کەروێشکی ئەورووپی

کەروێشکی ئەورووپی
لقی	کەروێشک
کورتەناو	O. cuniculus
ناوی پۆلێنکردن	Oryctolagus cuniculus
پلەی پۆلێنکردن	جۆر
پۆلێنکردنی باوان	Oryctolagus
ناوی باوی پۆلێنکردن	European Rabbit
Original combination	Lepus cuniculus
IUCN conservation status	جۆرە مەترسیی لەسەرەکان
Invasive to	ئوسترالیا، ئوسترالیا
Status in the Red List of Threatened Species in the Czech Republic	not evaluated
Taxon author citation	(Linnaeus, 1758)
Sequenced genome URL	https://www.dnazoo.org/assemblies/Oryctolagus_cuniculus، http://www.ensembl.org/Oryctolagus_cuniculus
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

کەروێشکی ئەورووپی (Oryctolagus cuniculus) جۆرێکی کەروێشکە کە ڕەسەنی نیمچەدوورگەی ئیبیریایە (ئیسپانیا، پورتوگال و ئەندۆرا) و باشووری ڕۆژاوای فەرەنسایە. تاکە جۆری زیندووە لە Oryctolagusدا، کە ڕەگەزێکی لاگۆمۆرفەکانە. کەروێشکی ئەورووپیی پێگەیشتووی تێکڕا لە کەروێشکی کێویی ئەورووپی بچووکترە، ھەرچەندە قەبارە و کێش بەپێی ژینگەی نیشتەجێبوون و خۆراک دەگۆڕێت. بەھۆی مێژووی ماڵیکردنی کەروێشکی ئەورووپی، زاوزێی ھەڵبژاردەیی، و ناساندنی بە ژینگەی نا-ڕەسەن، کەروێشکە کێوی و ماڵییەکانی ئەورووپی لە سەرانسەری جیھاندا دەکرێت زۆر جیاواز بن لە قەبارە، شێوە، و ڕەنگدا.

کەروێشکە ئەورووپییەکان ژینگەی لەوەڕگەیان پێ باشە و گیاخۆرن، بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر گیا و گەڵا دەژین، ھەرچەندە لەوانەیە خۆراکەکەیان بە توو، توێکڵی دار، و بەروبوومی کێڵگەیی وەک گەنمەشامی تەواو بکەن. ئەوان نێچیری ڕیزێکی ھەمەجۆر لە نێچیرگرەکانن، لەوانە باڵندە ڕاوکەرەکان، مستێلیدەکان، پشیلەکان، و کانیدەکان. بەرگریی سەرەکیی کەروێشکی ئەورووپی دژی نێچیرگرەکان بریتییە لە ڕاکردن و خۆشاردنەوە، و بەکارھێنانی ڕوەک و کونەکانی خۆی بۆ داپۆشین. بە ھەڵکەندنی تۆڕی کونەکان، کە پێیان دەوترێت وارێن، ناسراوە، و زۆربەی کاتی خۆی تێیدا بەسەر دەبات کاتێک کە خەریکی خواردن نییە. کەروێشکی ئەورووپی لە گرووپی کۆمەڵایەتیدا دەژی کە لە دەوری مێینە ھەرێمییەکان چڕبووەتەوە. کەروێشکە ئەورووپییەکانی ناو گرووپێکی کۆمەڵایەتیی دامەزراو بە دەگمەن لە وارێنەکەیان زۆر دوور دەکەونەوە، و مێینەکان بە شێوەیەکی سەرەکی وارێنەکە بەجێدەھێڵن بۆ دروستکردنی ھێلانە کە تێیدا بێچووەکانیان بەخێو دەکەن. بەپێچەوانەی کەروێشکی کێوییەوە، کەروێشکەکان بە کوێری و بێدەسەڵاتی لەدایک دەبن، و پێویستیان بە چاودێریی دایکانە ھەیە تا ھێلانەکە بەجێدەھێڵن.

کەروێشکی ئەورووپی وەک جۆرێکی داگیرکەر کاریگەریی گەورەی کشتوکاڵی و بایۆلۆجیی ھەبووە، و لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە وەک سەرچاوەیەکی خۆراک ڕاو کراوە و بەخێو کراوە. تاکە جۆری ماڵیکراوی کەروێشکە، و ھەموو جۆرە ناسراوەکانی کەروێشک نەوەی ئەون. زۆرجار وەک سەرچاوەیەکی خۆراک یان بۆ ڕاوی وەرزشی بۆ شوێنە نامۆکان ناسێنراوە. لە سەدەی یەکەمی پێش زایینەوە، لانیکەم بۆ ٨٠٠ دوورگە و ھەموو کیشوەرەکان جگە لە ئەنتارکتیکا ناسێنراوە، و زۆرجار کاریگەریی وێرانکەری لەسەر ھەمەجۆریی بایۆلۆجیی ناوخۆیی ھەبووە بەھۆی نەبوونی نێچیرگرەوە؛ بەڵام، جۆرەکە لەلایەن یەکێتیی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سروشتەوە وەک مەترسی لەسەر لیست کراوە، چونکە لە مەودای ڕەسەنی خۆیدا ڕووبەڕووی کەمبوونەوەی دانیشتووان بووەتەوە بەھۆی زیادەڕۆیی لە ڕاوکردن، تێکدانی ژینگەی نیشتەجێبوون، و نەخۆشییەکانی وەک میکسۆماتۆسیس و نەخۆشیی خوێنبەربوونی کەروێشک. ئەم کەمبوونەوەیە ڕاستەوخۆ بووەتە ھۆی کاریگەریی نەرێنی لەسەر دانیشتووانی لینکسی ئیبیری و ھەڵۆی ئیمپراتۆریی ئیسپانی، کە نێچیرگرن و بە چڕی پشت بە کەروێشک دەبەستن وەک خۆراک.