پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین

پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین
پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین
وڵات	سووریا، دەوڵەتی فەلەستین
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

پەیوەندییەکانی سووریا و فەلەستین ئاماژەیە بۆ پەیوەندییە فەرمییە دووقۆڵییەکانی نێوان سووریا و فەلەستین. فەلەستین باڵیۆزخانەی لە دیمەشق ھەیە بەڵام سووریا ھیچ نوێنەرایەتییەکی فەرمی لە ناوچەکانی فەلەستین نییە.

مێژوو

ئەم دوو وڵاتە پەیوەندییەکی مێژوویی بەھێزیان ھەیە، چونکە ھەردووکیان لەژێر دەسەڵاتی فینیقییەکاندا بوون،^[١] و دواتر داگیرکاری و شەڕی جۆراوجۆریان بەسەردا ھات، کە درێژبووەوە بۆ ئیمپراتۆریەتیی فارس، ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمانی، عەرەب، خاچپەرستان و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.^[٢] بەڵام لە سەدەی بیستەمدا سووریا و فەلەستین لە نێوان فەڕەنسا و ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیادا پارچە پارچە دەبوون و دابەش دەبوون و ئەمەش تا کۆتایی جەنگی جیھانیی دووەم بەو شێوەیە دەمێنێتەوە.

پەیوەندییە مۆدێرنەکان

سووریا لە دوای سەرھەڵدانی شەڕی عەرەبی و ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٤٨دا بە خێرایی پشتیوانی تەواوی خۆی بۆ فەلەستین ڕاگەیاند و ھێزی نارد بۆ بەرەنگاربوونەوەی سوپای تازە پێکھێنراوی ئیسرائیل، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو لە وەرگرتنەوەی ناوچە داگیرکراوەکان. لەو کاتەوە زۆرێک لە پەنابەرانی فەلەستینی ڕژاونەتە وڵاتانی دراوسێ و لەنێویاندا سووریا. ژمارەی پەنابەران بۆ سووریا لە ساڵی ١٩٤٨ گەیشتە ٨٥ ھەزار کەس، کە لە باکووری فەلەستین و بەتایبەت سەفد و حەیفا و یافاوە ھاتوون.^[٣]^[٤]

ھەروەھا سووریا پەیوەندی بە شەڕی شەش ڕۆژەوە کرد، کە ھیوای خواست سوپای ئیسرائیل دەربکات بەمەبەستی گەڕاندنەوەی دەوڵەتی فەلەستین، کە بە شکست بۆ ھاوپەیمانە عەرەبییەکان کۆتایی ھات. ئەم شەڕە گۆڕانکارییەکی گەورە و ڕیشەیی لە کۆمەڵگەی سووریا و فەلەستینیدا بەدوای خۆیدا ھێناوە. بۆ سوورییەکان، شکستەکە زیانی بە ناوبانگیان گەیاند و دواتر بێمتمانەیی زیاتری دروستکرد، ھەرچەندە تا ئێستاش پەیوەندییەکی باشیان ھەیە.^[٥]

لە سەردەمی ڕەش ئەیلوولی ئوردن لە ساڵی ١٩٧٠، سەرۆک حافز ئەسەد ناچار بوو ھێزی ئاسمانی خۆی لە ھاوکاریکردنی فەلەستینییەکان بکشێنێتەوە، کە دواجار بووە ھۆی شکستیان و ھەڵاتنی زۆرێک لە چەکدارەکانی ڕێکخراوی ڕزگاریخوازی فەلەستین بۆ لوبنان. دووژمنایەتی ئەسەد بەرامبەر بە فەلەستینییەکان لەوە زیاتریش ڕۆیشت کە ھێرشی کردە سەر یاسر عەرەفات و فەیسەڵ حوسێنی، و ھەوڵدان بۆ دابەشکردنی سەرکردایەتی فەلەستین.^[٦]

شەڕی ناوخۆیی سووریا

شەڕی ناوخۆی سووریا دووبەرەکی لە نێوان فەلەستینییەکان لەسەر حکوومەتی ئەسەد لە سووریا دروستکردووە. زۆربەی پەنابەرانی فەلەستینی لە سووریا لە ئەنجامی ئەزموونەکانی پێشووی وەک کۆمەڵکوژیی سەبرا و شاتیلە لە ساڵی ١٩٨٢، دیپۆرتکردنەوەی فەلەستینییەکان لە کووەیت لە کاتی یەکەمین جەنگی کەنداو لە ساڵی ١٩٩٠ و ئەزموونی ئازاربەخشی عێراق لە دوای لەشکرکێشی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٣ بێلایەن مانەوە.^[٧]^[٨]

سەرەڕای ئەم ئاستە لە توڕەیی دژە فەلەستین کە بەھۆی حکوومەتی ئەسەدەوە دروست بووە، بەڵام بەشار ئەسەد بەھۆی قسەکانی لایەنگری فەلەستینییەوە، ھێشتا پشتیوانی جەماوەری لەنێو فەلەستینییەکان وەردەگرت. فەلەستینییەکان بۆ پشتیوانی لە حکوومەتی ئەسەد خۆپیشاندانیان ئەنجامدا. بۆی دەرکەوت کە فەلەستینییەکان بەشێکن لە میلیشیاکانی لایەنگری حکوومەت لە دژی ئۆپۆزسیۆنی سووریا و ئیسرائیل.^[٩]^[١٠]^[١١]

سەرچاوەکان

[1] «What was Historical Syria and Phoenicia? Is there confusion?». phoenicia.org. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە.

[2] «| Historyworld». www.historyworld.net. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە.

[3] ttps://web.archive.org/web/20190327090506/https://www.belfercenter.org/publication/lost-opportunities-peace-arab-israeli-conflict-israel-and-syria-1948-2001

[4] ttps://web.archive.org/web/20230520202129/https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2017/5/8/%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D8%AC%D8%A6%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%88%D8%A8%D8%B9%D8%AF

[5] ttps://web.archive.org/web/20190519204441/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-39960461

[6] ttps://web.archive.org/web/20190327090815/https://www.middleeastmonitor.com/20140708-palestinians-and-the-assad-regime-for-history-and-generations-to-know/

[7] ttps://web.archive.org/web/20210529195605/https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/al-majdal-56.pdf

[8] ttps://web.archive.org/web/20190327091528/http://www.presidentassad.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:the-palestinian-cause&catid=140&Itemid=470

[9] ttps://web.archive.org/web/20190327091528/http://www.presidentassad.net/index.php?option=com_content&view=article&id=185:the-palestinian-cause&catid=140&Itemid=470

[10] ttps://web.archive.org/web/20190325045442/https://www.almasdarnews.com/article/video-palestinians-jerusalem-praise-bashar-al-assad-israelis-shiver-boots/

[11] ttps://web.archive.org/web/20190327090604/http://www.israelhayom.com/opinions/assads-palestinian-mercenaries/

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]

[١١]