بۆ ناوەڕۆک بازبدە

پارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٧٦

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
پارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٧٦
وەرزشPara sport
وڵاتکەنەدا
جێتۆرۆنتۆ
لە پێشپارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٧٢
لە دوایپارا ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٠
ژمارەی چاپ5
کاتی ڕوودان٣١ی تەممووزی ١٩٧٦
ڕێکەوتی دەستپێکردن٤ی ئابی ١٩٧٦
ڕێکەوتی کۆتاییھاتن١٢ی ئابی ١٩٧٦
وێبگەhttps://www.paralympic.org/toronto-1976

پارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٧٦ (بە فەڕەنسی Jeux paralympiques d'été de 1976 )کە بە ئۆڵۆمپیادی تۆرۆنتۆ – ئۆڵۆمپیادی ١٩٧٦ بۆ خاوەن کەمئەندامیی جەستەیی ناسرابوو، پێنجەمین خولی پارالۆمپیک بوو کە بەڕێوەچوو. لەلایەن تۆرۆنتۆ لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا لە ٣ تا ١١ی ئابی ١٩٧٦ میوانداری کرا، کە ئەمەش یەکەم جار بوو پارالۆمپیک لە کیشوەری ئەمریکا و کەنەدا بەڕێوەبچێت. یارییەکان دوو ڕۆژ دوای کۆتایی هاتنی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٧٦ لە مۆنتریال دەستی پێکرد.

پاشخان

[دەستکاری]

ئەمە یەکەم جار بوو سیاسەتی جیهانی دەستوەردان لە یارییەکانی پارالۆمپیکدا بکات. کێشەکە لەو لۆژیکەوە سەرچاوەی گرتبوو کە وەرگرتنی تیمێک لە ئەفریقای باشوور بە واتای ڕەزامەندیی ناڕاستەوخۆ بوو بۆ هەڵوێستی حکوومەتەکەی بەرامبەر بە جیاکاری و ڕەگەزپەرستی. هەرچەندە تیمی ئەفریقای باشوور لەو کاتەدا تیمێکی فرەڕەگەز بوو، حکوومەتی کەنەدا بەشدارییە ٥٠٠٬٠٠٠ دۆلارییە کەنەدییەکەی کشاندەوە و پێدەچوو بڕە پارەی هاوشێوەش لەلایەن حکوومەتی گەورەشارەکەوە بکێشرێتەوە.[١] لە کۆتاییدا حکوومەتی هەرێمی لە کوینز پارک تێچووەکەی لەئەستۆ گرت.[٢]

دوو کۆمەڵە کە هەردووکیان هەمان سەرۆکیان هەبوو ئەویش لودڤیگ گوتمان بوو، بەشدار بوون لە بڕیاردانەکەدا کە بریتی بوون لە ڕێکخراوی نێودەوڵەتیی وەرزشی بۆ کەمئەندامان و فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی یارییەکانی ستۆک ماندێڤیل. گوتمان و ڕۆبەرت جاکسۆن، سەرۆکی لیژنەی ڕێکخستن، کاریان کرد بۆ قایلکردنی حکوومەتی کەنەدا تاوەکوو بەڵێنەکانیان بۆ پشتگیریکردنی ئەو تیمانە جێبەجێ بکەن کە پارەیان نەبوو بۆ ناردنی شاندەکانیان، و تا ڕادەیەکی زۆر سەرکەوتوو بوون. سەرەڕای ئەوەش، ژمارەیەکی کەم لە وڵاتانی ئەفریقا لە بەشداریکردن لە پارالۆمپیک کشانەوە، ئەمەش بەدوای ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ١٩٧٦دا هات کە تێیدا ٢٥ وڵات بایکۆتی یارییەکانیان کرد، و دوای ئەم دۆخە، ئەو لیژنە نیشتمانییانەی ئۆڵۆمپیاد هەڕەشەی دوورخستنەوەیان لێکرا لە ڕووداوەکانی داهاتوودا. دواتر چەندین هەوڵ دران بۆ پەرەپێدانی سیاسەتێکی هاوبەش لەگەڵ لیژنەی نێودەوڵەتیی ئۆڵۆمپیاد.[١]

ڕێگە بە ڕۆدێزیا نەدرا بەشداری بکات چونکە حکوومەتی کەنەدا ڕەتیکردەوە ڤیزا بە تیمی پارالۆمپیکی ڕۆدێزیا بدات بۆ ئامادەبوون لە پێشبڕکێکەدا.[٣]

شوێنەکان

[دەستکاری]

کردنەوەی یارییەکانی ١٩٧٦ لە یاریگای پێشبڕکێی وودباین لە باکووری ئیتۆبیکۆک بەڕێوەچوو. هیچ گوندێکی وەرزشوانان بوونی نەبوو، بۆیە کێبڕکێکاران لە کەمپە زانکۆیییەکانی زانکۆی یۆرک کەمپی کیل، زانکۆی تۆرۆنتۆ کەمپی سانت جۆرج، و بارەگای نیشتمانیی پەیمانگای نیشتمانیی کەنەدی بۆ نابینایان نیشتەجێ کران.[٢] وەرزشوانانی ئیسرائیلی بەهۆی نیگەرانییە ئەمنییە تایبەت و ئاشکرانەکراوەکان و ترسی هێرشێکی تیرۆریستییەوە لە شوێنێکی چوارەمی نهێنیدا نیشتەجێ کران.[٢] ئاهەنگەکانی کۆتایی و پێشبڕکێکانی گۆڕەپان و مەیدان لە یاریگای سێنتێنیال پارک بەڕێوەچوون. هۆڵی وەرزشیی سێنتێنیال و مەلەوانگەی ئۆڵۆمپیی سێنتێنیال پارک شوێنی پێشبڕکێکانی مەلەوانی بوون.

شوێن شار وەرزشەکان توانای لەخۆگرتن سەرچاوە
یاریگای پێشبڕکێی وودباین تۆرۆنتۆ ئاهەنگی کردنەوە ٤٢٬٠٠٠ [٤]
یاریگاکانی سێنتێنیال پارک تۆرۆنتۆ تیروکەوان

دارتچەری

 ٥٬٠٠٠ [٤]
ئۆڵۆمپیۆمی سێنتێنیال پارک تۆرۆنتۆ گۆڵبۆڵ

مەلەوانی بالە تۆپی سەبەتەی سەر کورسیی کەمئەندامان

 ٤٬٥٠٠ بۆ مەلەوانی [٤]
یاریگای سێنتێنیال پارک تۆرۆنتۆ گۆڕەپان و مەیدان

ئاهەنگی کۆتایی

 ٢٬٢٠٠ [٤]
گۆڕەپانی ڕۆژاوای سێنتێنیال پارک تۆرۆنتۆ تێنسی سەرمێز

بەرزکردنەوەی قورسایی شیربازیی سەر کورسیی کەمئەندامان

 ٣٬٥٠٠ [٤]
یانەی لۆن بۆڵینگی ئیتۆبیکۆک تۆرۆنتۆ لۆن بۆڵز [٤]
کۆلێژی سێنیکا تۆرۆنتۆ سنۆکەر [٤]
دامەزراوەکانی پۆلیسی بەشی ژمارە ٢ تۆرۆنتۆ نیشانەشکێنی [٤]

ڕووماڵی ڕاگەیاندن

[دەستکاری]

یارییەکانی ١٩٧٦ یەکەم جار بوو کە ڕووماڵی تەلەڤیزیۆنی بۆ پێشبڕکێکانی پارالۆمپیک هەبێت. هەندێک لە پێشبڕکێکان بە شێوەی ڕاستەوخۆ پەخش کران، و بڵاوکراوەی ڕۆژانە پێشکەش بە بینەران لە باشووری ئۆنتاریۆ کرا.[٥] لە ناوچەی تۆرۆنتۆ، کۆمەڵەیەکی بچووکی کۆمپانیا ناوخۆیییەکانی کەیبڵ وەک تریلیۆم کەیبڵ و ڕۆجەرز کەیبڵ یارییەکانیان لە کەناڵی ١٠ پەخش کرد دوای ئەوەی سی تی ڤی و گڵۆباڵ تی ڤی ڕەتیانکردەوە پەخشیان بکەن.[٢]

وەرزشەکان

[دەستکاری]

لە یارییەکانی ١٩٧٦دا، وەرزشوانانی بڕاوە و کەمبینا بۆ یەکەمین جار بەشدارییان کرد؛ لە خولەکانی پێشووی پارالۆمپیکدا تەنها وەرزشوانانی سەر کورسیی کەمئەندامان بەشدار بوون. لە ناو وەرزشی گۆڕەپان و مەیداندا، مەودای نوێی ڕاکردنی سەر کورسیی کەمئەندامان زیاد کران کە بریتی بوون لە ٢٠٠ مەتر، ٤٠٠ مەتر، ٨٠٠ مەتر و ١٥٠٠ مەتر. نیشانەشکێنی و گۆڵبۆڵ، کە پێشتر وەرزشی نمایشی بوون، وەک وەرزشی فەرمیی خاوەن مەدالیا زیاد کران.[٦]

خشتەی مەدالیاکان

[دەستکاری]

١٠ باشترین لیژنە نیشتمانییەکان بەپێی ژمارەی مەدالیا زێڕەکان لە خوارەوە ڕیزکراون. وڵاتی میواندار، کەنەدا، دیاری کراوە.

پلە لیژنەی نیشتمانیی پارالۆمپیک زێڕ زیو بڕۆنز کۆ
١ ویلایەتە یەکگرتووەکان ویلایەتە یەکگرتووەکان ٦٦ ٤٤ ٤٥ ١٥٥
٢ ھۆڵەندا هۆڵەندا ٤٥ ٢٥ ١٤ ٨٤
٣ ئیسرائیل ئیسرائیل ٤٠ ١٣ ١٦ ٦٩
٤ ئەڵمانیای ڕۆژاوا ئەڵمانیای ڕۆژاوا ٣٧ ٣٤ ٢٦ ٩٧
٥ شانشینی یەکگرتوو شانشینی یەکگرتوو ٢٩ ٢٨ ٣٧ ٩٤
٦ کەنەدا کەنەدا* ٢٥ ٢٦ ٢٦ ٧٧
٧ پۆڵەندا پۆڵەندا ٢٤ ١٧ ١٢ ٥٣
٨ فەڕەنسا فەڕەنسا ٢٣ ٢١ ١٤ ٥٨
٩ سوێد سوێد ٢١ ٢٨ ٢٥ ٧٤
١٠ نەمسا نەمسا ١٧ ١٦ ١٧ ٥٠

شاندە بەشداربووەکان

[دەستکاری]

چل و یەک شاند بەشدارییان لە پارالۆمپیکی تۆرۆنتۆدا کرد. هەریەک لە برما، کۆلۆمبیا، ئیکوادۆر، یۆنان، گواتیمالا، ئیندۆنیزیا و لۆکسمبۆرگ بۆ یەکەم جار دەرکەوتن.[٧]

ئەفریقای باشوور بۆ چوارەمین جار لە پارالۆمپیکدا بەشداری دەکرد. هەرچەندە بەهۆی سیاسەتی ئاپارتایدەوە لە ئۆڵۆمپیاد قەدەغە کرابوو، بەڵام تا ساڵی ١٩٨٠ لە پارالۆمپیک قەدەغە نەکرا، و کەنەداش وەک وڵاتی میواندار دژی بەشداریکردنی نەبوو. بەڵام ئەمە دواهەمین پارالۆمپیکی بوو پێش هەڵوەشاندنەوەی ئاپارتاید، هۆڵەندا وەک میوانداری پارالۆمپیکی هاوینەی ١٩٨٠، بەشداریکردنی زیاتری ئەفریقای باشووری بە نەخوازراو ڕاگەیاند.[٨][٩]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 Bailey، Steve (٢٠٠٨). Athlete First: A history of the paralympic movement. John Wiley & Sons (لە 2008 بڵاو کراوەتەوە). لاپەڕە ٣٥–٣٦. ژپنک ٩٧٨٠٤٧٠٠٥٨٢٤٤.
  2. 1 2 3 4 «Historicist: Torontolympiad '76». Torontoist. ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی ئابی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی ئابی ٢٠١٦ ھێنراوە.
  3. ↑ Little، Cliff (٢٠٠٨). «The Paralympic Protest Paradox: The Politics of Rhodesian Participation in the Paralympic Games, 1960–1980» (PDF). Pathways: Critiques and Discourse in Olympic Research: ١٢٣–١٣١. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٦ی ئابی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئایاری ٢٠١١ ھێنراوە.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 «Toronto 1976 Paralympic Summer Games». www.paralympicheritage.org.uk/. Stoke Mandeville, United Kingdom: National Paralympic Heritage Trust. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  5. ↑ «Untitled». Toronotolympiad. ٤ی ئابی ١٩٧٦.
  6. ↑ «Toronto 1976». International Paralympic Committee. ٢٠٠٨. لە ١٢ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
  7. ↑ «Medal Standings – Toronto 1976 Paralympic Games». International Paralympic Committee. ٢٠٠٨. لە ٨ی ئابی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  8. ↑ "'The Netherlands against Apartheid' – 1970s", International Institute of Social History
  9. ↑ South Africa at the Paralympics, International Paralympic Committee
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=پارالۆمپیکی_هاوینەی_١٩٧٦&oldid=1656677»