ڕوش ھەشانا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ڕۆش ھەشانا
ڕۆش ھەشانا
ئامێری شۆفار، سیمبولی ڕۆژەکەیە.
ناوی فەرمیRosh Hashanah
ناوی ترسەری ساڵی جووەکان
دەگێڕدرێ لەلایەنجوو
جۆرعیبری
دەستپێکردندەستپێکی یەکەم ڕۆژی تەشریە
کۆتاییھاتنکۆتایی دووەم ڕۆژی تەشریە
بۆنەبیستنی دەنگی شۆفار و بیرکردنەوە لە تاوانەکان.

ڕوش ھەشانا (بە عیبری: רֹאשׁ הַשָּׁנָה) کە بە مانای "سەری ساڵ"[١] دێت ساڵی نوێی عیبریە. ناوەکەی لە کتێبی پیرۆزی عیبریدا، یەوم تڕوایە، کە بەمانای ڕۆژی ئاگاداری و ھاوارکردن دێت. ئەم ڕۆژە یەکەمین ڕۆژە لە زنجیرە پشووەکانی جولەکەدا.

جولەکەکان لە سەرانسەری جیھاندا وەک سەری ساڵی نوێی عیبری ئاھەنگ دەگێڕن. ئەم جەژنە ھاوکاتە لەگەڵ یەکەم ڕۆژی مانگی تەشریە کە ماوەی دوو ڕۆژ دەخایەنێت و لە پەرستگاو شوێنە پیرۆزەکانیان نوێژ و سروتی ئایینی تایبەت بە خۆیان دەکەن. شوێنکەوتووانی لەم ڕۆژەدا بیر لە کردەوەکانیان دەکەنەوە کە لە ساڵی ڕابردوودا ئەنجامیان داوە و داوای لێخۆشبوون دەکەن، ئەگەر ھاتوو ھەستیانکرد کارێکی ھەڵەیان ئەنجامداوە. جگە لەوەش بیر دەکەنەوە لە کارە لە ھەرە لە پێشینەکانی ژیانیان، کە دەبێت لە ساڵی نوێدا کام کارەیان لە پێش ھەموویانەوە ئەنجام بدەن. لەم جەژنەدا زۆربەی خێزانە جولەکەکان ڕوودەکەنە پەرستگاکان بۆ نوێژخوێندن و سروت و پاڕانەوەی تایبەت بە خۆیان.

سەری ساڵی عیبری لە وەرزی پایزدا دەستپێدەکات، نەک وەک سەری ساڵی زایینی کە لە یەکەم ڕۆژی مانگی کانوونی یەکەم دەستپێدەکات. جەژنی ڕوش ھەشنا ئاھەنگ گێرانە بە دروستبوونی جیھان، بۆیە پەیوەندارە بە بیرۆکەی سەرەتایەکی نوێ. ڕۆژمێری جولەکەکان بە ھەمان شێوەیەکی ڕۆژمێری کۆچی پشت بە سوڕانەوەی مانگ دەبەستێت، بۆیە جیاوازە لە ڕۆژمێری زایینیدا کە پشت بە ڕۆژ دەبەستێت.[٢]

ژەمەکان[دەستکاری]

ھەر بەو بۆنەیەوە جولەکان خواردنی تایبەت ئامادە دەکەن، وەک قاشی سێو لە ھەنگوین ھەڵدەکێشن و دەیخۆن، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە دەستپێکردنی ساڵی نوێ ساڵێکی خۆش بێت بۆیان.

ھەروەھا خێزانە جولەکەکان لەو ڕۆژەدا ھەنار لەسەر سفرەکەیان دادەنێن کە لەو بڕوایەدان ٦١٢ دەنک ھەناری تێدایە، وەک ئاماژەیەک بۆ ژمارەی وەسێتەکانی شەریعەتی جولەکە کە پێویستە ھەموو ھاوڵاتییەکی جولەکە پابەند بێت پێیانەوە.

مێژووی ئایین و ڕۆژەکە[دەستکاری]

لە ئایینی جولەکەدا، ئەم ڕۆژە پەیوەندی ھەیە بە بیرۆکەی ڕۆژی دواییەوە، بەشێوەیەک جولەکەکان لەو بڕوایەدان پەروەردگار کارە چاکەکانیان کێشانە و پێوانە دەکات کە لە ساڵی ڕابردوودا ئەنجامیان داوە، کارە خراپەکانیشیان بە ھەمان شێوە، ھەر ئەویش بڕیار دەدات لەسەر ١٢ مانگی داھاتوویان.

فووکردنی شوفار[دەستکاری]

ئامێرێکی شوفار

لەم ڕۆژەدا، ژمارەیەک لە جولەکان فوو دەکەن بە ئامیرێکدا کە بە شوفار ناسراوە و لە قۆچی ئاژەڵ دروستکراوە، کە بە یەکێک لە کۆنترین ئامێرە موزیکە کۆنەکان دادەنرێت لە جیھاندا.

فوکردن بەو قۆچی ئاژەڵەدا ئاماژەیە بۆ ئەو بەرانەی کە پێغەمبەر ئیبراھیم کردیە قوربانی لە بری کوڕەکەی ئیسحاق بە گوێرەی بیرو باوەڕی جولەکە و ئیسماعیل بە گوێرەی بیرو باوەڕی ئیسلامی، وەک وەڵامدانەوەیەکە بۆ فەرمانی خودا و ئەو خەونەی کە بینیبووی.

پێشانگا[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "rosh hashanah". Origin and meaning of phrase rosh hashanah by Online Etymology Dictionary. لە ڕێکەوتی 2019-09-29 ھێنراوە. 
  2. ^ Isidore Singer, J. F. McLaughlin, Wilhelm Bacher, Judah David Eisenstein (1901–1906). "New-Year". Jewish Encyclopedia. New York: Funk and Wagnalls. لە ڕێکەوتی 2018-09-10 ھێنراوە.