کۆمەڵکوژیی گوندی سپیڤیان

کۆمەڵکوژیی گوندی سپیڤیان
وڵات	تورکیا
جێ	Karageçit
پۆتانی شوێن	٣٧°٣٣′٤٢″N ٤٢°٦′٣٤″E
کاتی ڕوودان	٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

کۆمەڵکوژیی گوندی سپیڤیان کوژرانی ٩ ژن و منداڵی کورد بوو لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤، لە گوندی سپیڤیان سەر بە پارێزگای سێرت، قەزای ئێروح (ئەمڕۆ بەشێکە لە قەزای شرنەخ).

ڕووداوەکە

پارتی دیموکراسیی نەتەوەپەرست ئەندام پەرلەمانی ئەو کاتەی پارێزگای خەتای مورات سۆکمەنۆغڵوو پێشنیارێکی زارەکی دەربارەی ئەم کۆمەڵکوژییە پێشکەش کرد و وەزیری ناوخۆی ئەو کاتە یەڵدرم ئاکبوولووت وەڵامی دایەوە کە یەکەم ھێرشی پەکەکە بۆ سەر گوندی سپیڤیان لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٤ ڕووی داوە، کە لە ئەنجامی ئەم ھێرشەدا پاسەوانێکی گوند بریندار بووە.

گوتراوە کە دووەم ھێرش لە کاتژمێر ٧:٣٠ی ئێوارە لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤ دەستی پێ کردووە. بە بۆچوونی یەڵدرم ئاکبوولووت، ھێرشەکە بە مووشەک کراوەتە سەر ماڵی موختاری گوند و ماڵی پاسەوانێکی گوند.

لە ئەنجامی ھێرشەکەدا ٩ کەسی مەدەنی گیانیان لەدەست دا، کە چوار کەسیان لە بنەماڵەی جان و چوار کەسیان لە بنەماڵەی سەڤیم بوون. ناوەکانیان ئەمانە بوون: ئاسیە جان، لەیلا شاھین، ئاینور سەڤیم، لوتفیە سەڤیم، عایشە جان، وەلی جان، بەھار سەڤیم، بەدرەدین سەڤیم، زەینەب جان.

دواتر

بانگەشە کرا کە یەکێک لە چەکدارانی پەکەکە کە بەشدار بووە لەم کۆمەڵکوژییەدا، لە کاتی پێکدادانەکەدا کوژراوە. فەرماندەی سوپای حەوتەم و فەرماندەی باری نائاسایی ئەو کاتە فەریق کایا یازگان، پارێزگاری ئامەد ئیحسان دەدە، پارێزگاری سێرت ڕەجەب بیرسین ئۆزەن لەگەڵ یاوەرەکانیان لە ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤ سەردانی گوندەکەیان کرد کە ٢٠٠ دانیشتووان و ٤٠ ماڵی ھەبوو، ھەروەھا ھاوکاریی خۆراک، ھاوکاریی جلوبەرگ، ھاوکاریی پێداویستیی نووسین و ھەروەھا ٧ تفەنگی کڵاشینکۆفی لولەدرێژ و فیشەکیان نارد.

لە ٩ی ئایاری ١٩٨٥، ١٩ گومانلێکراوی دەستبەسەرکراو لەلایەن داواکاری گشتیی سەربازییەوە لە یەکەم دانیشتنی دادگادا لە دادگای سەربازیی سوپای حەوتەم و باری نائاسایی ئامەد بە کوشتنی ٩ ژن و منداڵ لە گوندی سپیڤیان تۆمەتبار کران. داوای سزای لەسێدارەدان بۆ حەوت گومانلێکراو و شەش جار بۆ مستەفا چیمەن کرا کە گومانلێکراوی ژمارە یەک بوو.

مستەفا چیمەن کە بە سەرکردەی ئەم کۆمەڵکوژییە تۆمەتبار کرابوو، لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٤ دەستگیر کرا. لە لێپرسینەوەکەیدا، قبووڵی کرد کە سەرکردەی کۆمەڵکوژییەکە بووە بەم وشانە: «پێویستە لە سەرەتاوە بیر لە کۆتایی بکرێتەوە. ئێمە نەماندەزانی. ھەڵخەڵەتێندراین.... من سەرکردەی گرووپەکە بووم. فەرمانی کوشتنمان پێ گەیشت. ئەوە تەنھا شتێک بوو کە دەمتوانی بەپێی بارودۆخی بیرکردنەوەم فەرمانەکان جێبەجێ بکەم. ناتوانم سەیری دەموچاوی ھیچ کام لە ئێوە بکەم. پەشیمانم. لێم خۆش بن.»

بۆ داواکردنی سزای لەسێدارەدان بۆ مستەفا چیمەن پێنج یان شەش جار، ئەو بۆ یەکەمجار داواکاری پێشکەش بە دادگا کرد بۆ جێبەجێکردنی یاساکانی وەک «یاسای پەشیمانی» و «یاسای تێکەڵبوونەوەی کۆمەڵایەتی». ئەم داواکارییە لەلایەن دادگاوە قبووڵ کرا و گومانلێکراو [مستەفا چیمەن] سزای ٢٤ ساڵ زیندانیی قورسی بەسەردا سەپێندرا. مستەفا چیمەن، کە یاریدەدەری سەربازی و ڕامیاریی مەعسووم کۆرکمەز بوو، لە ساڵی ١٩٩٠ ئازاد کرا. ھەمان ساڵ، چەکدارانی پەکەکە کوشتیان.

گوایە پەکەکە بۆ جاری سێیەم و کۆتایی لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٨٧ ھێرشی کردە سەر گوندی سپیڤیان، جگە لەوەش پەکەکە ٦ کەسی مەدەنی ڕەگەز کوردی کوشت کە ناوی قوربانییەکان ئەمانەن: عەلی باھسی (٥٥)، بەھار باھسی (٣٠)، یووسف یەڵدڕم (٤٥)، زەینەب شاھین (٢٧)، عومەر تیموور (٢٢)، عەلی گۆک (؟).

گوندی سپیڤیان کە گوندێکی ئەشکەوتی کۆنە، لە ساڵی ١٩٩٢ چۆڵ کرا و تا ساڵی ٢٠٢١ ھیچ دانیشتووانێکی تێدا نییە.