کێشەی عەرەب–ئیسرائیل

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
کێشەی عەرەب-ئیسڕائیل لەسەر نەخشە:
سەوزی کاڵ: لووتکەی عەرەبی
سەوزی تۆخ (تێر): ئەو وڵاتانەی لەگەڵ ئیسڕائیل شەڕیان کردووە
شین: ئیسڕائیل
سوور: فەلەستین

کێشەی عەرەب-ئیسڕائیل (بە عەرەبی: الصراع العربي الإسرائيلي‎) بە زنجیرە ناکۆکییەکی ڕامیاری و پێکدادانی ئەرتەشی لە نێوان لووتکەی عەرەبی و ئیسرائیل دەوترێت. ئەم دوو لایەنە بەھۆی ناسیۆنالیزمی عەرەبی و زایۆنیزمی یەھوودییەوە پێکەوە شەڕیان کردووە و زیانی زۆریان تووشی یەکتر کردووە. عەرەبەکان و بەشێکی تر لە وڵاتە موسڵماننشینەکان فەلەستین بە بەشێک لە خاکی جیھانی ئیسلام دەزانن و خوازیاری چۆڵکردنی ئەو وڵاتەن لەلایەن ئیسڕائیلەوە. لە لایەکی تریشەوە ئیسڕائیل خاکی فەلەستین بە بەشێک لە خاکی یەھوودییەکان دەزانێت پێی وایە بەڵێنی ئەم خاکە لە تەوراتدا بە جووەکان دراوە. ئەم کێشەیە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە دەستی پێکردووە و ساڵانێکی زۆرە بەردەوامە.[١][٢][٣][٤]

شەڕەکان[دەستکاری]

ھێزەکانی میسر لەشەڕی تشرینی یەکەم
  1. شەڕی ١٩٤٨[٥]
  2. شەڕی سوێز لە ساڵی ١٩٥٦[٦][٧]
  3. شەڕی شەش ڕۆژ لە ساڵی ١٩٦٧[٨][٩]
  4. شەڕی ئیستزناف لە ساڵی ١٩٦٧ تاکوو ١٩٧٠[١٠]
  5. شەڕی تشرینی یەکەم (تشرینی یەکەم) ساڵی ١٩٧٣[١١][١٢]
  6. ململانێی باشووری لوبنان[١٣]
  7. شەڕی یەکەمی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢[١٤]
  8. ملامنێی باشووری لوبنان لەساڵانی ١٩٨٢–٢٠٠٠[١٥][١٦]
  9. یەکەم سەرھەڵدان (ئینتیفازە) ١٩٨٧ تاکوو ١٩٩٣[١٧]
  10. دووەم سەرھەڵدان (ئینتیفازە) ٢٠٠٠ تاکوو ٢٠٠٤[١٨]
  11. شەڕی دووەمی لوبنان لە ساڵی ٢٠٠٦[١٩][٢٠]
  12. ھێرش بۆ کەرتی غەزە ٢٠٠٨–٢٠٠٩[٢١]
  13. کرداری بەرگری غەزە ٢٠١٢[٢٢]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ http://books.google.com/?id=N3LfkrrNM4QC&pg=PA215&dq=arab-israeli+fatalities
  2. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو" (PDF). Archived from the original (PDF) on ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١١. Retrieved ٣٠ی ئابی ٢٠٠٨. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  3. ^ http://www.mfa.gov.il/mfa
  4. ^ http://www.haaretz.com/
  5. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣. Retrieved ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  6. ^ http://www.historylearningsite.co.uk/causes_suez-crisis-1956.htm
  7. ^ http://www.bodley.ox.ac.uk/dept/scwmss/projects/suez/suez.html
  8. ^ http://www.sixdaywar.org/timeline.asp
  9. ^ http://www.historylearningsite.co.uk/six_day_war_1967.htm
  10. ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1337698/War-of-Attrition
  11. ^ http://www.history.com/topics/yom-kippur-war
  12. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ٣١ی تەممووزی ٢٠٠٨. Retrieved ١١ی ئابی ٢٠٠٨. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  13. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١. Retrieved ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  14. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Lebanon_War.html
  15. ^ http://www.conservapedia.com/1978-2000_South_Lebanon_conflict
  16. ^ http://news.linktv.org/topics/south-lebanon-conflict-1982-2000[بەستەری مردوو][بەستەری مردووی ھەمیشەیی]
  17. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/intifada.html
  18. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7381378.stm
  19. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/lebanon2.html
  20. ^ http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/jul/12/lessons-second-lebanon-war
  21. ^ http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/R40101.pdf
  22. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". Archived from the original on ١٧ی نیسانی ٢٠١٧. Retrieved ١ی ئابی ٢٠١٣. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (help)