کێشەی عەرەب–ئیسرائیل

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
کێشەی عەرەب-ئیسڕائیل لەسەر نەخشە:
سەوزی کاڵ: لووتکەی عەرەبی
سەوزی تۆخ (تێر): ئەو وڵاتانەی لەگەڵ ئیسڕائیل شەڕیان کردووە
شین: ئیسڕائیل
سوور: فەلەستین

کێشەی عەرەب-ئیسڕائیل (بە عەرەبی: الصراع العربي الإسرائيلي) بە زنجیرە ناکۆکییەکی ڕامیاری و پێکدادانی ئەرتەشی لە نێوان لووتکەی عەرەبی و ئیسرائیل دەوترێت. ئەم دوو لایەنە بەھۆی ناسیۆنالیزمی عەرەبی و زایۆنیزمی یەھوودییەوە پێکەوە شەڕیان کردووە و زیانی زۆریان تووشی یەکتر کردووە. عەرەبەکان و بەشێکی تر لە وڵاتە موسڵماننشینەکان فەلەستین بە بەشێک لە خاکی جیھانی ئیسلام دەزانن و خوازیاری چۆڵکردنی ئەو وڵاتەن لەلایەن ئیسڕائیلەوە. لە لایەکی تریشەوە ئیسڕائیل خاکی فەلەستین بە بەشێک لە خاکی یەھوودییەکان دەزانێت پێی وایە بەڵێنی ئەم خاکە لە تەوراتدا بە جووەکان دراوە. ئەم کێشەیە لە ساڵی ١٩٤٨ەوە دەستی پێکردووە و ساڵانێکی زۆرە بەردەوامە.[١][٢][٣][٤]

شەڕەکان[دەستکاری]

ھێزەکانی میسر لەشەڕی تشرینی یەکەم
  1. شەڕی ١٩٤٨[٥]
  2. شەڕی سوێز لە ساڵی ١٩٥٦[٦][٧]
  3. شەڕی شەش ڕۆژ لە ساڵی ١٩٦٧[٨][٩]
  4. شەڕی ئیستزناف لە ساڵی ١٩٦٧ تاکوو ١٩٧٠[١٠]
  5. شەڕی تشرینی یەکەم (تشرینی یەکەم) ساڵی ١٩٧٣[١١][١٢]
  6. ململانێی باشووری لوبنان[١٣]
  7. شەڕی یەکەمی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢[١٤]
  8. ملامنێی باشووری لوبنان لەساڵانی ١٩٨٢–٢٠٠٠[١٥][١٦]
  9. یەکەم سەرھەڵدان (ئینتیفازە) ١٩٨٧ تاکوو ١٩٩٣[١٧]
  10. دووەم سەرھەڵدان (ئینتیفازە) ٢٠٠٠ تاکوو ٢٠٠٤[١٨]
  11. شەڕی دووەمی لوبنان لە ساڵی ٢٠٠٦[١٩][٢٠]
  12. ھێرش بۆ کەرتی غەزە ٢٠٠٨–٢٠٠٩[٢١]
  13. کرداری بەرگری غەزە ٢٠١٢[٢٢]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ http://books.google.com/?id=N3LfkrrNM4QC&pg=PA215&dq=arab-israeli+fatalities
  2. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو" (PDF). لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئابی ٢٠٠٨ ھێنراوە. 
  3. ^ http://www.mfa.gov.il/mfa
  4. ^ http://www.haaretz.com/
  5. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١٣. لە ڕێکەوتی ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ھێنراوە. 
  6. ^ http://www.historylearningsite.co.uk/causes_suez-crisis-1956.htm
  7. ^ http://www.bodley.ox.ac.uk/dept/scwmss/projects/suez/suez.html
  8. ^ http://www.sixdaywar.org/timeline.asp
  9. ^ http://www.historylearningsite.co.uk/six_day_war_1967.htm
  10. ^ http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1337698/War-of-Attrition
  11. ^ http://www.history.com/topics/yom-kippur-war
  12. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠٠٨. لە ڕێکەوتی ١١ی ئابی ٢٠٠٨ ھێنراوە. 
  13. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١. لە ڕێکەوتی ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە. 
  14. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Lebanon_War.html
  15. ^ http://www.conservapedia.com/1978-2000_South_Lebanon_conflict
  16. ^ http://news.linktv.org/topics/south-lebanon-conflict-1982-2000[بەستەری مردووی ھەمیشەیی]
  17. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/intifada.html
  18. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7381378.stm
  19. ^ http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/lebanon2.html
  20. ^ http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/jul/12/lessons-second-lebanon-war
  21. ^ http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/R40101.pdf
  22. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٧. لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ٢٠١٣ ھێنراوە.