کڵێسای گۆڕی پیرۆز
| کڵێسای گۆڕی پیرۆز | |
|---|---|
 | |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٤٠٠ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Ναός της Αναστάσεως |
| ئایین | مەسیحییەت، کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات، کڵێسای کاتۆلیک، کڵێسای ڕووسوولی ئەرمەن |
| Religious order | Brotherhood of the Holy Sepulchre، Order of Friars Minor |
| ناونراوە لەدوای | Holy Sepulchre |
| دامەزرێنەر | کۆنستانتینی مەزن، Helena Augusta |
| وڵات | فلسطين.، دەوڵەتی فەلەستین |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Old City of Jerusalem |
| Diocese | Greek Orthodox Patriarchate of Jerusalem، Latin Patriarchate of Jerusalem |
| Christian liturgical rite | Roman Rite |
| پۆتانی شوێن | ٣١°٤٦′٤٢″N ٣٥°١٣′٤٧″E |
| پێشکەشکراوە بە | Holy Sepulchre |
| ماددەی بەکارھاتوو | بەرد |
| ستایلی نژیاروانی | Early Christian architecture، Romanesque architecture، Gothic architecture |
| Structure replaces | Temple of Venus in Jerusalem |
| بینین لە پۆلدا | Category:Views from the Austrian Hospice of the Church of the Holy Sepulchre |
 | |
کڵێسای گۆڕی پیرۆز [ئ] [ا] کە بە کڵێسای قیامەت ناسراوە، [ب] کڵێسایەکی سەدەی چوارمە لە ناوچەی مەسیحییەکانی شاری کۆن لە ئورشەلیم. کڵێساکە لە ھەمان کاتدا شوێنی پاتریارکی ئەرمەنی ئورشەلیمە و پاتریارکی ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی ئورشەلیم و پاتریارکی لاتینی کاسۆلیکی ئورشەلیم. [١] پیرۆزترین شوێنە لە ئایینی مەسیحیدا و لە سەدەی چوارەمەوە شوێنێکی گرنگی زیارەت بووە بۆ مەسیحییەکان.
بەپێی نەریتەکان کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی چوارەم، کڵێساکە ھەم ئەو شوێنە دەگرێتەوە کە عیسای تێدا لە خاچ درا لە کەلڤەری، یان گۆڵگۆسا، و ھەم شوێنی گۆڕە بەتاڵەکەی عیسا، کە تێیدا نێژرا و ھەستایەوە. ھەردوو شوێنەکە لەلایەن زۆربەی مەسیحییەکانەوە وەک شوێنی زۆر پیرۆز دادەنرێن.[٢] کڵێسا و ڕۆتۆندا لە سەردەمی کۆنستنتینی مەزن لە سەدەی چوارەمدا دروست کرا و لە ساڵی ١٠٠٩ لەلایەن حاکم بیئەمرللاھەوە وێران کرا. کوڕەکەی حاکم ڕێگەی بە ئیمپراتۆر کۆنستنتینی نۆیەمی مۆنۆماخۆس دا کڵێساکە دووبارە بنیات بنێتەوە، کە لە ساڵی ١٠٤٨دا تەواو بوو. دوای ئەوەی لە ساڵی ١٠٩٩دا لەلایەن خاچپەرستەکانەوە گیرا، بەردەوام بوو لە گۆڕانکاری، ئەمەش بووە ھۆی دوورکەوتنەوەیەکی بەرچاو لە پێکھاتە ڕەسەنەکەی.[٣] چەندین نۆژەنکردنەوە و چاککردنەوە لە سەردەمی عوسمانییەکاندا ئەنجام دران. گۆڕەکە خۆی بە مەزارگەیەکی سەدەی ١٩ دەورە دراوە کە پێی دەوترێت ئیدیکول.
لە ناو کڵێساکەدا چوار وێستگەی کۆتایی خاچی ڤیا دۆلۆرۆسا ھەن، کە نوێنەرایەتی ئەڵقەکانی کۆتایی ئازاری عیسا دەکەن. کڵێساکە لە کاتی دروستبوونییەوە لە سەدەی چوارەمدا شوێنێکی سەرەکی زیارەتی مەسیحییەکان بووە، وەک شوێنی نەریتیی ھەستانەوەی مەسیح، ھەر بۆیە ناوە ڕەسەنە یۆنانییەکەی کڵێسای ئاناستاسیسە («ھەستانەوە»).
ستاتۆ کۆ، لێکتێگەیشتنێک لە نێوان پێکھاتە ئایینییەکان کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ١٧٥٧، بەسەر شوێنەکەدا جێبەجێ دەکرێت.[٤][٥] کۆنترۆڵی کڵێساکە خۆی لە نێوان چەندین مەزھەبی مەسیحی و قەوارە عەلمانییەکاندا بەش کراوە لە ڕێککەوتنە ئاڵۆزەکاندا کە لە بنەڕەتدا بۆ زیاتر لە ١٦٠ ساڵە گۆڕانکارییان بەسەردا نەھاتووە، و ھەندێکیان بۆ ماوەیەکی زۆر زیاتر. مەزھەبە سەرەکییەکان کە خاوەندارێتی بەشەکانی کڵێساکە دەکەن بریتین لە کڵێساکانی کاتۆلیکی ڕۆمانی، ئۆرسۆدۆکسی یۆنانی، نێردراویی ئەرمەنی، قیبتی، سوریانی، و ئۆرسۆدۆکسی ئەسیوپیا. ڕاستەوخۆ لە تەنیشت کڵێسای قیامەت کڵێسای ڕزگارکەر ھەیە، کە نیشانەی ئامادەیی لوتەرییەکانە لە شوێنەکەدا.[٦]
تێبینییەکان
[دەستکاری]- ↑ بە عەرەبی: كنيسة القبر المقدس, romanized: Kanīsat al-Qabr al-Muqaddas; Greek: Ναός τοῦ Παναγίου Τάφου, romanized: Naós toû Panagíou Táphou; بە لاتینی: Ecclesia Sancti Sepulchri; بە Amharic: የቅዱስ መቃብር ቤተ፡ክርስቲያን, romanized: Yäḳdus Mäḳabr betä-krəstiyan.
- ↑ see spelling differences داڕێژە:Cite Collins
- ↑ عەرەبی: كنيسة القيامة, romanized: Kanīsat al-Qiyāmah; Greek: Ναός τῆς Ἀναστάσεως, romanized: Naós tês Anastáseōs; بە ئەرمەنی: Սուրբ Հարության տաճար, romanized: Surb Harutʻyan tačar, classical orthography: Սուրբ Յարութեան տաճար.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Church of the Holy Sepulchre - Madain Project (en)». Madain Project. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی نیسانی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئازاری ٢٠١٨ ھێنراوە.
- ↑ «Church of the Holy Sepulchre, Jerusalem». Sacred-destinations.com. Jerusalem. ٢١ی شوباتی ٢٠١٠. لە ڕەسەنەکە لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی تەممووزی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ Gates، Charles (٢٠١١). Ancient cities: the archaeology of urban life in the ancient Near East and Egypt, Greece and Rome (چاپی 2nd). London: Routledge. لاپەڕە ٤٢٤. ژپنک ٩٧٨-٠-٢٠٣-٨٣٠٥٧-٤.
- ↑ United Nations Conciliation Commission (١٩٤٩). United Nations Conciliation Commission for Palestine Working Paper on the Holy Places. لە ٨ی ئازاری ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تەممووزی ٢٠١٧ ھێنراوە.
- ↑ Cust، L. G. A. (١٩٢٩). . H.M.S.O. for the High Commissioner of the Government of Palestine.
- ↑ Kroll، Woodrow Michael (١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤). The Trials, Crucifixion, and Burial of Jesus of Nazareth: Grasping the Impact of Every Event the Day Jesus Died (بە ئینگلیزی). Wipf and Stock Publishers. لاپەڕە ٢١٩. ژپنک ٩٧٩-٨-٣٨٥٢-١٥٠٤-١.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (نیسانی ٢٠٢٦) |