پارچکان (خێڵ)
پارچکان، پارچیکان (بە کوردیی باکووری: Parçikan) ھۆزێکی کوردە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە پارێزگای خارپێت لە تورکیا نیشتەجێین. ژمارەی ئەم ھۆزە نزیکەی ٢٠ ھەزار ئەندامە.[١] و زۆرینەیان مسوڵمانی سوننەن.[٢] ھۆزەکە کۆچەریی ترانزۆمێنتە.[٣]
مێژوو
[دەستکاری]ھۆزەکە لە دەورووبەری ئازەربایجان و ئێران ژیاون پێش ئەوەی بەرەو ڕۆژئاوا کۆچ بکەن دوای لەشکرکێشیی مەغۆلەکان و لە دەورووبەری باسکیل نیشتەجێ بوون کە لە سەردەمی حکومڕانی ئاق قۆیونلۆ و ئێرانی سەفەوی و ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا چوونە ژێر ناوی ھەرسین.
لە سەدەی حەڤدەھەمدا، ھەرسینی بە چڕی دانیشتووانی ھۆزە کوردەکان بوون، لەوانە پارچیکان بەڵام ھۆزەکانی زەیڤە و ھەردیش. بەھۆی زۆریی باج لە ئەیالەتی دیاربەکر ھارپوت، ھەندێک لە ئەندامانی ھۆزەکە بڵاوبوونەوە بۆ ناوچەکانی دەورووبەر. جگە لەوەش ھەندێک لە ئەندامانی ھۆزەکە بە زۆر لە شوێنە جیاوازەکانی ئەنادۆڵ نیشتەجێ کران.[٤]
بەپێی وتەی سەرۆکی ھۆزەکە دوڕسن دێمێز، عوسمانییەکان لە ساڵی ١٢٤٥دا بە فەرمانێک، بانی سارچیچەکی لە قەزای ئەگین ڕادەستی ھۆزەکەی کردووە، ڕێگەی بە ھۆزەکە داوە ئەو زەوییە بۆ شوانکاری کۆچەری بەکاربھێنێت. لە ساڵی ٢٠١٩دا ئەو خێڵە پاڵیان بە دانپێدانانی دەوڵەتەوە گرت بۆ ئەوەی بانەکە بکرێتە خاکی پارچکان.[٣]
لە ساڵی ١٩٢١دا ھۆزەکە پشتیوانیی خۆی بۆ ڕاپەڕینی قۆچگری دەربڕی دوای ئەوەی نووری دێرسیمی بۆ پشتیوانی لە ھۆزەکە نزیک بووەوە. لەگەڵ پەرەسەندنی یاخیبوونەکە، دواجار کوردەکانی پارچکان بەشدارییان کرد.[٥][٦] ھەروەھا سەرکردەکانی ھۆزەکان پشتگیرییان لە ڕیفراندۆمی دەستووریی تورکیای ساڵی ٢٠١٠ کرد کە لەلایەن ئاکپارتییەوە پێشکەشکرا.[٧]
جوگرافیا
[دەستکاری]
ھۆزی پارچکان لەم شارۆچکە و گوندانەدا دەژین:[٨]
لە پارێزگای خارپێت
[دەستکاری]- ئاکچاکەلە، ناحیەی ناوەندی
- گوندی ئەڵادیکمە، باسکیل
- گوندی ئاڵاتەرڵا، قەزای ناوەندی[٩]
- گوندی ئاڵتنکورەک، کەبان
- گوندی بوڵوتڵو، ناحیەی ناوەندی
- گوندی چاڵیجا، قەزای ناوەندی
- گوندی چاڤشلو، باسکیل
- گوندی دەمیرلیباخچە، باسکیل
- گوندی دوغونتەپە، باسکیل
- گوندی ئەسکیکۆی، باسکیل
- گوندی گۆزپنار، قەزای ناوەندی
- گوندی گونباغی، کەبان
- گوندی ھەبیبوشاغی، باسکیل
- گوندی ھارابەکاییش، باسکیل
- گوندی ئیشکیۆلۆ، ناحیەی ناوەندی
- گوندی قەرەعەلی، باسکیل
- گوندی قەرەعەلی، ناحیەی ناوەندی
- گوندی قەرەگێدیک، باسکیل
- گوندی کۆچارمانی، ناحیەی ناوەندی
- گوندی کۆپاروشاغی، ناحیەی ناوەندی
- گوندی کورشونکایا، کەبان[١٠]
- گوندی کوتڵوگون، باسکیل
- گوندی مێیدانچک، باسکیل
- گوندی ئۆرتاچاڵی، ناحیەی ناوەندی
- گوندی ساکاباشی، ناحیەی ناوەندی
- گوندی شاھاپڵی، باسکیل
- گوندی سارتاش، باسکیل
- گوندی تاشکێسەن، کەبان[١٠]
- گوندی تاتڵیپایام، باسکیل
- گوندی تۆپلوشاغی، باسکیل
- گوندی یەڵندامڵار، قەزای ناوەندی
- گوندی یۆلچاتی، ناحیەی ناوەندی
شوێنی نیشتەجێبوونەکانی تر
[دەستکاری]- گوندی پارچکان (پێشتر ناوی بۆزبووروون بوو)، ئارگڤان، پارێزگای مەلەدی.[١١]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Kürt aşiretlerin evet ya da hayır tercihi». Haber 7 (بە تورکی). ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Ayna (2018).
- 1 2 «Tapusu Malatya'nın kullanım hakkı Erzincan'ın». Busabah (بە تورکی). ٣١ی ئایاری ٢٠١٩. لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Uzun (2016).
- ↑ Güneş (2014).
- ↑ Kaya (1999).
- ↑ «Doğu'da aşiretlerin referandum tercihi». Memleket (بە تورکی). ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٠. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Çakar, Enver (2012). «Aşiretlerin yerleşim alanları» [Settlement of the tribes] (نەخشە). Elazığ Baskil Yöresi Aşiretleri (بە تورکی). Ertem Basım.
- ↑ Çakar (2012).
- 1 2 Çakar (2019).
- ↑ «Parçikanlılar Boran'ı Destekliyor». Türkiye Haber Ajansi (بە تورکی). ١٤ی ئازاری ٢٠١١. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
کتێبنامە
[دەستکاری]- Ayna، Bayram (٢٠١٨)، «Millî Mücadele Yıllarında Koçgiri Aşireti Reisi Alişan Bey'in Faaliyetleri»، Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi (بە تورکی)، بەرگی ٥، لاپەڕە ٢١٠–٢٣١، لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە
- Çakar، Enver (٢٠١٢). Elazığ Baskil Yöresi Aşiretleri. Ertem Basım. ژپنک ٩٧٨٦٠٥٨٦٧٧٦٠٩.
- Çakar، Enver (٢٠١٣)، Osmanlı Döneminde Harput'ta Kırsal Yerleşme: Baskil Örneği (PDF) (بە تورکی)، Firat University، لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە
- Çakar، Enver (٢٠١٩)، 19. yüzyılın ilk yarısında keban köylerinin idari ve demografik yapısı، لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە
- Güneş، Ergin (٢٠١٤)، Boztuğ، Onursal (ed.)، Koçgiri İsyanı Ekseninde Dersim Direniş (بە تورکی)، Tunceli University، لاپەڕە ٢٣٢–٢٦١
- Kaya، Ali (١٩٩٩)، Başlangıcından günümüze Dersim tarihi (بە تورکی)
- Uzun، Celalettin (٢٠١٦). «17. yüzyılda Harput» (بە تورکی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
{{cite journal}}: بیرخستنەوەی journal پێویستی بە|journal=ھەیە (یارمەتی)
