کۆمەڵکوژیی پۆناری
| کۆمەڵکوژیی پۆناری | |
|---|---|
 | |
| جێ | پانێریای باڵا |
| پۆتانی شوێن | ٥٤°٣٧′٣٥″N ٢٥°٩′٤٠″E |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٤١ |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ٣١ی تەممووزی ١٩٤٤ |
| سەردەم | جەنگی جیھانیی دووەم |
 | |
کۆمەڵکوژیی پۆناری یان کۆمەڵکوژیی پانێرای کوشتنێکی بەکۆمەڵ بوو کە ١٠٠ ھەزار کەس بوون، زۆربەیان جوولەکە و پۆڵەندی و ڕووس بوون، لەلایەن پۆلیسی ئاسایشی ئەڵمانیا، ئێس ئێس و ھاوکارە لیتوانییەکانییانەوە،[١] [٢] لەنێویاندا تیمی کوشتنی لیتوانیای بەناوی بۆریس ئێلیباتینگاسیس،[٣] [١] [٢] لەکاتی جەنگی جیھانیی دووەم و ھۆلۆکۆست لە ڕیشکۆمیساریات ئۆستلاند. کوشتنەکان لە نێوان تەممووزی ١٩٤١ و ئابی ١٩٤٤ لە نزیک وێستگەی شەمەندەفەر لە شاری پۆناری (پانێریای ئێستا) ئەنجامدراون، کە گەڕەکێکی ڤیلنیووسی ئێستایە لە لیتوانیا. نزیکەی ٧٠ ھەزار جولەکە لە پۆناری کوژران، ھەروەھا ٢٠ ھەزار پۆڵەندی و [٤] [٢] و ٨ ھەزار دیلی جەنگی ڕووسی کە زۆربەیان خەڵکی نزیک ڤیلنا (ڤیلنیۆس) و ڤیلنا گیتۆی تازە دروستکراو بوون. [٥] [٦]
لیتوانیا یەکێک بوو لە یەکەم شوێنەکان لە دەرەوەی پۆڵەندا داگیرکراو لە جەنگی جیھانیی دووەمدا کە نازییەکان کوشتنی بەکۆمەڵیان لە جولەکەکاندا ئەنجامدا وەک بەشێک لە چارەسەری کۆتایی، لە کۆی ٧٠ ھەزار جولەکە کە لە ڤیلنا دەژین، بە گوتەی سنایدەر تەنیا ٧ ھەزار (یان لەسەدا ١٠) لە شەڕەکە ڕزگاریان بووە. [٧] تا مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٤١، سیدلیس ژمارەی دانیشتوانی شارەکەی بە ٨٠ ھەزار جولەکە خەمڵاندووە، کە دەکاتە نیوەی دانیشتوانی شارەکە. [٨] بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ھۆلۆکۆست و ئەوانی دیکە، زیاتر لە دوو لەسەر سێیان، یان لایەنی کەم[٩] ٥٠ ھەزار جوولەکە، پێش کۆتایی ساڵی ١٩٤١ کوژراون. [١٠]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 KŚZpNP (٢٠٠٣). «Investigation of the mass murder of Poles in 1941–1944 at Ponary near Wilno by functionaries of German police and the Lithuanian collaborationist forces». Documents of the Ongoing Investigation (بە پۆڵەندی). Institute of National Remembrance. لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە – لەڕێگەی Internet Archive, 17 October 2007.
- 1 2 3 Michalski، Czesław (زستانی ٢٠٠٠). «Ponary — the Golgotha of Wilno». Konspekt (بە پۆڵەندی). ٥. Academy of Pedagogy in Kraków. لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە – لەڕێگەی Internet Archive, 24 December 2008.
- ↑ Bubnys، Arūnas (٢٠٠٤). German and Lithuanian Security Police, 1941–44 (بە لیتوانی). Vilnius: Lietuvos gyventojų genocido ir rezistencijos tyrimo centras. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی ئابی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ ھێنراوە.
- ↑ Niwiński، Piotr (٢٠١١). Ponary : the Place of "Human Slaughter" (بە پۆڵەندی، ئینگلیزی، و لیتوانی). Warsaw: Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu; Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczpospolitej Polskiej, Departament Współpracy z Polonią. لاپەڕە ٢٥–٢٦. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی ئایاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Piotrowski، Tadeusz (١٩٩٧). Poland's Holocaust. McFarland & Company. لاپەڕە ١٦٨. ژپنک ٠-٧٨٦٤-٠٣٧١-٣. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی ئازاری ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەریSak_Ardنەدراوە - ↑ Snyder، Timothy (٢٠٠٣). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569-1999. Yale University Press. لاپەڕە ٨٤–٨٩. ژپنک ٠-٣٠٠-١٠٥٨٦-X. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە – لەڕێگەی Google Books, preview.
- ↑ Sedlis، Steven P.؛ Grodin، Michael A. (٢٠١٤). The Establishment of a Public Health Service in the Vilna Ghetto. Berghahn Books. لاپەڕە ١٤٨. ژپنک ٩٧٨-١٧٨٢٣٨٤١٨٢. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
{{cite book}}:|ئیش=چاوپۆشیی لێ کرا (یارمەتی) - ↑ Woolfson، Shivaun (٢٠١٤). Holocaust Legacy in Post-Soviet Lithuania: People, Places and Objects. Bloomsbury Publishing. لاپەڕە ٣. ژپنک ٩٧٨-١٤٧٢٥٢٢٩٥٥. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Baumel، Judith Tydor؛ Laqueur، Walter (٢٠٠١). The Holocaust Encyclopedia. Yale University Press. لاپەڕە ٢٥٤. ژپنک ٠٣٠٠١٣٨١١٣. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. Also in: Shapiro، Robert Moses (١٩٩٩). Holocaust Chronicles: Individualizing the Holocaust Through Diaries and Other Contemporaneous Personal Accounts. KTAV Publishing House. لاپەڕە ١٦٢. ژپنک ٠٨٨١٢٥٦٣٠٧.
