیارترین خەڵاتی ڕێکخراوی لێبووردنی نێودەوڵەتی پێدرا لەبەرامبەر سەرکردایەتیکردن لە بزووتنەوەی ئاووھەوا، بەشداربوون لە ھەینییەکان بۆ داھاتوو.[١٥١][١٥٢]
  • مێدالیای گیدزی ژینگەیی، تەممووزی ٢٠١٩، لەلایەن کۆمەڵگای جیۆگرافیکالی شاھانەی سکۆتلەندا، خەڵاتەکەی وەرگرت بۆ «چالاکییە بێوێنەکان، توێژینەوە یان بەشداریکردن لە ڕێککەوتن و پاراستنی ژینگە و گەشەپێدانی جێگیری.»[١٥٣]
    • خەڵاتی ھاوڕێیەتی شانازی کۆمەڵگای جیۆگرافیکالی شاھانەی سکۆتلەندا، تەممووزی ٢٠١٩، خۆکارانە دەدرێت لەگەڵ پێدانی خەڵاتی مێدالیای گیدزی ژینگەیی.[١٥٤]
  • خەلاتی ڕایت لیڤلھوود، ئەیلوولی ٢٠١٩، لەلایەن ڕێکخراوی ڕایت لیڤلھوود، کە ناسراوە بە خەڵاتی نۆبڵی سوێدی، گرێتا بووە یەکێک لە چوار براوەکەی ساڵی ٢٠١٩، بۆ «بەخشینی ئیلھام و داواکردن لە سەرکردە سیاسییەکان بەمەبەستی کارکردنی پێویست لەبواری گۆڕانە ژینگەیییەکان لەڕێگای زانستەوە.»[١٥٥]
  • خەڵاتی کلیلی شاری مۆنتریال، ئەیلوولی ٢٠١٩، لەلایەن سەرۆکی شارەوانی شارەکە.[٦٠]
  • خەڵاتی نێلئۆپتۆدیس گریتەی، تشیرنی یەکەمی ٢٠٠٩.[١٥٦][١٥٧]
  • خەڵاتی ئاشتی منداڵانی نێودەوڵەتی، تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، بەھاوبەشی لەگەڵ دیڤینا مەعلوومی ١٤ ساڵان، لە کامیروون، وەریگرت لەلایەن ڕێکخراوی کیدزڕایت.[١٥٨]
  • خەڵاتی ئەو ژنانەی لە بەھەشتەوە ھاتوون، تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.[١٥٩][١٦٠]
  • خەڵاتی نۆردیک کۆنسل ئینڤایرۆمێنت، تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، گرێتا خەڵات و پارەکەی ڕەتکردەوە، چونکە پێی وایە وڵاتانی باکوور (نۆردیک) پارێزەری لەکەم بەکارھێنانی دووکەڵ ناکەن.[١٦١][١٦٢]
  • خەڵاتی کەسایەتی ساڵی گۆڤاری تایم، کانوونی یەکەمی ٢٠١٩، لەلایەن گۆڤاری تایم، یەکەمجارە کەسێکی لەدایکبووی سەدەی ٢١ ئەم خەڵاتە بباتەوە، ھەروەھا بووە بچووکترین کەس ئەو خەڵاتەی پێبدرێت.[١٦٣][١٦٤][١٦٥]
  • خەڵاتی گلامۆور وۆمەنی ساڵی ٢٠١٩، لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لەلایەن گۆڤاری گلامۆور. لەلایەن ژان فۆندا وەرگیرا، قسەیەکی گرێتای کرد لەڕێوەڕەسمە و وتی: «ئەگەر سوێدییەک، نەوجەوانێک، گێلێکی زانستخواز، کەسێک کە ڕەتدەکاتەوە بە فڕۆکە بفڕێت و ھەرگیز مەیکئەپی نەکردووە یان قژی چاکبکات ئەوا بتوانێت ببێتە ژنی ساڵ لەلایەن گەورەترین گۆڤاری فاشن لە جیھان، ئەوا وابیردەکەمەوە ھیچ شتێک مەحاڵ نییە».[١٦٦]
  • خەڵاتی نەیچەر ١٠، لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٩. خەڵاتێکی ساڵانەیە دەدرێت بە ١٠ کەسی زانستخواز.[١٦٧]
  • ١٠٠ بەھێزترین ژنانی ساڵ، لە لیستی فۆربیس، ساڵی ٢٠١٩.[١٦٨]

کارەکان[دەستکاری]

  • دیمەنەکان لە دڵمەوە، کتێبێک لەنووسینی خۆی، دایک، باوکی و خووشکەکەی، ساڵی ٢٠١٨.
  • ھیچ کەسێک بچووک نییە بۆ درووستکردنی گۆڕانکارییەک (ئایاری ٢٠١٩)، کۆکراوەی وتارەکانی لەبارەی کارکردن بۆ گۆڕانەکانی ئاووھەوا،[١٦٩] قازانجەکەی بەکارھات بۆ کاری خێرخوازی.[١٧٠]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "The 2019 Makwan Prize is awarded to Greta Thunberg". everyonegroup.com. EveryOne Group. 19 May 2019. Archived from the original on 31 August 2019. Retrieved 30 December 2019. Archived ٣١ی ئابی ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین.
  2. ^ "Greta Thunberg ist eine schwedische Umweltaktivistin. Sie kämpft für den Klimaschutz und für eine bessere Zukunft" [Greta Thunberg is a Swedish environmental activist. She is fighting for climate protection and a better future.]. RTL (بە German). Archived from the original on 6 November 2019. Retrieved 29 November 2019.
  3. ^ 'It's an existential crisis. Listen to scientists' BBC 23 April 2019
  4. ^ "'Is my English OK?': Greta Thunberg's blunt speech to UK MPs". SBS News. 25 April 2019. Archived from the original on 30 August 2019. Retrieved 30 August 2019.
  5. ^ Nordstrom, Louise (25 January 2019). "The Swedish teen holding world leaders accountable for climate change". France 24. Archived from the original on 2 September 2019. Retrieved 30 August 2019.
  6. ^ Haynes, Suyin (24 May 2019). "Students From 1,600 Cities Just Walked Out of School to Protest Climate Change. It Could Be Greta Thunberg's Biggest Strike Yet". Time. Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  7. ^ "Students From 1,600 Cities Just Walked Out of School to Protest Climate Change. It Could Be Greta Thunberg's Biggest Strike Yet". Time. 2019-05-24..
  8. ^ Wallace-Wells, David (17 September 2019). "It's Greta's World". New York Magazine Intelligencer. Archived from the original on 29 September 2019. Retrieved 27 September 2019.
  9. ^ "Greta Thunberg Joins Climate March on Her Last Day in Davos". New York Times. 24 Jan 2020.
  10. ^ ئ ا Watts, Jonathan (23 April 2019). "The Greta Thunberg effect: at last, MPs focus on climate change". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 28 August 2019. Retrieved 30 August 2019.
  11. ^ "World's Most Powerful Women". Forbes. Retrieved 2020-02-19.
  12. ^ Terje Solsvik (26 Feb 2020). "Climate activist Thunberg heads growing field of Nobel Peace Prize candidates". Reuters.
  13. ^ "Harvard Political Review: Youth Demand Climate Action in Global School Strike". Archived from the original on ٥ی تەممووزی ٢٠١٩. line feed character in |title= at position 26 (help); Check date values in: |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) Archived ٥ی تەممووزی ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین.
  14. ^ "'The Guardian: Our leaders are like children,' school strike founder tells climate summit".
  15. ^ "Greta Thunberg's climate campaign". Arctic Portal. 21 February 2019. Archived from the original on 20 September 2019. Retrieved 20 September 2019.
  16. ^ Lobbe, Anne-Marie (13 December 2018). "À 15 ans, elle remet les dirigeants mondiaux à leur place!" [At 15, she's putting world leaders in their place!] (بە فەرەنسی). Sympatico. Archived from the original on 18 March 2019. Retrieved 20 September 2019.
  17. ^ Santiago, Ellyn (14 December 2018). "Greta Thunberg: 5 Fast Facts You Need to Know". Heavy.com. Archived from the original on 7 February 2019. Retrieved 5 February 2019.
  18. ^ ئ ا ب پ ت ج Thunberg, Greta (24 November 2018). School strike for climate – save the world by changing the rules. TEDxStockholm. Event occurs at 1:46. Retrieved 29 January 2019 – via YouTube. I was diagnosed with Asperger's syndrome, OCD, and selective mutism. That basically means I only speak when I think it's necessary. Now is one of those moments… I think that in many ways, we autistic are the normal ones, and the rest of the people are pretty strange, especially when it comes to the sustainability crisis, where everyone keeps saying that climate change is an existential threat and the most important issue of all and yet they just carry on like before.
  19. ^ Queally, Jon (19 December 2018). "Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can". Common Dreams. Archived from the original on 28 November 2019. Retrieved 3 January 2020.
  20. ^ "Greta Thunberg's father: 'She is happy, but I worry'". BBC News. 30 December 2019. Archived from the original on 30 December 2019.
  21. ^ ئ ا ب پ Crouch, David (1 September 2018). "The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis". The Guardian. Archived from the original on 4 January 2019. Retrieved 12 May 2019.
  22. ^ Olsson, Christer (20 May 2015). "Det har varit ett helvetiskt år" [That has been a hell of a year]. Expressen. Stockholm. Archived from the original on 10 October 2019.
  23. ^ Rourke, Alison (2 September 2019). "Greta Thunberg responds to Asperger's critics: 'It's a superpower'". The Guardian. Archived from the original on 2 September 2019. Retrieved 2 September 2019.
  24. ^ Brady, Jeff (28 August 2019). "Teen Climate Activist Greta Thunberg Arrives in New York After Sailing The Atlantic". NPR.org. Archived from the original on 2 October 2019.
  25. ^ ئ ا ب پ Thunberg, Greta (11 December 2018). "School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement". Democracy Now! (Interview). Interviewed by Amy Goodman. Archived from the original on 17 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  26. ^ "Climate crusading schoolgirl Greta Thunberg pleads next generation's case". The Straits Times. AFP. 5 December 2018. Archived from the original on 6 December 2018. Retrieved 22 December 2018.
  27. ^ Watts, Jonathan (11 March 2019). "Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't'". The Guardian. Archived from the original on 11 March 2019. Retrieved 24 October 2019. Her parents were the guinea pigs. She discovered she had remarkable powers of persuasion, and her mother gave up flying, which had a severe impact on her career. Her father became a vegetarian.
  28. ^ Chiorando, Maria (29 April 2019). "Environmentalist Greta Thunberg Made Her Parents Feel Guilty For Eating Meat And Dairy". Vegan News, Plant Based Living, Food, Health & more. Archived from the original on 27 September 2019. Retrieved 28 October 2019.
  29. ^ Lambeck, Petra (6 May 2019). "'Scenes From the Heart': Backstory of 16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg". The Wire. Archived from the original on 1 July 2019. Retrieved 31 August 2019.
  30. ^ McGrath, Dominic (31 December 2019). "'We thought it was a bad idea': Greta Thunberg's dad says he was worried about her climate activism". Thejournal.ie. Archived from the original on 31 December 2019. Retrieved 4 January 2020.
  31. ^ "The Guardian view on teenage activists: protesters not puppets". The Guardian. 7 February 2019. Archived from the original on 11 February 2019. Retrieved 11 February 2019.
  32. ^ ئ ا Tait, Amelia (6 June 2019). "Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet". Wired. Archived from the original on 23 August 2019. Retrieved 24 August 2019. I want to feel safe", she wrote. "How can I feel safe when I know we are in the greatest crisis in human history?
  33. ^ Lindeque, Brent (5 May 2019). "Greta Thunberg: School strike for climate and to save the world!". Good Things Guy. Retrieved 12 May 2019.
  34. ^ Gessen, Masha (2 October 2018). "The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics". The New Yorker. Archived from the original on 5 January 2019. Retrieved 22 July 2019.
  35. ^ "Time Person Of The Year Is Greta Thunberg". Tech Warrant. 12 December 2019. Archived from the original on 15 December 2019. Retrieved 15 December 2019.
  36. ^ ئ ا ب Tait, Amelia (6 June 2019). "Greta Thunberg: How one teenager became the voice of the planet". Wired. Archived from the original on 23 August 2019.
  37. ^ ئ ا "Start-up used teen climate activist to raise millions: Swedish paper". The Local. 9 February 2019. Archived from the original on 27 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  38. ^ Oroschakoff, Kalina (11 February 2019). "Teen climate icon used for fundraising without her knowledge". Politico Europe. Archived from the original on 2 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  39. ^ Thunberg, Greta (2 February 2019). "Recently I've seen many rumors…". Archived from the original on 12 February 2019. Retrieved 15 February 2019 – via Facebook.
  40. ^ Carrington, Damian (4 December 2018). "'Our leaders are like children', school strike founder tells climate summit". The Guardian. Archived from the original on 2 January 2019. Retrieved 22 July 2019.
  41. ^ "Greta Thunberg: Are We Running Out Of Time To Save Our Planet?". NPR.org. Retrieved 2020-01-30.
  42. ^ John Sutter; Lawrence Davidson. "Teen tells climate negotiators they aren't mature enough". CNN. Retrieved 2020-01-30.
  43. ^ Baschuk, Bryce (14 January 2020). "Trump to attend Davos as impeachment and Iran concerns loom". www.aljazeera.com. Retrieved 2020-01-31.
  44. ^ "French MPs boycott 'apocalypse guru' Thunberg". BBC News. 2019-07-23. Retrieved 2020-01-31.
  45. ^ "Greta Thunberg speaks at British parliament". Financial Times. 2019-04-25. Retrieved 2020-01-31.
  46. ^ die Alcolea, Rosa (2019-04-17). "Pope Thanks and Encourages Greta Thunberg in Her Commitment to Defend the Environment". ZENIT - English. Retrieved 2020-01-31.
  47. ^ Watts, Jonathan (11 March 2019). "Greta Thunberg, schoolgirl climate change warrior: 'Some people can let things go. I can't'". The Guardian. Archived from the original on 11 March 2019. Retrieved 11 March 2019.
  48. ^ Bershidsky, Leonid (18 June 2019). "Bloomberg - Are you a robot?". www.bloomberg.com. Retrieved 2020-02-03.
  49. ^ Haynes, Suyin (29 July 2019). "Climate Activist Greta Thunberg to Set Sail for the Americas". Time. Archived from the original on 4 October 2019. Retrieved 3 October 2019.
  50. ^ "Greta Thunberg's yacht due in New York on Tuesday". France 24. AFP. 26 August 2019. Archived from the original on 26 September 2019. Retrieved 4 October 2019.
  51. ^ Thunberg, Greta (18 September 2019). "Voices Leading the Next Generation on the Global Climate Crisis". United States House of Representatives. Archived from the original on 20 September 2019. Retrieved 19 September 2019.
  52. ^ Watts, Jonathan (14 August 2019). "Greta Thunberg sets sail for New York on zero-carbon yacht". The Guardian. Archived from the original on 1 September 2019. Retrieved 1 September 2019.
  53. ^ Picheta, Rob (29 August 2019). "Greta Thunberg reaches New York after 15-day yacht journey". Archived from the original on 28 August 2019. Retrieved 28 August 2019.
  54. ^ Thompson, Georgina; Wylie, Helen. "16 children, including Greta Thunberg, file landmark complaint to the United Nations Committee on the Rights of the Child". www.unicef.org (Press release). Archived from the original on 25 September 2019. Retrieved 25 September 2019.
  55. ^ "Countries violate rights over climate change, argue youth activists in landmark UN complaint". UN News. 24 September 2019. Archived from the original on 25 September 2019. Retrieved 25 September 2019.
  56. ^ "Information Pack about the Optional Protocol to the Convention on theRights of the Child on a Communications Procedure (OP3 CRC)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 13 October 2019. Retrieved 13 October 2019.
  57. ^ Kahn, Brian (23 September 2019). "It's Kids vs. the World in a Landmark New Climate Lawsuit". Gizmodo. Archived from the original on 23 September 2019. Retrieved 23 September 2019.
  58. ^ Lee, Stephen (23 September 2019). "Greta Thunberg Leads Young People in Climate Complaint to UN". Bloomberg. Archived from the original on 24 September 2019. Retrieved 23 September 2019.
  59. ^ "Transcript: Greta Thunberg's Speech at the U.N. Climate Action Summit". NPR.org. 23 September 2019. Archived from the original on 3 October 2019. Retrieved 27 September 2019.
  60. ^ ئ ا "Greta Thunberg "incredibly honoured" to receive key to city of Montreal". dailyhive.com. 28 September 2019. Archived from the original on 29 September 2019. Retrieved 29 September 2019.
  61. ^ Barclay, Eliza; Resnick, Brian (22 September 2019). "How big was the global climate strike? 4 million people, activists estimate". Vox. Archived from the original on 21 September 2019. Retrieved 21 September 2019.
  62. ^ Laframboise, Kalina (27 September 2019). "'We will not be bystanders': Greta Thunberg tells hundreds of thousands at Montreal climate march". Global News. Archived from the original on 30 September 2019. Retrieved 16 October 2019.
  63. ^ Breaux, Aimee; Smith, Zachary Oren (26 November 2019). "Greta Thunberg took a Tesla to Iowa. Here's what she had to say". Iowa City Press-Citizen. Retrieved 7 November 2019.
  64. ^ Georgiou, Aristos (12 October 2019). "Greta Thunberg says Friday climate strike will go on for "as long as it takes" to stir world leaders into action". Newsweek. Archived from the original on 6 November 2019. Retrieved 7 November 2019.
  65. ^ "Chile cancels global climate summit amid unrest". BBC News. 30 October 2019. Archived from the original on 31 October 2019. Retrieved 31 October 2019.
  66. ^ Sengupta, Somini (12 November 2019). "Greta Thunberg Sets Sail, Again, After Climate Talks Relocate". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 14 November 2019. Retrieved 14 November 2019.
  67. ^ Shine, Rhiannon; Carmody, James (13 November 2019). "Australian sailing couple and their son come to Greta Thunberg's rescue". ABC News. Archived from the original on 14 November 2019. Retrieved 14 November 2019.
  68. ^ Holden, Emily (12 November 2019). "Greta Thunberg leaves US with simple climate crisis message: vote". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 14 November 2019. Retrieved 14 November 2019.
  69. ^ Harvey, Fiona (6 December 2019). "Greta Thunberg says school strikes have achieved nothing". The Guardian. Archived from the original on 7 December 2019.
  70. ^ Kaminski, Isabella (7 December 2019). "'We have achieved nothing': Greta Thunberg urges 'concrete action' during Madrid climate conference". The Independent. Archived from the original on 7 December 2019.
  71. ^ "BBC Radio 4 – Best of Today, Today guest edits: Greta Thunberg". BBC. Retrieved 2020-01-16.
  72. ^ "Bau Australien: Greta Thunberg fordert Siemens zur Aufgabe von Kohle-Projekt auf". Frankfurter Allgemeine Zeitung (بە ئەڵمانی). ISSN 0174-4909. Retrieved 2020-01-12.
  73. ^ Readfearn, Graham (2020-01-13). "Adani coalmine: Siemens CEO has 'empathy' for environment but refuses to quit contract". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2020-01-13.
  74. ^ Sengupta, Somini (2020-01-21). "Greta Thunberg's Message at Davos Forum: 'Our House Is Still on Fire'". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 2020-01-21.
  75. ^ Elliott, Larry (2020-01-21). "Greta Thunberg tells leaders at Davos to heed global heating science". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2020-01-21.
  76. ^ "Thunberg at TIME Panel: 'Pretty Much Nothing Has Been Done' on Climate". Time. Retrieved 2020-01-21.
  77. ^ داڕێژە:Cite media release
  78. ^ Oroschakoff, Kalina (16 April 2019). "Climate icon Greta Thunberg finds that political change is 'complicated'". Politico. Archived from the original on 6 August 2019.
  79. ^ Thunberg, Greta (13 December 2018). "You Are Stealing Our Future: Greta Thunberg, 15, Condemns the World's Inaction on Climate Change". Democracy Now! (Interview). Interviewed by Amy Goodman. Archived from the original on 4 January 2019. Retrieved 13 December 2018.
  80. ^ Hertsgaard, Mark (28 January 2019). "The Climate Kids Are Coming". The Nation. Archived from the original on 15 February 2019. Retrieved 14 February 2019.
  81. ^ Germanos, Andrea (31 October 2018). "'This Is Our Darkest Hour': With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet". Common Dreams. Archived from the original on 18 November 2018. Retrieved 22 July 2019.
  82. ^ Thunberg, Greta (23 April 2019). "'You did not act in time': Greta Thunberg's full speech to MPs". The Guardian. Archived from the original on 31 August 2019. Retrieved 31 August 2019 – via www.theguardian.com.
  83. ^ Johnson, Jake (7 June 2019). "For 'Challenging Us All to Confront the Realities of the Climate Crisis,' Greta Thunberg and Fridays for Future Movement Win Amnesty's Top Human Rights Award". Common Dreams. Retrieved 2020-01-26.
  84. ^ Jordans, Frank; Parra, Aritz (9 December 2019). "Too much of a Greta thing? Activist urges focus on others". AP News. Associated Press. Archived from the original on ٩ی شوباتی ٢٠٢٠. Retrieved 9 February 2020. Check date values in: |archive-date= (help)
  85. ^ ئ ا Thunberg, Greta (25 January 2019). "'Our house is on fire': Greta Thunberg, 16, urges leaders to act on climate". The Guardian. Archived from the original on 25 July 2019. Retrieved 14 February 2019.
  86. ^ Caldwell, Christopher (2 August 2019). "Opinion | The Problem With Greta Thunberg's Climate Activism". Archived from the original on 19 August 2019. Retrieved 21 August 2019 – via NYTimes.com.
  87. ^ "'It's an existential crisis. Listen to scientists'". BBC News. Archived from the original on 14 August 2019. Retrieved 31 August 2019.
  88. ^ Germanos, Andrea (29 July 2019). "To Deliver 'Fundamental Message' for 'Survival of Future Generations,' Greta Thunberg to Sail Atlantic for Americas". Common Dreams. Archived from the original on 31 August 2019. Retrieved 31 August 2019.
  89. ^ Carmichael, Lachlan (22 February 2019). "Climate activist Thunberg urges EU to double carbon reduction targets". Agence France-Presse. Archived from the original on 21 February 2019. Retrieved 22 February 2019 – via Yahoo! News.
  90. ^ Rankin, Jennifer (21 February 2019). "Greta Thunberg tells EU: your climate targets need doubling". The Guardian. Archived from the original on 1 September 2019. Retrieved 31 August 2019 – via www.theguardian.com.
  91. ^ Greta Thunberg says it's 'extremely likely' she had coronavirus after her trip to central Europe، ماڵپەڕی ئەمریکای ئەمڕۆ، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠ نووسراوە.
  92. ^ Greta: We must fight the climate crisis and pandemic simultaneously, New Scientist, 30 march 2020
  93. ^ "School climate strike children's brave stand has our support". The Guardian. 13 February 2019. Archived from the original on 25 August 2019. Retrieved 22 July 2019.
  94. ^ Guterres, António (15 March 2019). "The climate strikers should inspire us all to act at the next UN summit". The Guardian. Archived from the original on 18 March 2019. Retrieved 18 March 2019.
  95. ^ Walls, Jason (13 May 2019). "UN Secretary-General Antonio Guterres says his generation should have done more on climate change". The New Zealand Herald. Archived from the original on 16 May 2019. Retrieved 22 July 2019.
  96. ^ Bonn, Tess (2019-09-24). "Climate change activist: Thunberg 'being the face of this issue terrifies so many people'". TheHill. Retrieved 2020-01-26.
  97. ^ "Merkel says Greta Thunberg 'drove us' to move on climate change". France 24. 2019-07-19. Retrieved 2020-01-28.
  98. ^ "Climate campaigners 'greatest threat' to oil sector: OPEC". Agence France-Presse. 2 July 2019. Archived from the original on 4 July 2019.
  99. ^ Multiple sources:
  100. ^ "Ativista Greta Thunberg muda descrição no Twitter para 'pirralha' após declaração de Bolsonaro" [Activist Greta Thunberg changes her Twitter's description to "brat" after Bolsonaro's declaration]. G1 (بە Portuguese). 10 December 2019. Archived from the original on 10 December 2019. Retrieved 10 December 2019.
  101. ^ Multiple sources:
  102. ^ Taylor, Derrick Bryson (12 December 2019). "Trump Mocks Greta Thunberg on Twitter, and She Jabs Back". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 14 December 2019. Retrieved 14 December 2019.
  103. ^ ئ ا Haynes, Suyin (16 May 2019). "'Now I Am Speaking to the Whole World.' How Teen Climate Activist Greta Thunberg Got Everyone to Listen". Time. Archived from the original on 22 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  104. ^ Stracqualursi, Veronica (13 December 2019). "Trump again mocks teen climate activist Greta Thunberg". CNN. Archived from the original on 14 December 2019. Retrieved 14 December 2019.
  105. ^ Waldman, Scott (9 August 2019). "Climate Deniers Launch Personal Attacks on Teen Activist". Archived from the original on 10 August 2019. Retrieved 29 August 2019.
  106. ^ Percival, Ash (8 October 2019). "Piers Morgan Mocks Greta Thunberg As He Launches Attack On 'Shameless Extinction Rebellion Hypocrites'". Huffington Post.
  107. ^ Nevett, Joshua (3 May 2019). "The Greta effect? Meet the schoolgirl climate warriors". BBC News. Archived from the original on 22 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  108. ^ Roth, Clare (21 February 2019). "Swedish student leader wins EU pledge to spend billions on climate". Reuters. Archived from the original on 25 June 2019. Retrieved 22 July 2019.
  109. ^ "2019 European election results – Comparative tool". European Parliament. Archived from the original on 5 July 2019. Retrieved 5 July 2019.
  110. ^ Henley, Jon (27 May 2019). "Five things we have learned from election results across Europe". The Guardian. Archived from the original on 13 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  111. ^ Ferguson, Donna (11 August 2019). "'Greta effect' leads to boom in children's environmental books". The Guardian. Archived from the original on 20 August 2019. Retrieved 21 August 2019.
  112. ^ ئ ا Taylor, Matthew (12 July 2019). "US philanthropists vow to raise millions for climate activists". The Guardian. Archived from the original on 21 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  113. ^ "ClimateEmergencyFund.org". Archived from the original on 23 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  114. ^ Roberts, David (8 October 2019). ""Our bet is paying off": why philanthropists are raising money for climate activists". Vox. Archived from the original on 28 December 2019. Retrieved 4 January 2020.
  115. ^ Firozi, Paulina (12 July 2019). "The Energy 202: Cash, banners and bullhorns: Big philanthropists throw weight behind disruptive climate activists". The Washington Post. Archived from the original on 18 December 2019. Retrieved 4 January 2020.
  116. ^ Vaughan, Adam (18 December 2019). "The Year the World Woke up to Climate Change". New Scientist. 244 (3261/62). p. 20–21. Archived from the original on 22 December 2019. Retrieved 3 January 2020.
  117. ^ "How Greta Thunberg and 'flygskam' are forcing aviation industry to act on climate change". www.thelocal.se. 9 June 2019. Retrieved 2020-01-28.
  118. ^ Henley, Jon (4 June 2019). "#stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame'". The Guardian. Archived from the original on 21 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  119. ^ Orange, Richard (26 April 2019). "Greta Thunberg's train journey through Europe highlights no-fly movement". The Guardian. Archived from the original on 4 July 2019. Retrieved 4 July 2019.
  120. ^ "What is flygskam? Greta speaks up about 'flight-shaming' - CBBC Newsround". Retrieved 2020-01-25.
  121. ^ Timperley, Jocelyn (10 September 2019). "Why 'flight shame' is making people swap planes for trains". BBC Future. Retrieved 2020-01-13.
  122. ^ "Sweden's Flight Shame Is Having A Turbulent Effect On P... | 10 daily". 10daily.com.au. Retrieved 2020-01-13.
  123. ^ correspondent, Jon Henley Europe (2019-06-04). "#stayontheground: Swedes turn to trains amid climate 'flight shame'". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2020-01-18.
  124. ^ ئ ا Grozdanic, Sanja (16 December 2019). "5 popular artistic depictions of Greta Thunberg". www.sleek-mag.com. Retrieved 2020-01-20.
  125. ^ Tucker, Zoë (November 2019). Greta and the Giants: inspired by Greta Thunberg's stand to save the world. ISBN 978-0-7112-5377-3.
  126. ^ Gilliver, Liam (16 May 2019). "Greta Thunberg on the Cover of TIME: 'Now I Am Speaking to the Whole World'". Plant Based News. Archived from the original on 30 June 2019. Retrieved 22 July 2019.
  127. ^ "Meghan Markle puts Sinéad Burke on the cover of Vogue's September issue". The Irish Times. 29 July 2019. Archived from the original on ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٩. Retrieved 31 July 2019. Check date values in: |archive-date= (help)
  128. ^ Snapes, Laura (25 July 2019). "'Time to rebel': Greta Thunberg adds voice to new song by the 1975". The Guardian. Archived from the original on 24 July 2019. Retrieved 25 July 2019.
  129. ^ Clear, Source: Crystal (2019-12-09). "Greta Thunberg's 'how dare you' speech performed by Megan Washington and Robert Davidson – video". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2020-02-02.
  130. ^ Eede, Christian (2019-10-10). "Fatboy Slim plays Greta Thunberg 'Right Here, Right Now' mash-up: Watch". DJMag.com. Retrieved 2020-02-02.
  131. ^ Hill, Katie (27 May 2019). "Make the world Greta again". MyGreenPod. Retrieved 22 July 2019.
  132. ^ "Make The World Greta Again". Vice. Archived from the original on 24 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  133. ^ Voytko, Lisette (16 December 2019). "Greta Thunberg Documentary Set For Hulu Premiere In 2020". Forbes. Archived from the original on 18 December 2019. Retrieved 18 December 2019.
  134. ^ Harper, Jennifer (11 February 2020). "Greta Thunberg lands her own TV show". The Washington Times. Archived from the original on 12 February 2020. Retrieved 12 February 2020.
  135. ^ "Climate activist Greta Thunberg wins children's award". CityNews Edmonton. 4 October 2019. Archived from the original on 13 October 2019. Retrieved 13 October 2019.
  136. ^ Cyranoski, David; Gaind, Nisha; Gibney, Elizabeth; Masood, Ehsan; Maxmen, Amy; Reardon, Sara; Schiermeier, Quirin; Tollefson, Jeff; Witze, Alexandra (2019). "Nature's 10: Ten people who mattered in science in 2019". Nature. 576 (7787): 361–372. Bibcode:2019Natur.576..361C. doi:10.1038/d41586-019-03749-0. ISSN 0028-0836. PMID 31848484.
  137. ^ ئ ا Schneider, Oscar (16 May 2019). "Belgian university will honour young climate-activist Greta Thunberg". The Belgian Times. Archived from the original on 25 August 2019. Retrieved 25 August 2019.
  138. ^ "TIME's 25 Most Influential Teens of 2018". TIME. 7 December 2018. Archived from the original on 8 December 2018. Retrieved 22 December 2018.
  139. ^ Rosengren, Lina (22 November 2018). "Greta Thunberg blir Årets unga förebild". Aktuell Hållbarhet (بە سویدی). Archived from the original on 24 November 2018. Retrieved 22 December 2018.
  140. ^ Vagianos, Alanna (14 March 2019). "16-Year-Old Climate Activist Greta Thunberg Nominated For Nobel Peace Prize". HuffPost. Archived from the original on 28 March 2019. Retrieved 22 March 2019.
  141. ^ hermesauto (15 March 2019). "Nobel Peace Prize nomination for student climate campaigner Greta Thunberg". The Straits Times. Archived from the original on 23 December 2019. Retrieved 24 December 2019.
  142. ^ Moore, Mark (2020-02-03). "Greta Thunberg nominated for Nobel Peace Prize". New York Post. Retrieved 2020-02-03.
  143. ^ "Årets Svenska Kvinna 2019" [Swedish Woman of the Year 2019]. Swedish Women's Educational Association (بە Swedish). 30 March 2019. Archived from the original on 26 September 2019. Retrieved 5 October 2019.
  144. ^ Torgersen, Hilde (22 March 2019). "Greta Thunberg is honored with an environmental award". NRK (TV/Radio/Internet) News Agency. Retrieved 9 January 2020.
  145. ^ "Rachel Carson prisen". www.rachelcarsonprisen.no. Archived from the original on 20 April 2019. Retrieved 2020-01-09. Archived ٢٠ی نیسانی ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین.
  146. ^ dpa, AFP (31 March 2019). "Greta Thunberg wins German Golden Camera award". Deutsche Welle. Retrieved 24 August 2019.
  147. ^ "Swedish Climate Activist Will Use Prize Money from Norway to Sue Norway". The Nordic Page. 24 April 2019. Archived from the original on 19 June 2019. Retrieved 24 August 2019.
  148. ^ González, Emma. "Greta Thunberg". Time. Archived from the original on 17 April 2019. Retrieved 18 April 2019.
  149. ^ "Greta Thunberg Winner of the Laudato Si' Prize 2019!". Fundacion Milarepa Chile. 19 April 2019. Archived from the original on 20 April 2019. Retrieved 20 April 2019.
  150. ^ Saintghislain, Valery (2 September 2019). "La rentrée académique de l'UMONS du 10/10/2019 placée sous le signe du développement durable et des 10 ans de la fusion" [The start of the UMONS academic year on 10 October 2019 under the banner of sustainable development and 10 years of fusion]. Archived from the original on 13 October 2019. Retrieved 13 October 2019.
  151. ^ "Climate activists Greta Thunberg and the Fridays for Future movement honoured with top Amnesty International award". Amnesty International. 7 June 2019. Archived from the original on 7 June 2019. Retrieved 7 June 2019.
  152. ^ "Greta Thunberg and Fridays for Future receive Amnesty International's top honour". www.amnesty.org. Archived from the original on 25 September 2019. Retrieved 25 September 2019.
  153. ^ "Greta wins prestigious Scottish award". The Herald. 12 July 2019. Archived from the original on 12 July 2019. Retrieved 13 July 2019.
  154. ^ "Honorary Fellowship". RSGS.org. Royal Scottish Geographical Society. Archived from the original on 20 September 2019. Retrieved 22 July 2019.
  155. ^ Ahlander, Johan (25 September 2019). "Climate activist Greta Thunberg wins 'alternative Nobel Prize'". Reuters. Archived from the original on 25 September 2019. Retrieved 25 September 2019.
  156. ^ "Greta Thunberg: New beetle named after climate activist". BBC News. 25 October 2019. Archived from the original on 25 October 2019. Retrieved 25 October 2019.
  157. ^ Darby, Michael (2019). "Studies of Ptiliidae (Coleoptera) in the Spirit Collection of the Natural History Museum, London, 6: New species and records collected by W.C. Block in Kenya and Uganda, 1964–1965". Entomologist's Monthly Magazine. 155 (4): 239–257. doi:10.31184/M00138908.1554.3999.
  158. ^ KidsRights (4 October 2019). "Desmond Tutu Announces the Winners of the International Children's Peace Prize 2019: Greta Thunberg (16) From Sweden and Divina Maloum (14) From Cameroon". www.prnewswire.com (Press release). Archived from the original on 7 October 2019. Retrieved 13 October 2019.
  159. ^ Milman, Oliver (9 October 2019). "Greta Thunberg, favourite to win Nobel peace prize, honoured at Standing Rock". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 9 October 2019. Retrieved 9 October 2019.
  160. ^ Hurtado, Daniela (8 October 2019). "Swedish climate activist Greta Thunberg visits Standing Rock". www.kfyrtv.com. Archived from the original on 9 October 2019. Retrieved 9 October 2019.
  161. ^ Capron, Maddie; Zdanowicz, Christina (29 October 2019). "Greta Thunberg declined a climate award because the world needs more action, fewer awards". CNN. Archived from the original on 30 October 2019. Retrieved 30 October 2019.
  162. ^ Agence France-Presse (29 October 2019). "'The climate doesn't need awards': Greta Thunberg declines environmental prize". The Guardian. ISSN 0261-3077. Archived from the original on 30 October 2019. Retrieved 30 October 2019.
  163. ^ Ali, Safia Samee (11 December 2019). "Greta Thunberg is Time's 2019 Person of the Year". nbcnews.com. Archived from the original on 11 December 2019. Retrieved 11 December 2019.
  164. ^ Knowles, Hannah (11 December 2019). "Time 2019 Person of the Year is Greta Thunberg". The Washington Post. Archived from the original on 11 December 2019. Retrieved 11 December 2019.
  165. ^ Jordans, Frank (11 December 2019). "Thunberg 'a bit surprised' to be Time Person of the Year". AP NEWS. Archived from the original on 13 December 2019. Retrieved 13 December 2019.
  166. ^ "Jane Fonda Accepts Award on Greta Thunberg's Behalf". Glamour Videos. Retrieved 2020-02-04.
  167. ^ Cyranoski, David; Gaind, Nisha; Gibney, Elizabeth; Masood, Ehsan; Maxmen, Amy; Reardon, Sara; Schiermeier, Quirin; Tollefson, Jeff; Witze, Alexandra (2019). "Nature's 10: Ten people who mattered in science in 2019". Nature. 576 (7787): 361–372. Bibcode:2019Natur.576..361C. doi:10.1038/d41586-019-03749-0. ISSN 0028-0836. PMID 31848484.
  168. ^ ١٠٠ بەھێزترین ژنی ساڵ، فۆربیس، ١ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  169. ^ "No One Is Too Small to Make a Difference". Penguin Books UK. Archived from the original on 22 September 2019. Retrieved 22 July 2019. Archived ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩, لە وەیبەک مەشین.
  170. ^ "Send us your questions for climate activist Greta Thunberg". The Guardian. 24 May 2019. Archived from the original on 21 July 2019. Retrieved 22 July 2019.