پترۆکیمیایی
پترۆکیمیایییەکان (ھەندێک جار بە پی کێمز کورت دەکرێنەوە) ئەو بەرھەمە کیمیایییانەن کە لە ڕێگەی پاڵاوتنەوە لە نەوت بەدەست دێن. ھەندێک ئاوێتەی کیمیایی کە لە نەوت دروست دەکرێن، ھەروەھا لە سووتەمەنییە فۆسیلییەکانی تری وەک خەڵووزی بەردین یان گازی سروشتی، یان سەرچاوە نوێبووەوەکانی وەک گەنمەشامی، میوەی خورما یان قامیشی شەکر بەدەست دەھێنرێن.
دوو باوترین پۆلی پترۆکیمیایییەکان بریتین لە ئۆلیفینەکان (لەوانە ئێتیلین و پڕۆپیلین) و ئەرۆماتیکەکان (لەوانە بەنزین، تۆلوین و ئایزۆمەرەکانی زایلین).
پاڵاوگەکانی نەوت ئۆلیفین و ئەرۆماتیکەکان لە ڕێگەی کراکردنی کاتالیتیکی شلی کەرتە نەوتییەکانەوە بەرھەم دەھێنن. کارگە کیمیایییەکان ئۆلیفینەکان لە ڕێگەی کراکردنی ھەڵمیی شلە گازییە سروشتییەکانی وەک ئێتان و پڕۆپان بەرھەم دەھێنن. ئەرۆماتیکەکان لە ڕێگەی چاکسازیی کاتالیتیکیی نافتاوە بەرھەم دەھێنرێن. ئۆلیفین و ئەرۆماتیکەکان بەردی بناغەن بۆ کۆمەڵەیەکی بەرفراوان لە ماددەکان وەک توێنەرەوەکان، پاککەرەوەکان، و لکێنەرەکان. ئۆلیفینەکان بنچینەن بۆ پۆلیمەرەکان و ئۆلیگۆمەرەکان کە لە پلاستیک، ڕێزین، ڕیشاڵ، ئێلاستۆمەرەکان، چەورکەرەکان، و جێڵەکاندا بەکاردێن.[١][٢]
بەرھەمھێنانی جیھانیی ئێتیلین ١٩٠ ملیۆن تۆن و پڕۆپیلین ١٢٠ ملیۆن تۆن بوو لە ساڵی ٢٠١٩دا.[٣] بەرھەمھێنانی ئەرۆماتیکەکان نزیکەی ٧٠ ملیۆن تۆنە. گەورەترین پیشەسازییە پترۆکیمیایییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئەورووپای ڕۆژاوا ھەڵکەوتوون؛ بەڵام گەشەی سەرەکی لە توانای بەرھەمھێنانی نوێدا لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و ئاسیادایە. بازرگانییەکی بەرچاوی پترۆکیمیایی لە نێوان ناوچەکاندا ھەیە.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Sami Matar and Lewis F. Hatch (٢٠٠١). Chemistry of Petrochemical Processes. Gulf Professional Publishing. ژپنک ٠-٨٨٤١٥-٣١٥-٠.
- ↑ Staff (ئازاری ٢٠٠١). «Petrochemical Processes 2001». Hydrocarbon Processing: ٧١–٢٤٦. ISSN ٠٨٨٧-٠٢٨٤.
- ↑ «Ethylene production capacity globally 2023».
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (تەممووزی ٢٠٢٦) |