ڤارتبورگ
| ڤارتبورگ | |
|---|---|
 | |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٠٦٧ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Wartburg |
| زنجیرەچیا | Thuringian Forest |
| دامەزرێنەر | Louis the Springer |
| وڵات | ئەڵمانیا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | Eisenach |
| پۆتانی شوێن | ٥٠°٥٧′٥٨″N ١٠°١٨′٢٣″E |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٣٩٣ مەتر |
| خاوەن | تویرینگن |
| ستایلی نژیاروانی | تەلارسازیی ڕۆمانسک |
| باری کەلەپووری | کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ |
| ناونیشانی شەقام | Auf der Wartburg 1, 99817 Eisenach |
| وێبگە | https://www.wartburg.de/de/ |
| پێوەری کەلەپووری جیھانی | (iii)، (vi) |
| بینین لە پۆلدا | Category:Views from Wartburg Castle |
 | |
ڤارتبورگ قەڵایەکە کە لە بنەڕەتدا لە سەدەکانی ناوەڕاست دروستکراوە. لە لێژایی ٤١٠ مەتر (١٬٣٥٠ پێ) لە ویلایەتی تویرینگن لە ئەڵمانیا، دەکەوێتە سەر بەزاییەک کە ڕووی لە باشووری ڕۆژاوایە و لە باکوورەوە ڕووی لە شارۆچکەی ئایزناک کردووە. ماڵی سانت ئەلیزابێسی ھەنگاریا بوو، ئەو شوێنەی کە مارتن لووتر پەیمانی نوێی پەرتووکی پیرۆزی تێدا وەرگێڕا بۆ سەر زمانی ئەڵمانی، شوێنی فێستیڤاڵی ڤارتبورگ بوو لە ساڵی ١٨١٧.
ڕەگناسی
[دەستکاری]ناوی قەڵاکە پێدەچێت لە بە ئەڵمانی: Warte وەرگیرابێت کە بە واتای بورجی چاودێری دێت، سەرەڕای نەریتێک کە دەڵێت دامەزرێنەری قەڵاکە، لە یەکەم بینینی شوێنەکەدا، ھاواری کردووە، «Warte, Berg—du sollst mir eine Burg tragen!» («بوەستە، چیا—تۆ دەبێت قەڵاکەم ھەڵبگریت!»).[١] ئەمە یارییەکی وشەیی ئەڵمانییە بۆ چیا (Berg) و قەڵا (Burg)، لەگەڵ یارییەکی تری وشەیی لەسەر warte (بوەستە) و Warte («بورجی چاودێری»).
شوێن
[دەستکاری]
ڤارتبورگ لەسەر لێوارێکی تیژی ٤١٠-مەتر (١٬٣٥٠ پێ) لە باشووری ڕۆژاوای ئایزەناخ و بەسەر شارۆچکەکەدا دەڕوانێت، لە ویلایەتی توورینگیا لە ئەڵمانیا ھەڵکەوتووە. گردەکە درێژکراوەی دارستانی توورینگیایە، کە لە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە دەڕوانێتە سەر مارینتاڵ و لە باکووریشەوە دەڕوانێتە سەر دۆڵی ھۆرسێل، کە ڤیا ڕیجیای مێژوویی پێدا تێپەڕیوە.[٢]:١٤٩
ئەمڕۆ
[دەستکاری]ڤارتبورگ شوێنێکی بەناوبانگی حەجی مەسیحییەکانە (بەتایبەت بۆ ئەوانەی لەسەر ڕێبازی ئینجیلی-لووتەرین) و شوێنێکی گەشتیارییە، زۆرترین سەردانیکەری ھەیە لە توورینگیا لەدوای ڤایمار.[٢]:١٤٨[٣] بۆ سەردانیکەران کراوەیە و گەشتە ڕێنوێنیکراوەکان ڕێگە بە چوونە ناوەوەی تەلاری ناوەوە دەدەن. جگە لەوەش، مۆزەخانەیەک لە قەڵاکەدا ھەیە. منداڵان دەتوانن بە گوێدرێژ بچنە سەر گردەکە. فێستساڵ بە ڕێکوپێکی بۆ نمایشکردنی ئۆپێرای تەنھۆیزەر و ھەروەھا کۆنسێرت و بۆنەکانی تر بەکاردێت. ھەروەھا ھوتێلێک ھەیە، کە ڕێک لە تەنیشت قەڵاکە ھەڵکەوتووە، لە بنەڕەتدا لە کاتی بنیاتنانەوەی قەڵاکە لە سەدەی ١٩دا دروست کراوە.[٤]
بیڵ کڵینتن، ٤٢ەمین سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکان، لە ١٤ی ئایاری ١٩٩٨دا لە کاتی سەردانی دەوڵەتی بۆ ئەڵمانیا، سەردانی قەڵای ڤارتبورگ و ھەروەھا ماڵی باخی کرد.
میرات
[دەستکاری]بۆ چەندین سەدە، ڤارتبورگ شوێنێکی حەجکردن بووە بۆ زۆرێک لە خەڵکی ناوەوە و دەرەوەی ئەڵمانیا، بەھۆی گرنگییەکەی لە مێژووی ئەڵمانیا و لە گەشەکردنی مەسیحییەتدا. چەندین شوێن (بەتایبەت شارۆچکەکانی ئەمریکا کە لەلایەن لووتەرییەکانەوە دامەزراون) و مارکەیەکی ناوخۆیی ئۆتۆمبێل بە ناوی ڤارتبورگەوە ناونراون. کۆلێژی ڤارتبورگ لە ئایۆوا، ویلایەتە یەکگرتووەکان، بە یادی پەنابردنی مارتن لووتەر بۆ قەڵاکە و بەھۆی ھەڵکەوتەی دارستانی کۆلێژەکە و میراتی توورینگیا ناونراوە.[٥] خانەی ئایینیی خواناسی ڤارتبورگ کە ھەروەھا لە ئایۆوا ھەڵکەوتووە، بە یادی قەڵای ڤارتبورگ ناونراوە. کۆمەڵگەی سەرەکی لە خانەی ئایینیی لووتەری ویسکۆنسێن لە ڤارتبورگ دەچێت.[٦]
ڤارتبورگکرایس بە ناوی قەڵاکە ناونراوە، ھەرچەندە ڤارتبورگ لە دەرەوەی قەزاکە ھەڵکەوتووە. ئایزەناخ کە لە بنەڕەتدا بەشێک بووە لە قەزاکە، لە ساڵی ١٩٩٨ بوو بە kreisfrei («بەبێ قەزا»).
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Reported by Hilmar Schwartz, in Die Ludowinger. Aufstieg and Fall des ersten thüringischen Landgrafengeschlechts (Wartburg-Stiftung: Eisenach) 1993. 17 March 2007 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. Though the source reports the incident, it states that written records cannot be found to that effect.
- 1 2 Stahn، Dina (٢٠٠٩). Thüringen (German). Karl Baedeker Verlag. ژپنک ٩٧٨-٣-٨٢٩٧-١١٧٥-٣.
- ↑ Power، John (٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧). «A Luther Pilgrimage Report». Paulist Fathers. لە ٢١ی نیسانی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
- ↑ «Official Website (uses frames)». Wartburg-Stiftung. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ «Redirect». لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی نیسانی ٢٠٠٩ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «Our Campus». Wisconsin Lutheran Seminary. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
