کرووزەر
| کرووزەر | |
|---|---|
 | |
| لقی | کەشتیی جەنگی |
کرووزەر [١] [٢] (بە ئینگلیزی: Cruiser) کەشتییەکی جەنگی گەورەیە کە لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمەوە تا کۆتایی جەنگی سارد ڕۆڵی سەربازی خۆی ھەبوو. گەورەترە لە وێرانکەر بەڵام بچووکترە لە کەشتی جەنگی. لە ئێستادا کەشتییە کرووزەرەکان بە کرووزەری تێکدەر گۆڕدراون بۆ ئەوەی ھەمان ئەرکی جەنگی ئەنجام بدەن. [٣] [٤]
مێژووی سەرەتایی
[دەستکاری]زاراوەی «کرووزەر» بۆ یەکەمجار لە سەدەی ١٧دا بە شێوەیەکی باو بۆ ئاماژەکردن بە کەشتییەکی جەنگی سەربەخۆ بەکارھات. «کرووزەر» بە واتای ئامانج یان ئەرکی کەشتییەک دەھات، نەک پۆلێنێکی دیاریکراوی کەشتی. لەگەڵ ئەوەشدا، زاراوەکە ھەر بۆ ئاماژەکردن بە کەشتییەکی جەنگی بچووکتر و خێراتر بەکارھات کە بۆ ڕۆڵێکی لەو شێوەیە گونجاو بێت. لە سەدەی ١٧دا، «کەشتیی ھێڵ» بە گشتی زۆر گەورە، بێ نەرمی و گرانبەھا بوو بۆ ئەوەی بۆ ئەرکە دوورمەوداکان (بۆ نموونە بۆ کیشوەری ئەمریکا) بنێردرێت، ھەروەھا لە ڕووی ستراتیژییەوە زۆر گرنگ بوو بۆ ئەوەی بەھۆی ئەرکە بەردەوامەکانی دەورییەوە بخرێتە ژێر مەترسی تێکچوون و ژێرئاوکەوتنەوە.[٥]
ھێزی دەریایی ھۆڵەندی لە سەدەی ١٧دا بە کرووزەرەکانی ناسرابوو، لەکاتێکدا ھێزی دەریایی شاھانەی بەریتانیا — و دواتر ھێزە دەریایییەکانی فەڕەنسا و ئیسپانیا — دواتر لە ڕووی ژمارە و بڵاوەپێکردنەوە گەیشتنە ئاستی ئەوان. «یاساکانی کرووزەر و کاروانی بەریتانی» ھەوڵێکی لایەنە بازرگانییەکان بوو لە پەرلەمان بۆ ئەوەی سەرنجی ھێزی دەریایی بخەنە سەر بەرگریکردن لە بازرگانی و ھێرشکردن لە ڕێگەی کرووزەرەکانەوە، لەبری کەشتییە ھێڵییە دەگمەن و گرانبەھاکان. لە ماوەی سەدەی ١٨دا، «فریگیت» بوو بە جۆری سەرەکی کرووزەر. فریگیت کەشتییەکی بچووک، خێرا، دوورمەودا و کەم-چەکدار (تەنھا یەک نھۆمی تۆپ) بوو کە بۆ ھەواڵگری، گواستنەوەی پەیامەکان و پەکخستنی بازرگانی دووژمن بەکارھات. جۆرێکی تری سەرەکی کرووزەر «سلووپ» بوو، بەڵام چەندین جۆری تری جیاوازی کەشتیش بەکارھێنران.[٦][٧]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Ahmed Shafiq Al Khatib (٢٠١٨). A New Dictionary of Scientific and Technical Terms: إنجليزي - عربي موضح بالرسوم (بە ar، و ئینگلیزی) (چاپی 1st). بەیرووت: Librairie du Liban Publishers. ژپنک ٩٧٨-٩٩٥٣-٣٣-١٩٧-٣. OCLC ١٠٤٣٣٠٤٤٦٧. OL ١٩٨٧١٧٠٩M. Wikidata Q12244028.
{{cite book}}: نرخی|ol=بپشکنە (یارمەتی)ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر) - ↑ المعجم الوسیط (بە عەرەبی) (چاپی 4th)، قاھیرە: Academy of the Arabic Language in Cairo، ٢٠٠٤، OCLC ٤٧٧٠٥٣٦٣٤٧، Wikidata Q110402833
- ↑ «part2». لە ڕەسەنەکە لە ١٣ی ئابی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٦ ھێنراوە.
- ↑ Keegan، John (١٩٨٩). The Price of Admiralty. New York: Viking. لاپەڕە ٢٧٧. ژپنک ٠-٦٧٠-٨١٤١٦-٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ The alternative spelling could be found at least as late as 1900: Jackie Fisher wrote "We a require an increase.... in all classes of cruizer" in a letter dated 20th Feb 1900. Mackay, R. Fisher of Kilverstone, p. 242.
- ↑ https://books.google.com/books/about/The_Language_of_Sailing.html?hl=ar&id=Fp63wWByImQC#v=snippet&q=cruiser%20etymology&f=false
- ↑ Rodger, N. A. M.: The Command of the Ocean, A Naval History of Britain 1649–1815. Allen Lane, London, 2004. ISBN 0-7139-9411-8
