بۆ ناوەڕۆک بازبدە

کیمیای زیندووزەوی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ماتە پێکھاتووەکان لە باکتریا شینەکان (Cyanobacteria) کە نموونەیەکی زیندوون بۆ ڕۆڵی زیندەوەران لە خولە کیمیایییەکانی ژینگەدا

کیمیای زیندووزەوی یان بایۆجیۆکیمیا (بە ئینگلیزی: Biogeochemistry) لقێکی زانستیی فرەپسپۆڕییە کە خەریکی لێکۆڵینەوەیە لەو پرۆسە و کارلێکە کیمیایی، فیزیایی، جیۆلۆجی، و بایۆلۆجییانەی کە کۆنترۆڵی پێکھاتەی ژینگەی سروشتی دەکەن (لەوانەش زیندەگۆ یان بایۆسفێر، سەھۆڵبەندان یان کرایۆسفێر، ئاوەگۆ یان ھایدرۆسفێر، خاکەگۆ یان پیدۆسفێر، بەرگەھەوا، و بەردەگۆ یان لیتۆسفێر).

ئەم زانستە بە تایبەتی سەرنج دەخاتە سەر خولە کیمیایییەکانی سەر زەوی (وەک خولی کاربۆن، نایترۆجین و فۆسفۆر) و چۆنییەتیی گواستنەوەی ماددە و وزە لە نێوان بەشە زیندوو و نەزیندووەکانی ھەسارەدا.

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  • International Geosphere-Biosphere Programme (IGBP). http://www.igbp.net
  • Schlesinger, W. H. , & Bernhardt, E. S. (2013). *Biogeochemistry: An Analysis of Global Change*. Academic Press.