ڕەزمی مەخموور

شەڕی مەخموور
	بەشێک لە شەڕ لە عێراق (٢٠١٣–٢٠١٧)
	; مەشقی چەکدارانی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە کەمپی مەخموور
ڕێکەوت	٦–٨ی ئابی ٢٠١٤ ; (٢ ڕۆژ)
شوێن	قەزای مەخموور، پارێزگای نەینەوا، باشووری کوردستان35°46′32″N 43°34′46″E / 35.77556°N 43.57944°Eپۆتانەکان: 35°46′32″N 43°34′46″E / 35.77556°N 43.57944°E
ئەنجام	سەرکەوتنی کورد
شەڕکەرەکان
ھەرێمی کوردستان; پارتی کرێکارانی کوردستان	دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام
فەرماندە و سەرکردەکان
لاھوور تاڵەبانی; بافڵ تاڵەبانی ; وەھاب ھەڵەبجەیی ; بروا پێشەنگ میران ; عەزیز وەیسی	ئەبووبەکر بەغدادی
یەکە تێوەگڵاوەکان
	پێشمەرگە; ھێزەکانی پاراستنی گەل; پەڕگە:CTG Kurdistan Logo.jpg دژەتیرۆر
ھێز
٣,٠٠٠	٨٠٠
زەرەر و زیانە گیانییەکان
نەزانراو	نەزانراو

ڕەزمی مەخموور یان شەڕی مەخموور پێکدادانێکی گرنگی ساڵی ٢٠١٤ بوو لە میانی ململانێی نێوان ھێزەکانی پێشمەرگە و دەوڵەتی ئیسلامی (داعش). لە کاتێکدا پێشمەرگەی کوردستان ھەوڵی دەدا ئەو خاکانە بپارێزێت کە بەھۆی پاشەکشەی سوپای عێراقەوە لاواز ببوون، داعش ھێرشێکی دەستپێکرد بە ئامانجی وەرگرتنەوەی زەوییە لەدەستچووەکان و پاراستنی خەلافەتەکەی.

پێشینە

دوای کەوتنی مووسڵ لە حوزەیران و پاشەکشەی دواتری عێراق لە ناوچە جێناکۆکەکان،^[٣] حکوومەتی ھەرێمی کوردستان کۆنترۆڵی خۆی سەپاند و شارە کێشەلەسەرەکانی کەرکووک و مەخمووری گرتە دەست.^[٤] لە سەرەتادا، وا دەردەکەوت کە ئەگەری کەمە ھێزەکانی پێشمەرگە لەگەڵ داعشدا شەڕ بکەن. بەڵام، کاتێک داعش دەستی بە بڕێکی زۆر لە کۆگاکانی سوپای عێراق گەیشت، شەڕانگێزییان پەرەی سەند و بووە ھۆی ھەڕەشە و ھێرشکردنە سەر.^[٥] یەکەم ھێرشی داعش بۆ سەر پێشمەرگە لە زوممار لە ١ی ئاب ڕوویدا، دواتر ھێرشێک بۆ سەر مەخموور لە ٦ی ئاب.^[٦]^[٧]

شەڕەکە

لە سەرەتادا، پێشمەرگە دەستکەوتی خاکی بەرچاوی بەدەستھێنا و ئەو ناوچانەی کە سوپای عێراق بەجێیھێشتبوون، لەوانەش شارۆچکەی مەخمووری، پاراست.^[٨] بەڵام، دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە ٣ی ئابدا ھێرشێکی نوێی دەستپێکرد و بە سەرکەوتوویی ھێزەکانی پێشمەرگەی کە پێشتر زۆر بڵاوببوونەوە، بەرپەرچ دایەوە.^[٩]

سەرەڕای بەرپەرچدانەوەی سەرەتایی شەپۆلی یەکەمی ھێرشەکان، پێشمەرگە ڕووبەڕووی ھێرشێکی پەرەسەندوو بووەوە، بەتایبەتی بە ھاتنی ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراوی خۆکوژی (VBIED)، کە بە شێوەیەکی بەرچاو پێگەیانی لاواز کرد.^[١٠] ئەمەش بووە ھۆی پاشەکشەکردن کاتێک داعش بەرەو مەخموور و کەمپی پەنابەرانی مەخمووری نزیک پێشڕەوی کرد و ھەردووکیانی خستە ژێر ھەڕەشەیەکی گەورەوە.^[١١]

بۆ وەڵامدانەوەی بارودۆخی خراپتر، پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) چەکدارەکانی خۆی ڕەوانەی ناوچەی چیای قەرەچووغی ستراتیژی کرد بۆ یارمەتیدانی ھێزەکانی کورد. پشتیوانی پەکەکە بۆ ھێواشکردنەوەی پێشڕەوی داعش زۆر گرنگ بوو و ھێزێکی بەھێزی بۆ پێشمەرگە دابین کرد.^[١٢]

تا ٧ی ئاب، ھێزەکانی کورد، لەوانەش پارتی دیموکراتی کوردستان (پدک) و یەکەکانی پێشمەرگە، ھێرشێکی بەرپەرچدانەوەیان دەستپێکرد. سەرەڕای ئەوەی ژمارەیان کەمتر بوو و چەکیان کەمتر بوو، سەرکەوتوو بوون لە وەرگرتنەوەی مەخموور لە ژێر کۆنترۆڵی داعش.^[١٣] ھێرشە بەرپەرچدانەوەکە سەرکەوتنەکەی بە زۆری دەگەڕێتەوە بۆ ھەماھەنگی باشتر لە نێوان ھێزەکانی پێشمەرگە و پەکەکە، ھەروەھا ھێرشە ئاسمانییە ستراتیژییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە یارمەتیدەر بوون بۆ لاوازکردنی پێگەکانی داعش لە ناوچەکەدا.^[١٤]

شەڕەکە ھاوکاریی گەشەسەندووی نێوان لایەنە کوردییەکانی، بەتایبەتی پەکەکە و پێشمەرگەی، دەرخست کاتێک پێکەوە کاریان دەکرد بۆ بەرپەرچدانەوەی ھێزەکانی پێشڕەوی داعش.

سەرچاوەکان

↑ Nordland، Rod؛ Cooper، Helene (١٩ی ئازاری ٢٠١٥). «Capitalizing on U.S. Bombing, Kurds Retake Iraqi Towns». The New York Times. New York Times. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٤ ھێنراوە.
↑ Meet the PKK, Vice News
↑ «Mosul falls to militants, Iraqi forces flee northern city». Reuters. ١٧ی نیسانی ٢٠١٥. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێنراوە.
↑ «Kurds take oil-rich Kirkuk amid advance of ISIL insurgency in Iraq». Al Jazeera. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێنراوە.
↑ Al-Salhy، Suadad؛ Arango، Tim (١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤). «Sunni Militants Drive Iraqi Army Out of Mosul». The New York Times. The New York Times.
↑ Arango، Tim (٣ی ئابی ٢٠١٤). «Sunni Extremists in Iraq Seize 3 Towns From Kurds and Threaten Major Dam». The New York Times. لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٤ ھێنراوە.
↑ «Kurds, Islamic State clash near Kurdish regional capital: Kurdish official». Asharq al-Awsat. ٦ی ئابی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
↑ «Meet the PKK 'Terrorists' Battling the Islamic State on the Frontlines of Iraq». VICE (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٢ی ئابی ٢٠١٤. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ «Battle for Makhmour: a frontline in Iraq's latest war». Middle East Eye (بە ئینگلیزی). لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ Nordland، Rod؛ Cooper، Helene (١٠ی ئابی ٢٠١٤). «Capitalizing on U.S. Bombing, Kurds Retake Iraqi Towns». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ ISIS Attacks with VBIEDs as Kurdish Forces Struggle - BBC News
↑ «Russia sanctions could spell economic crisis for Finland». لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
↑ US Airstrikes Help Retake Makhmour from ISIS - The Guardian
↑ Kurdish and PKK Forces Retake Makhmour from ISIS - Al Jazeera

[1] Nordland، Rod؛ Cooper، Helene (١٩ی ئازاری ٢٠١٥). «Capitalizing on U.S. Bombing, Kurds Retake Iraqi Towns». The New York Times. New York Times. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[2] Meet the PKK, Vice News

[3] «Mosul falls to militants, Iraqi forces flee northern city». Reuters. ١٧ی نیسانی ٢٠١٥. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[4] «Kurds take oil-rich Kirkuk amid advance of ISIL insurgency in Iraq». Al Jazeera. ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[5] Al-Salhy، Suadad؛ Arango، Tim (١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤). «Sunni Militants Drive Iraqi Army Out of Mosul». The New York Times. The New York Times.

[6] Arango، Tim (٣ی ئابی ٢٠١٤). «Sunni Extremists in Iraq Seize 3 Towns From Kurds and Threaten Major Dam». The New York Times. لە ٢٠ی ئابی ٢٠١٤ ھێنراوە.

[7] «Kurds, Islamic State clash near Kurdish regional capital: Kurdish official». Asharq al-Awsat. ٦ی ئابی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.

[8] «Meet the PKK 'Terrorists' Battling the Islamic State on the Frontlines of Iraq». VICE (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٢٢ی ئابی ٢٠١٤. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[9] «Battle for Makhmour: a frontline in Iraq's latest war». Middle East Eye (بە ئینگلیزی). لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[10] Nordland، Rod؛ Cooper، Helene (١٠ی ئابی ٢٠١٤). «Capitalizing on U.S. Bombing, Kurds Retake Iraqi Towns». The New York Times (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ISSN ٠٣٦٢-٤٣٣١. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[11] ISIS Attacks with VBIEDs as Kurdish Forces Struggle - BBC News

[12] «Russia sanctions could spell economic crisis for Finland». لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

[13] US Airstrikes Help Retake Makhmour from ISIS - The Guardian

[14] Kurdish and PKK Forces Retake Makhmour from ISIS - Al Jazeera

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]

[١١]

[١٢]

[١٣]

[١٤]