ڕاپەڕینی مەلا خەلیل
| ڕاپەڕینی مەلا خەلیل | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بەشێک لە شەڕی کورد و ئێران | |||||||||
 ھێزێکی مەلا خەلیل گۆڕەمەری | |||||||||
| |||||||||
| شەڕکەرەکان | |||||||||
|
| |||||||||
| فەرماندە و سەرکردەکان | |||||||||
 حوسێن خوزاعی تاتاریوڤ ئیسماعیل قەلە بەگ † |
 مەلا خەلیل گۆڕەمەری سمکۆی شکاک[٣] ئاغا بزرگ ئیبراھیمی[٤] | ||||||||
| ھێز | |||||||||
| نەزانراو | ١٠،٠٠٠–١٥،٠٠٠ ھێز | ||||||||
ڕاپەڕینی مەلا خەلیل لە زستانی کانوونی دووەمی ١٩٢٩ کە مەلا خەلیل گۆڕەمەری بە پشتگریی لە ھۆزەکانی مەنگوڕ، مامەش و گەورک[٥] دژی حکوومەتی ئێران.[٦][٧][٨] ئەو ڕاپەڕینە بەھۆی ئەوەوە ڕوویدا کە حکوومەتی پەھلەویی حیجاب[٩] و جلی کوردی لە ئێران بەتایبەتی لە ناوچە کوردنشینەکان قەدەغە کرا.[١٠][٧] مەلا خەلیل بە ١٥ ھەزار سەرباز[١١][١٢][١٣] یان بە ١٠ ھەزار سەرباز[١٤] توانی چەندین سەرکەوتن بەسەر حکوومەتی ئێراندا بەدەست بھێنێت، بەڵام نەیتوانی سەرکەوتنەکان بۆ ماوەیەکی درێژتر مسۆگەر بکات.[١٠][١٥] ھەروەھا سمکۆی شکاک ھەتا ئاستێکی ەمبەشداریی لەم ڕاپەڕینەدا کرد.[٣][١٥] ڕاپەڕینی مەلا خەلیل لە حوزەیران کۆتایی پێھێنرا، چونکە ھێزەکەی پێویستی سەربازی وەک فیشەک و تەقەمەنیان نەما و ھەر ئەو ھۆیە بوو کە نەیھێشت درێژی بە ڕاپەڕینەکە بدەن.[١٦]
شەڕەکان
[دەستکاری]گەماڕۆدانی مەھاباد
[دەستکاری]لە ساڵی ١٩٢٩ عەقیدی سوپای ئێران سالار ئەشرەف لە دوای سەرکەوتنی مەلا خەلیل لە شەڕی سەردەشت، لەشکرێکی لە سابڵاغەوە نارد بەرەو سەردەشت تاوەکو شارەکە داگیربکەنەوە و نەھێڵن ھێزەکانی مەلا خەلیل ھێڵەکانی پەیوەندی نەپچڕێنن. لە ھەمان کاتدا ھێزەکانی مەلا خەلیل دەیان ویست سابڵاغ ڕزگاربکەن، لەشکری ئێران لە گوندی بەیتاس تێپەڕبوون و گەیشتنە دۆڵی ئامێدی کە لە نێوان سابڵاغ و سەردەشتە. کاتەک کە گەیشتنە دۆڵەکە لە دوورەوە ھێزی مەلا خەلیلیان بینی وە بینیان کە ئەوان چەکداریان لەوان زیاترە وە لە ترسان ھەڵاتنە شاری سابڵاغ. ھێزەکانی مەلا خەلیل بەدوای ئەوان کەوتن و گەیشتنە شارەکە وە گاریسۆنێکی ئێرانیان گەماڕۆ کرد کە لەشکرەکەی تیابوو. بە ھەزاران لە پیاوانی ھۆزەکانی مەنگوڕ، گەورک و مامەش لەم ھێرشە بەشدار بوون، وە لە دوای ماوەیەک لەشکرەکەی عەقید سالار ئەشرەف لە سابڵاغ ھەڵاتن.[١٥]
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Majd، Mohammad Gholi (٢١ی شوباتی ٢٠٠٨). From Qajar to Pahlavi: Iran, 1919-1930 (بە ئینگلیزی). Bloomsbury Academic. لاپەڕە ٣٨٦. ژپنک ٩٧٨-٠-٧٦١٨-٤٠٢٩-٩.
- 1 2 Pishdare، Sardar (٢٣ی ئابی ٢٠١٠). ONE HUNDRED YEARS AND ONE HUNDRED KURDS. AuthorHouse. لاپەڕە ٥٣. ژپنک ٩٧٨-١-٤٨١٧-٨٢٠٨-١.
- 1 2 Burrell، Robert Michael؛ Jarman، Robert L. (١٩٩٧). Iran: 1927-1930 (بە ئینگلیزی). Archive Editions. لاپەڕە ٤٩٧. ژپنک ٩٧٨-١-٨٥٢٠٧-٧١٠-٥.
- ↑ Pishdare، Sardar (٢٣ی ئابی ٢٠١٠). ONE HUNDRED YEARS AND ONE HUNDRED KURDS. AuthorHouse. لاپەڕە ٥٢. ژپنک ٩٧٨-١-٤٨١٧-٨٢٠٨-١.
- ↑ مجتبى، برزويى،؛ Burzūʼī، Mujtabá (١٩٩٩). اوضاع سياسى کردستان: از ١٢٥٨ تا ١٣٢٥ ھ. ش (بە فارسی). فکر نو،. لاپەڕە ٢٥٧. ژپنک ٩٧٨-٩٦٤-٦٨٧٠-٠٢-٤.
{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: خاڵبەندیی زیادە (بەستەر) - ↑ على، رزمآرا، حسين (٢٠٠٨). عملىات اورامان (بە فارسی). پردىس دانش. لاپەڕە ٢٣. ژپنک ٩٧٨-٩٦٤-٢٥٠٩-١٤-٠. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: bot: original URL status unknown (بەستەر) - 1 2 «نوگرایى، تحول و دیکتاتورى در ایران؛ نظم نوین و مخالفانش (1927-1929م / 1306-1308)». پرتال جامع علوم انسانی (بە فارسی). لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.[بەستەری مردوو]
- ↑ Office، Great Britain Foreign (١٩٢٩). Persia: Report (بە ئینگلیزی).
- ↑ «گرامیداشتی برای قیام علیھ دیکتاتوری در ۹۶ سال پیش». www.irna.ir. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 مجتبى، برزويى،؛ Burzūʼī، Mujtabá (١٩٩٩). اوضاع سياسى کردستان: از ١٢٥٨ تا ١٣٢٥ ه. ش (بە فارسی). فکر نو،. لاپەڕە ٢٥٣. ژپنک ٩٧٨-٩٦٤-٦٨٧٠-٠٢-٤. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
{{cite book}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: bot: original URL status unknown (بەستەر) ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: خاڵبەندیی زیادە (بەستەر) - ↑ Cronin، Stephanie (٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧). Tribal Politics in Iran: Rural Conflict and the New State, 1921-1941 (بە ئینگلیزی). Routledge. لاپەڕە ١١٦. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٤-١٣٨٠١-٢.
- ↑ «Reza Khan Pahlavi's Modernization and its Consequences in East Part of Kurdistan - Part 2». KURDŞOP (kurdshop.net) (بە ئینگلیزی). ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ Cronin، S. (٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠). Soldiers, Shahs and Subalterns in Iran: Opposition, Protest and Revolt, 1921-1941 (بە ئینگلیزی). Springer. لاپەڕە ١٨٥. ژپنک ٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٠٩٠٣-٦.
- ↑ Potts، D. T. (٣ی ئازاری ٢٠١٤). Nomadism in Iran: From Antiquity to the Modern Era (بە ئینگلیزی). Oxford University Press. لاپەڕە ٣٧٨. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٣٣٠٨٠-٥.
- 1 2 3 «قیام ضد استبدادی ملا خلیل منگور/ برگی از تاریخ کرد/ محمد احمدیان/ ترجمھ: امید محمودی». ڕۆژپڕێس Rojpress (بە فارسی). ٢٥ی ئایاری ٢٠١٢. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ عثمان، دیدار. «کوردو ناسیۆنالیزمی کوردی لەماوەی نێوان دوو جەنگی جیھانیدا». History Of Kurdistan. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
 | ئەم مێژوو وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |