پیسبوونی دەریایی

لەکاتێکدا پیسبوونی دەریایی دەکرێت ئاشکرا بێت، وەک لەو پاشماوە دەریایییەی لە سەرەوە نیشان دراوە، زۆرجار ئەو پیسکەرانەن کە نابینرێن و زۆرترین زیان دەگەیەنن.

پیسبوونی دەریایی کاتێک ڕوودەدات کە ئەو ماددانەی لەلایەن مرۆڤەوە بەکاردەھێنرێن یان بڵاودەکرێنەوە، وەک پاشماوەی پیشەسازی، کشتوکاڵی، و نیشتەجێبوون؛ تەنۆلکە؛ ژاوەژاو؛ دوانەئۆکسیدی کاربۆنی زیادە؛ یان زیندەوەری داگیرکەر دەچنە ناو ئۆقیانووسەوە و کاریگەریی زیانبەخشی لێ دروست دەکەن. زۆرینەی ئەم پاشماوەیە (٨٠٪) لە چالاکیی بنچینە-وشکانییەوە دێت، ھەرچەندە گواستنەوەی دەریاییش بە شێوەیەکی بەرچاو بەشداری دەکات. ئەمە تێکەڵەیەکە لە ماددەی کیمیایی و زبڵ، کە زۆربەی لە سەرچاوەکانی وشکانییەوە دێت و بەھۆی ئاوەوە دەشۆردرێتەوە یان بەھۆی باوە دەبردرێتە ناو ئۆقیانووسەوە. ئەم پیسبوونە دەبێتە ھۆی زیان گەیاندن بە ژینگە، بە تەندروستیی ھەموو زیندەوەران، و بە پێکھاتە ئابوورییەکان لە سەرانسەری جیھاندا.

بەوەی زۆربەی تێچووەکان لە وشکانییەوە دێن، لە ڕێگەی ڕووبارەکان، ئاوەڕۆ، یان بەرگەھەواوە، واتای ئەوەیە کە ڕەفە کیشوەرییەکان زیاتر بەرکەوتەی پیسبوونن. پیسبوونی ھەواش ھۆکارێکی بەشدارە، چونکە ئاسن، ترشی کاربۆنیک، نایترۆجین، سیلیکۆن، گۆگرد، قڕکەرەکان، و تەنۆلکەکانی تۆز دەگوازێتەوە بۆ ناو ئۆقیانووس. پیسبوونەکە زۆرجار لە سەرچاوە نا-خاڵییەکانەوە دێت وەک ئاوەڕۆی کشتوکاڵی، پاشماوەی با-بردە، و تۆز. ئەم سەرچاوە نا-خاڵییانە بە شێوەیەکی گەورە بەھۆی ئەو ئاوەڕۆوەیە کە لە ڕێگەی ڕووبارەکانەوە دەچێتە ناو ئۆقیانووسەوە، بەڵام پاشماوەی با-بردە و تۆزیش دەتوانن ڕۆڵیان ھەبێت، چونکە ئەم پیسکەرانە دەتوانن لەناو ڕێڕەوە ئاوییەکان و ئۆقیانووسەکاندا بنیشن. ڕێڕەوەکانی پیسبوون بریتین لە فڕێدانی ڕاستەوخۆ، ئاوەڕۆی وشکانی، پیسبوونی کەشتی، پیسبوونی بیلج، قوڕکەنە (کە دەتوانێت پەڵەی قوڕکەنە دروست بکات)، پیسبوونی بەرگەھەوا و، بە ئەگەری زۆرەوە، کانزاکاریی قووڵاییی دەریا.