وەفاتی پیاوە دیارەکان و مێژووی ڕۆڵەکانی زەمەن
| نووسەر | ئیبن خەلەکان |
|---|---|
| وڵات | عێراق |
| زمان | عەرەبی |
وەفاتی پیاوە دیارەکان و مێژووی ڕۆڵەکانی زەمەن ( بە عەرەبی: وفيات الأعيان وأنباء أبناء الزمان)، فەرهەنگێکی ئاماژەی ژیاننامەیی هەشت بەرگی زانستی و ئەدەبیاتی ئیسلامییە کە لەلایەن ئیبن خەلیکانەوە نووسراوە و لە ساڵی ١٢٧٢، ١٢٧٣ یان ١٢٧٤ تەواو بووە. [١]
ناوەڕۆک
[دەستکاری]ئیبن خەلیکان ژیاننامەی ٨٦٠ کەسایەتی و زانای پێشەنگی کۆکردۆتەوە.[٢] ئەم بەرهەمە لە هەموو فەرهەنگێکی تری ژیاننامەی عەرەبی بە گشتگیرتر دادەنرێت. ژیانی کەسایەتییە کولتوورییە دیارەکان، نووسەرانی ناودار، ئەرستۆکرات، زانا، زانایانی ئایینی و یاساناسانی بەڵگەدار کرد، کە بە ڕیزکردنی ئەلفوبێ ڕێکخرابوو. تەواوکەری ژیاننامە ئایینی-سیاسییە باوەکانی پێغەمبەر محەمەد و خەلیفەکانە ، بە پلەی یەکەم بەرهەمێکی ئەدەبییە. نووسەر مادەی ڕەسەنی بۆ ژیاننامەکانی هەڵبژارد و بە زیرەکی و زانستی خۆی بڕیاریدا بە زمانێکی ڕەسەن و دەوڵەمەندکراو بە شیعر و حیکایەتەکانی ژیانی موسڵمانان بنووسێت. کتێبەکەی وەک ئاماژەیەکی بەنرخ بۆ هاوچەرخەکانی کاری کردووە و پارچە پارچەی ژیاننامەی پێشووی هەڵگرتووە کە چیتر بوونیان نییە.[١] [٣]
وەرگێڕان
[دەستکاری]وەرگێڕانێکی ئینگلیزی لەلایەن ویلیام مەکگوکین دی سلان, لە چوار بەرگدا، کە لە نێوان ساڵانی ١٨٠١ بۆ ١٨٧٨ بڵاوکراوەتەوە، زیاتر لە ٢٧٠٠ لاپەڕەیە.[٤]
بایەخ
[دەستکاری]زانای بەریتانی ڕینۆڵد ئەی نیکۆڵسن بە "باشترین ژیاننامەی گشتی کە تا ئێستا نووسراوە" ناوی بردووە.
ئاماژەکان
[دەستکاری]- 1 2 «Ibn Khallikān | Arabic Historian, Biographer, Scholar | Britannica». ٢٠١٠. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٠ ھێنراوە. ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی
<ref>ی ھەڵە؛ ناوی «EB» زیاتر لە یەک جار پێناسە کراوە لەگەڵ ناوەڕۆکی جیاوازدا - ↑ El Hareir، Idris؛ Mbaye، Ravane (٢٠١١). The Spread of Islam Throughout the World. UNESCO Pub. لاپەڕە ٢٩٥.
- ↑ Jenkins، Everett (١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠). The Muslim Diaspora (Volume 1, 570-1500) A Comprehensive Chronology of the Spread of Islam in Asia, Africa, Europe and the Americas. McFarland & Company. لاپەڕە ١٩٨. ژپنک ٩٧٨٠٧٨٦٤٤٧١٣٨.
- ↑ «Ibn Khallikan». لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٠ ھێنراوە.
