پارا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
| پارا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ | |
|---|---|
.svg) | |
| وەرزش | parasport |
| وڵات | شانشینی ھۆڵەندا |
| جێ | Arnhem |
| لە پێش | پارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٧٦ |
| لە دوای | پارالۆمپیکی ھاوینەی ١٩٨٤ |
| ژمارەی چاپ | 6 |
| کاتی ڕوودان | ٣١ی ئایاری ١٩٨٠ |
| ڕێکەوتی دەستپێکردن | ٢١ی حوزەیرانی ١٩٨٠ |
| ڕێکەوتی کۆتاییھاتن | ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٠ |
| بەختدار | Noggi and Joggi |
| وێبگە | https://www.paralympic.org/arnhem-1980 |
پارالۆمپیکی ھاوینەی ١٩٨٠ کە بە ئۆڵۆمپیادی کەمئەندامان ناسرابوو، شەشەمین خولی یارییەکانی پارالۆمپیک بوو. لە ئارنھێم لە ھۆڵەندا لە ٢١ تا ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٨٠ بەڕێوەچوو.
پاشخان
[دەستکاری]یەکێتیی سۆڤیەت کە میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠ی دەکرد، بانگھێشت کرا بۆ میوانداریکردنی ئەم پارالۆمپیکە؛ بەڵام وەرزشی کەمئەندامان لەوێ بوونی نەبوو، و ڕەتیانکردەوە؛ بە شێوەیەکی ئابڕووبەرانە بەیاننامەیەک بڵاوکرایەوە کە تێیدا بوونی کەسی کەمئەندامی لە وڵاتەکەدا ڕەتکردەوە کە لەلایەن بەرپرسانی سۆڤیەتەوە بە پەککەوتە ناویان دەبرا.[١][٢] تیمەکانی پارالۆمپیکی سۆڤیەت بۆ یەکەمین جار لە یارییەکانی پارالۆمپیکی ھاوینەی ١٩٨٨ و زستانەی ١٩٨٨ بەشدارییان کرد، کە ھاوکات دواھەمین بەشدارییان بوو پێش ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت. یەکەمین پارالۆمپیک لەسەر خاکی پێشووی سۆڤیەت لە ساڵی ٢٠١٤ بوو.[٣]
لە کاتی ئامادەکارییەکان بۆ ئەم یارییانەدا کێشە دروست بوو لەسەر بەشداریکردنی تیمێک لە ئەفریقای باشوور. لە ھۆڵەندا، ڕای گشتی و فەرمی دژی بەشداریکردنی تیمی ئەفریقای باشوور بوو و لەلایەن چەندین ڕێکخراوی وەرزشییەوە فشار خرایە سەر لیژنەی ڕێکخستن. پەرلەمانی ھۆڵەنداش ھەڵوێستی نەرێنیی ھەبوو. لە کۆتاییدا، پەرلەمان بڕیاریدا ڕێگە بە بەشداریکردنی تیمی ئەفریقای باشوور نەدرێت. ھەرچەندە زۆربەی بانگەشەکان سەبارەت بە بەشداریکردنی ئەفریقای باشوور نەرێنی بوون، بەڵام سەرکەوتوو بوو لە ھێنانی بزووتنەوەی وەرزشی کەمئەندامان بۆ ناو بیری زۆر کەس کە ئەگەر نا ھەرگیز بیریان لەو بابەتە نەدەکردەوە. ڕێکخەرانی ھۆڵەندی ھەروەھا بینرانیان زیاد کرد لە ڕێگەی کۆکردنەوەی بەخشینەوە … دروستکردنی سندووقێک کە دوای ساڵانێک لە یارییەکان ھێشتا پارەی زیادەی تێدا مابوو. ئەمەش بە سروشتی خۆی لە سندووقی نێودەوڵەتیی وەرزشی کەمئەندامان ڕەنگی دایەوە، کە پشتگیری لە داھاتووی بزووتنەوەی پارالۆمپیک کرد لە ساڵانی ھەشتاکاندا.[٤]
بووکەڵەکان
[دەستکاری]پارالۆمپیکی ١٩٨٠ یەکەمجار بوو کە ماسکۆتی (بووکەڵە) ھەبێت: جووتێک سمۆرە بە ناوەکانی نۆگی و جۆگی، کە لەلایەن نێکی ئۆپرینسن لە سینت-میخیلزخێستل دیزاین کرابوون. ئەوان لە ڕێگەی پێشبڕکێیەکی دیزاینەوە لەلایەن پەخشکاری ھۆڵەندی ئاڤرۆوە ھەڵبژێردران.[٥]
وەرزشەکان
[دەستکاری]کێبڕکێکاران بۆ چوار پۆلی کەمئەندامی دابەش کرابوون: بڕاوە، ئیفلیجیی مێشک، کەمبینا و سەر کورسیی کەمئەندامان. ئەمە یەکەم جار بوو وەرزشوانانی ئیفلیجیی مێشک لە پارالۆمپیکدا کێبڕکێ بکەن. بالە وەک وەرزشێکی نوێ بۆ بەرنامەکە زیاد کرا.[٦]
شاندە بەشداربووەکان
[دەستکاری]چل و سێ شاند بەشدارییان لە پارالۆمپیکی ئارنھێمدا کرد. ھەریەک لە ئایسلەند، کووەیت و سوودان بۆ یەکەمین جار دەرکەوتن.[٧]
پێش یارییەکان، پەرلەمانی نیشتمانیی ھۆڵەندا وەک وڵاتی میواندار، پێشنیارێکی پەسەند کرد کە تێیدا بەشداریکردنی ئەفریقای باشووری بە نەخوازراو ڕاگەیاند، بەھۆی سیاسەتی ئاپارتایدەوە. بەم شێوەیە یارییەکانی ١٩٨٠ بووە یەکەمین ئامادەنەبوونی ئەفریقای باشوور لە پارالۆمپیکی ھاوینە لەو کاتەوەی لە ساڵی ١٩٦٤ پەیوەندی بە بزووتنەوەکەوە کردبوو، و تا ساڵی ١٩٩٢ ئامادە نەبوو. بەم شێوەیە بڕیارەکەی ھۆڵەندا ئەو نائاسایییەی ڕاستکردەوە کە ئەفریقای باشوور لە ساڵی ١٩٦٠ەوە لە بزووتنەوەی ئۆڵۆمپیاد قەدەغە کرابوو، لەکاتێکدا ھێشتا ڕێگەی پێدەدرا بەشداری لە یارییەکانی پارالۆمپیکدا بکات.[٨][٩]
ئەرژەنتین ١١
ئوسترالیا ٥٢
نەمسا ٤٨
بەھاما ٦
بەلجیکا ٦٧
بەڕازیل ٢
کەنەدا ٩٤
کۆلۆمبیا ١١- داڕێژە:Country data چێکۆسلۆڤاکیا چێکۆسلۆڤاکیا ٧
دانیمارک ٤٢
میسر ٣٣
ئەتیۆپیا ١
فینلاند ٦٠
فەڕەنسا ٩٧
شانشینی یەکگرتوو ٩٦
یۆنان ٧
ھۆنگ کۆنگ ١١
ئایسلەند ١٢
ئیندۆنیزیا ١٥
ئیرلەند ٢٣
ئیسرائیل ٤٧
ئیتاڵیا ٣٨
جامایکا ١٣
ژاپۆن ٣٠
کینیا ١٧
کووەیت ٩- داڕێژە:Country data لۆکسمبۆرگ لۆکسمبۆرگ ٩
ماڵتا ٨
مەکسیک ٢٧
ھۆڵەندا ١٠٨
نیوزیلاند ١٧
نەرویژ ٥٣
پۆڵەندا ٨٠
کۆریای باشوور ١٢
ئیسپانیا ٢٤
سوودان ١١
سوێد ٩٤
سویسرا ٦٥
ویلایەتە یەکگرتووەکان ١٣٢
ئەڵمانیای ڕۆژاوا ١٢٨- داڕێژە:Country data یووگۆسلاڤیا یووگۆسلاڤیا ٣١
زیمبابوی ٥
خشتەی مەدالیاکان
[دەستکاری]١٠ باشترین لیژنە نیشتمانییەکان بەپێی ژمارەی مەدالیا زێڕەکان لە خوارەوە ڕیزکراون. وڵاتی میواندار، ھۆڵەندا، دیاری کراوە.
| پلە | لیژنەی نیشتمانیی پارالۆمپیک | زێڕ | زیو | بڕۆنز | کۆ |
|---|---|---|---|---|---|
| ١ |  ویلایەتە یەکگرتووەکان |
٧٥ | ٦٦ | ٥٤ | ١٩٥ |
| ٢ |  پۆڵەندا |
٧٥ | ٥٠ | ٥٢ | ١٧٧ |
| ٣ |  ئەڵمانیای ڕۆژاوا |
٦٨ | ٤٨ | ٤٦ | ١٦٢ |
| ٤ |  کەنەدا |
٦٤ | ٣٥ | ٣١ | ١٣٠ |
| ٥ |  شانشینی یەکگرتوو |
٤٧ | ٣٢ | ٢١ | ١٠٠ |
| ٦ |  ھۆڵەندا* |
٣٣ | ٣١ | ٣٦ | ١٠٠ |
| ٧ |  سوێد |
٣١ | ٣٦ | ٢٤ | ٩١ |
| ٨ |  فەڕەنسا |
٢٨ | ٢٦ | ٣١ | ٨٥ |
| ٩ |  مەکسیک |
٢٠ | ١٦ | ٦ | ٤٢ |
| ١٠ |  نەرویژ |
١٥ | ١٣ | ٨ | ٣٦ |
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Phillips، Sarah D. (٢٠٠٩). «"There Are No Invalids in the USSR!" A Missing Soviet Chapter in the New Disability History». Disability Studies Quarterly. ٢٩ (3). doi:١٠.١٨٠٦١/dsq.v٢٩i٣.٩٣٦.
- ↑ «Russia's journey from "no invalids" to Paralympic champions». Rbth.com. ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣. لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Sochi 2014 Paralympics: IPC confident on venue accessibility». BBC Sport. لە ٣ی ئازاری ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ Bailey، Steve (٢٠٠٨). Athlete First: A history of the paralympic movement. John Wiley & Sons (لە 2008 بڵاو کراوەتەوە). لاپەڕە ٣٨–٣٩. ژپنک ٩٧٨-٠-٤٧٠-٠٥٨٢٤-٤.
- ↑ «"Arnheim 1980 – Paralympic Mascots "Noggi and Joggi». Theolympicdesign. لە ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Arnhem 1980». International Paralympic Committee. ٢٠٠٨. لە ٦ی ئابی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
- ↑ «Medal Standings – Arnhem 1980 Paralympic Games». International Paralympic Committee. ٢٠٠٨. لە ٨ی ئابی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
- ↑ "'The Netherlands against Apartheid' – 1970s", International Institute of Social History
- ↑ South Africa at the Paralympics, International Paralympic Committee
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
 | ئەم وتارە بۆ ھیچ پۆلێکی ناوەڕۆک زیاد نەکراوە. تکایە بە زیادکردنی پۆلێک یان زیاتر یارمەتیی بدە تا لەگەڵ وتارە لێکچووەکان پێڕست بکرێت. (ئابی ٢٠٢٦) |