چەندێتی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

چەندێتی جۆرە سامانێکە کە بەشێوەی گەورەیی یان فرەیی بوونی هەیە. چەندێتی یەکێک لە پۆلە بنەڕەتییەکانی شتانە. ئەوانی تر بریتین لە: چۆنێتی، ماک، گۆڕان، وە پێوەند. هەر شت کە هەیە یان ڕوو دەدا دەچێتە ناو یەکێک لەم پێنج پۆلەوە. وەکوو زاراوەیەکی بنچینەیی، چەندێتی ئاماژە بە هەر جۆرە سامان یان تایبەتمەندییەک دەکا کە شتێک هەیبێ و شیاوی پێواندن یان ژماردن بێ (تایبەتمەندیی چەندانە؛ بە ئینگلیزی: quantitative attribute). هەندێک چەندێتی سروشتی دەروونیان هەر وایە (وەک ژمارە)، بەڵام ئەوانی تر وەکوو بار یان حاڵەتی شتەکان (لەوانە: قورس و سووک، درێژ و کورت، بەرین و باریک، بچووک و مەزن، یان زۆر و کەم) خەریکی بەجێهێنانی ئەرکی خۆیانن.

لە فیزیکدا[دەستکاری]

لە فیزیکدا، دوو جۆر چەندێتی ھەیە: چەندێتیی پێوانەیی و چەندێتیی ئاراستەدار. چەندێتیی پێوانەیی ئەوەیە کە مەزنایییەکەی تەنیا بە ھۆی ژمارەیەکەوە نیشاندەدرێت. بۆ نموونە: کات، ، درێژایی، بارستایی. چەندێتیی ئاراستەدار جگە لە مەزنایی، ئاراستەشی ھەیە، ، بۆ نموونە: ھێز، لەز، ڕاوەش.

چەندێتییە سەرەکییەکان[دەستکاری]

لە فیزیکدا، سێ چەندێتی ھەن کە پێیان دەگوترێت چەندێتییە سەرەکییەکان. چەندێتییە سەرەکییەکان بریتین لە: کات، بارست و درێژایی.