پردی ڕیالتۆ
| پردی ڕیالتۆ | |
|---|---|
 | |
| دامەزران | ١ی کانوونی دووەمی ١٥٨٨ |
| ناو بە زمانی فەرمی | Ponte di Rialt |
| ناونراوە لەدوای | Rialto |
| وڵات | ئیتاڵیا |
| دابەشکاریی کارگێڕی | ڤێنیز |
| جێ | San Marco |
| پۆتانی شوێن | ٤٥°٢٦′١٧″N ١٢°٢٠′٨″E |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ١ی کانوونی دووەمی ١٥٨٨ |
| ماددەی بەکارھاتوو | بەرد |
| شێوەساز | Antonio da Ponte |
| نژیاروان | Antonio da Ponte |
| ڕێکەوتی کردنەوە | ١ی کانوونی دووەمی ١٥٩١ |
| Crosses | Canal Grande |
| Carries thoroughfare | footpath |
| بەستراوە بە | Salizada Pio X |
| وێنا کرا | Rialto Bridge، View of the Rialto, Venice، The Earl of Leicester and Trustees of the Holkham Estate |
| بینین لە پۆلدا | Category:Views from Ponte di Rialto southwest، Category:Views from Ponte di Rialto north |
 | |
پردی ڕیالتۆ (بە ئیتالی: Ponte di Rialto؛ بە ڤێنیزایی: Ponte de Rialto) کۆنترین پردە لە چوار پرد کە کەناڵی گەورە دەگرێتەوە لە ڤێنیز لە ئیتاڵیا. بەستنەوەی sestieri (قەزاکان) لە سان مارکۆ و سان پۆلۆ، چەندین جار چاک کراوەتەوە لە دوای یەکەم دروستکردنی وەک پردێکی پۆنتۆن لە ساڵی ١١٧٣، و ئێستا شوێنێکی سەرنجڕاکێشی گەشتیاری بەرچاوە لە شارەکەدا.[١]
پردی بەردینی ئێستا تاقێکی تاکە کە لەلایەن ئەنتۆنیۆ دا پۆنتێ دیزاین کراوە. بنیادنان لە ١٥٨٨ دەستی پێ کرد و لە ١٥٩١ تەواو بوو.[١] ئەمە ھاوشێوەی ئەو پردە تەختینەیەیە کە پێش خۆی ھەبوو. دوو لێژی بەرەو پۆرتیکۆیەکی ناوەندی دەچن. لە ھەردوولای پۆرتیکۆکە، لێژە داپۆشراوەکان ڕیزە دووکانێکیان ھەڵگرتووە. ئەندازیاریی پردەکە ئەوەندە بوێرانە بوو کە تەلارساز ڤینچێنزۆ سکامۆزی پێشبینی داڕمانی لە داھاتوودا کرد. پردەکە بەسەر ڕەخنەگرەکانیدا سەرکەوت و بوو بە یەکێک لە ھێما تەلارسازییەکان و پڕبینەرترین شوێنە گەشتیارییەکان لە ڤێنیز.[٢]
مێژوو
[دەستکاری]یەکەم پەڕینەوەی وشکانی لە نۆکەندی گەورە پردی پاپۆڕی بوو کە لە ١١٨١ لەلایەن نیکۆلۆ باراتیێری دروست کرا. پێی دەگوترا پۆنتی دیلا مۆنێتا، پێدەچێت بەھۆی ئەو شوێنەی لێدانی دراوە بێت کە لە نزیک دەروازە ڕۆژھەڵاتییەکەی بوو.[٣]
گەشەکردن و گرنگیی بازاڕی ڕیاڵتۆ لە کەناری ڕۆژھەڵاتدا ھاتوچۆی سەر پردە سەرئاوکەوتووەکەی زیاد کرد، بۆیە لە ١٢٥٥ بە پردێکی تەختینە گۆڕدرا.[٣] ئەم پێکھاتەیە دوو لێژیی ھەبوو کە لە بەشێکی ناوەندیی جووڵاودا بەیەک دەگەیشتن، کە دەکرا بەرز بکرێتەوە بۆ ڕێگەدان بە تێپەڕبوونی کەشتییە بەرزەکان. پەیوەندی لەگەڵ بازاڕەکە لە کۆتاییدا بووە ھۆی گۆڕینی ناوی پردەکە. لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٥یەمدا، دوو ڕیز دووکان لە درێژاییی تەنیشتەکانی پردەکە دروست کران. کرێکان داھاتێکیان بۆ خەزێنەی دەوڵەت ھێنا، کە یارمەتیدەر بوو لە پاراستنی پردەکە.
پاراستن و چاککردنەوە بۆ پردە تەختینەکە زۆر گرنگ بوو. لە کاتی ئەو ڕاپەڕینەی کە لەلایەن باجامۆنتی تیێپۆلۆ لە ١٣١٠ سەرکردایەتی دەکرا، بەشێکی سووتا. لە ١٤٤٤، لەژێر قورساییی قەرەباڵغییەک کە پەلەیان بوو بۆ بینینی ھاوسەرگیریی مارکیزی فێرارا داڕما[١] و لە ١٥٢٤ دیسانەوە داڕمایەوە.
بیرۆکەی دووبارە بنیادنانەوەی پردەکە بە بەرد بۆ یەکەم جار لە ١٥٠٣ پێشنیار کرا. لە ماوەی دەیەکانی دواتردا چەندین پڕۆژە ڕەچاو کران. لە ١٥٥١، دەسەڵاتداران داوای پێشنیاریان کرد بۆ نوێکردنەوەی پردی ڕیاڵتۆ، لەنێوان شتەکانی تردا. نەخشەکان لەلایەن تەلارسازە بەناوبانگەکانەوە پێشکەش کران، وەک یاکۆپۆ سانسۆڤینۆ، پالادیۆ و ڤینۆلا، بەڵام ھەموویان شێوازێکی کلاسیکیان لەگەڵ چەندین تاق لەخۆ گرتبوو، کە بۆ بارودۆخەکە بە نەگونجاو دانرا. میکێلانجێلۆش وەک دیزاینەری پردەکە ڕەچاو کرا.[١]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 4 Dupré, Judith (٢٠١٧). Bridges: A History of the World's Most Spectacular Spans. New York: Hachette/Black Dog & Leventhal Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣١٦-٤٧٣٨٠-٤.
- ↑ Povoledo، Elisabetta (٣٠ی ئازاری ٢٠١٧). «3 Are Held on Suspicion of Plot to Attack Rialto Bridge in Venice». The New York Times. لە ٣١ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە.
The Italian police announced on Thursday that they had dismantled a suspected jihadist cell whose members had discussed blowing up the Rialto Bridge, one of the top tourist attractions in Venice
- 1 2 Molmenti، Pompeo؛ Horatio Forbes Brown (١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٦). Venice: Its Individual Growth from the Earliest Beginnings to the Fall of the Republic. Chicago: A.C. McClurg & Co. لاپەڕە ٢٩. لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ ھێنراوە – لەڕێگەی Internet Archive.
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تەممووزی ٢٠٢٦) |