بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ویکیپیدیا:بینەری ئایپیی ھەژمارە کاتییەکان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئایکۆنی مافەکە

بینەری ئایپی ھەژمارە کاتییەکان گرووپێکی بەکارھێنەرییە کە ڕێگە بە هەژمارەکان دەدات ناونیشانی ئایپیی هەژمارە کاتییەکان و کارتی زانیاریی ئایپییەکە ببینن. بەکارهێنەرانی شارەزا و متمانەپێکراو کە بەڕێوەبەر نین دەتوانن داوای ئەم مافە بکەن، لە کاتێکدا بەڕێوەبەران دەتوانن بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی زانیاریی ئایپیی هەژمارە کاتییەکان ببینن، هەر کاتێک کە لە ڕێگەی تایبەت:ھەڵبژاردەکانەوە مەرجەکانی سیاسەتی ئایپیی هەژماری کاتییان پەسەند کرد.

گەیشتن و بەکارھێنانی مافی زانیاریی ناونیشانی ئایپیی هەژماری کاتی، تۆمار دەکرێت (لۆگ دەکرێت). ئەم تۆمارە تەنها بۆ پشکنەرانی بەکارهێنەر (CheckUsers) نیشان دەدرێت.

لە ئێستادا ١ بەکارهێنەر خاوەنی مافەکەن، کە لەگەڵ بەڕێوەبەرانی ویکیپیدیادا پێکەوە دەبنە ٧ بەکارهێنەر کە ئەم مۆڵەتەیان هەیە، جیا لە چەند کۆمەڵەیەکی جیهانی کە ئەندامەکانیان لە هەموو ویکییەکانی ویکیمیدیادا ئەم مافەیان هەیە.

مەرجەکانی مافەکە

[دەستکاری]

بۆ ئەوەی بەکارھێنەرێک شایستەی ئەم مافە بێت، دەبێت:

  1. داواکارییەک بۆ وەرگرتنی دەسەڵاتەکە پێشکەش بکات (ڕێگە بە بەڕێوەبەران نادرێت بەبێ داواکاری ئەم مافە ببەخشن).
  2. تەمەنی ھەژمارەکەی لە شەش مانگ زیاتر بێت.
  3. لانی کەم ٣٠٠ دەستکاریی لە ویکیپیدیای سۆرانیدا کردبێت.
  4. متمانەپێکراو بێت و پێشووتر ڕابردووی خراپکاری نەبێت.
  5. ڕازی بێت لەسەر بەکارهێنانی ناونیشانەکانی ئایپی بەپێی سیاسەتەکانی دامەزراوە، تەنها و تەنها بۆ مەبەستی لێکۆڵینەوە یان ڕێگریکردن لە تێکدەرکاری، خراپ بەکارهێنان، یان پێشێلکارییەکانی تری دامەزراوەی ویکیمیدیا یان سیاسەتەکانی کۆمەڵگە مافەکەی بەکاربھێنێت، هەروەها لە ھەستیاری مافەکە و بەرپرسیارێتییەکانی سەرشانی تێبگات کە پەیوەستن بەم ئیمتیازەوە.
  6. بەکارھێنەر شارەزا بێت لەبەڕێوەچوونی ویکیپیدیا. هەندێک نموونە وەک: ئەزموون لە چاودێری لاپەڕە نوێیەکان، بەرەنگاربوونەوەی خراپکاری، یان لێکۆڵینەوە لە بووکەڵەکاری. ئەم مەرجە دەکەوێتە ژێر بڕیار و پێداچوونەوەی ئەو بەڕێوەبەرەی کە مافەکە دەبەخشێت و بەرپرسیاریەتی ئەوە پێش بەخشینی مافەکە دڵنیایی لەمانە بکاتەوە.

ئەگەر ئەو مەرجانەی سەرەوەت لەخۆ گرت و ویست مافەکەت پێ بدرێت، ئەوە لێرە داوای مافەکە بکە.

بەڕێوەبەران سەربەستن لەوەی داواکاریی ئەو پێشکەشکارانە ڕەت بکەنەوە کە ئەم مەرجانەیان تێدایە بەڵام بە گەیشتن و خاوەنداریەتی ئەم ئامرازە گونجاو نین. ستیواردەکان دەسەڵاتی ئەوەیان هەیە کە جیاکاری لە مەرجەکانی دامەزراوەدا بکەن (مەرجەکانی ١ تا ٥) ئەگەر کەسێک پێویستی بە مافەکە بێت بۆ مەبەستێک کە بە شێوەیەکی گونجاو لەلایەن ئەو بەکارهێنەرانەی پێشتر ئەم مافەیان هەیە جێبەجێ نەکرێت.[تێبینییەکان ١]

کاتێک مۆڵەتەکە بەخشرا، دەبێت بەکارھێنەران سەردانی هەڵبژاردەکانیان بکەن و ئەم ڕێڕەوە چالاک بکەن: هەڵبژاردەکان ← پڕۆفایلی بەکارهێنەر ← چالاککردنی توانای نیشاندانی ناونیشانەکانی ئایپیی هەژمارە کاتییەکان (Turn on the ability to display IP addresses of temporary accounts).

مەرجی بەکارھێنان

[دەستکاری]

بەکارهێنانی ئامرازی بینەری ئایپیی هەژماری کاتی دەبێت بەپێی سیاسەتی بەکارھێنان بە ناونیشانەکانی ئایپیی هەژماری کاتی بێت. ئەم سیاسەتە دەسەڵاتێکی تا ڕادەیەک بەرفراوان دەدات بە بەکارهێنەران بۆ بەکارهێنانی ئامرازەکە 'بۆ مەبەستی لێکۆڵینەوە، دۆزینەوە، یان ڕێگریکردن لە تێکدان، خراپ بەکارهێنان، سپام، هەراسانکردن، ڕەفتاری تێکدەرانە، و پێشێلکارییەکانی تری دامەزراوەی ویکیمیدیا یان سیاسەتەکانی کۆمەڵگە'. ئەم مافە هێندە بەرفراوانە کە ڕەنگە باشتر بێت لە ڕێگەی ئەو شتانەوە ڕوون بکرێتەوە کە نایانگرێتەوە[تێبینییەکان ٢]: وەک سەیرکردنی ئایپییەکان بێ هیچ هۆکارێک، تەنها لەبەر حەز و مەراقکردن، یان بۆ لێکۆڵینەوە لەسەر کەسێک کە خەریکی دەستکاریکردنێکی تەواو بێخەوش و بێ کێشەیە. سەرەڕای ئەوەش، نابێت ئەم مافە بەکاربێت 'بۆ کۆنتڕۆڵی سیاسی، فشارخستنە سەر بەکارھێنەران، یان وەک هەڕەشەیەک دژی بەکارھێنەرانی تر لە کێشە و ململانێی سەر ناوەڕۆکدا' بەکاربهێنرێت.

بەڕێوەبەران و بەکارهێنەرانی ناو هەندێک لە گرووپە جیهانییەکان[تێبینییەکان ٣] دەتوانن بژاردەی ئۆتۆماتیکیی ئاشکراکردنی هەموو ئایپییەکانی هەژمارە کاتییەکان چالاک بکەن. سیاسەتی دامەزراوەی ویکیمیدیا (WMF) ئامۆژگاری ئەوە دەکات کە ئەمە تەنها کاتێک ڕێگەپێدراوە کە 'لە لایەن ئەو بەکارهێنەرانەوە بکرێت کە بە بەردەوامی خەریک لێکۆڵینەوە و جێبەجێکردنی یاساکاندا بەکاردەهێنن لەبەرامبەر ناونیشانەکانی ئایپیی هەژماری کاتی'. بۆ ئەو بەکارهێنەرانەی کە ئاشکراکردنی ئۆتۆماتیکییان چالاک کردووە، ئەو سنووردارکردنانەی سەرەوە کە باسمان کردن لەسەر 'سەیرکردنی ئایپی' هەبوون، دەبنە سنووردارکردن لەسەر 'بەکارهێنان و مامەڵەکردن بەو زانیارییەی ئایپییەکە' و نابێت بەبێ ھۆ بەکاربھێنرێت. (بۆ نموونە: کەسێک کە مافەکەی بە ئۆتۆماتیکیی چالاک بێت، ئەگەر بە شێوەیەکی ناچالاک (تەنها بۆ سەیرکردن) تەماشای ئایپیی هەژمارێکی کاتی بکات کە لە کێشە و ململانێی ناوەڕۆکدایە لەگەڵی، سیاسەتەکە پێشێل ناکات؛ بەڵام ئەگەر ئەو زانیارییە بۆ ترساندن و هەڕەشەکردن لەو بەکارهێنەرە بەکاربهێنێت، ئەوا سیاسەتەکەی پێشێل کردووە).

ئەوانەی کە نابێت بوترێت و ئەوانەی دەبێت

[دەستکاری]
  • بڵاوکردنەوەی لێدوان یان دەربڕینی بیرورایەک کە پشت بە بەکارهێنانی مافەکە نەبەستێت، بە هیچ شێوەیەک بە پێشێلکردنی سیاسەتی ئاشکراکردنی زانیارییەکان دانانرێت. ئەمە بەو مانایەیە کە بەراوردکارییەکە تەنھا ڕەفتار دەگرێتەوە لە نێوان هەژمارە کاتییەکان و ئایپییە کۆنەکان، یان لە نێوان هەژمارە کاتییەکان و هەژمارە خاوەن ناوەکاندا، ناکەونە ژێر باری ئەو سیاسەتەوە. (بۆ نموونە: 'بەکارھێنەرانی سەر وتارەکانی کوردستان لەلایەن ~2026-77108-75، 192.0.2.1، و بەکارهێنەر:نموونە وا دیارە لەلایەن هەمان کەسەوە کرابن').
  • بەستنەوەی دوو هەژماری کاتی بە یەکترەوە تەنها کاتێک ڕێگەپێدراوە کە «بە شێوەیەکی لۆژیکی پێویست بێت». بۆ نموونە ڕێگەپێدراوە بڵێیت: «ئەم دوو هەژمارە کاتییە لەسەر هەمان ئایپین، بۆیە گەڕاندنەوەکانیان پێکەوە بۆ یاسای سێجار گەڕاندنەوە حیساب دەکەم». بەڵام ڕێگەپێدراو نییە بڵێی: «سڵاو، بەو هەژمارە کاتییەکەی ترت دەستکارییەکی باشی وتاری کوردستان دەکەیت».
  • ھەمان شتیش درووستە بۆ ئایپییەکانی مێتادەیتا، وەکوو دەستەبەرکەرانی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت، ڕێگەت پێدەدرێت بە ئاشکرا باسی زانیاری گشتی بکەیت دەربارەی ئایپی، مەگەر ئەو زانیاریانە ئەوەندە تایبەت بن کە ئاشکرای بکات کە کەسەکە لە لە ژیانی ڕاستەقینەدا کێیە.
  • ئاشکراکردنی ناونیشانی ئایپی لەڕێگەی مافەکە ڕێگەپێدراو نییە. بۆ نموونە ناتوانی بڵێی ئەم ھەژمارە کاتییە ~2026-77510-77 خاوەن ئەم 192.0.2.1 ئایپییە و دەستاری فلانە وتاری کردووە.
  • جگە لەمانە بەڕێوەبەران ئەتوانن لەڕێگەی مافەکەوە دەسەڵاتی بەربەستن بەکاربێنن بۆ ھەژمارێکی کاتی کە خراپکاری دەکات بە کۆمەڵێک ھەژماری ئایپی کاتییەوە.

لێسەندنەوەی ماف

[دەستکاری]

بەرێوەبەران ڕێگەیان پێدراوە ماف لەو بەکارھێنەرانە بسەننەوە کە مافەکە خراپ بەکاردەھێنن نموونە: ئاشکراکردنی ئایپی ھەژمارێکی کاتی کە سەرپێچی سیاسەتی دامەزراوە دەکات.

جگە لەوەش مافەکە دەبێت لاببرێت لەو بەکارھێنەرانەی کە ماوەی ساڵێکە ناچالاکن، ئەمەش داواکاری و سیاسەتی دامەزراوەی ویکیمیدیایە و لەسەرووی یەکدەنگی کۆمەڵگاوەیە.

تێبینییەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ ئەگەر ویکییەک تووشی کێشەیەکی دیاریکراو بێت کە لەلایەن بەڕێوەبەرانی ئێستا یان ئەو بەکارهێنەرانەی پێشتر ئامرازی بینەری ئایپییان هەیە چارەسەر نەکرێت، چاودێرێک بەپێی یاسا ڕێگەی پێدراوە بڵێت: '٤ مەرجە سەرەکییەکەی دامەزراوە لەبیر بکە (تەمەنی ھەژمار ٦ مانگیی، ٣٠٠ دەستکارییەکە و هتد). من هەر چۆنێک بێت ئەم ئامرازە دەدەم بەم بەکارهێنەرە'.
  2. ↑ یاساکان ڕێگەت پێدەدەن ئەم ئامرازە بۆ هەر هۆکارێکی سەلامەتی بەکاربهێنیت کە خۆت پێت وایە درووستە. لەبەر ئەوەی ئەم مافە زۆر بەرپرسیاریەتییەکی زۆر گەورەیە، ئاسانترە لە یاساکە تێبگەیت بە سەیرکردنی ئەو شتانەی کە ڕێگەت پێنەدراوە بیانکەیت.
  3. ↑ یاریدەدەرانی جیهانیی پاڵێوەری خراپبەکارهێنان، ڕاگرانی جیهانیی پاڵێوەری خراپبەکارهێنان، گەڕێنەرەوە جیهانییەکان، بینەرانی جیهانیی ئایپیی هەژماری کاتی (بە پشکنەرانی بەکارهێنەر و سڕکەرەوەکان لە هەر ویکییەکی ویکیمیدیا، و بەڕێوەبەرانی جیهانییەوە)، ئۆمبودس (Ombuds)، کارمەندانی دامەزراوە (Staff)، ستیواردەکان، و ئەندامانی لێژنەی دادوەری سەرانسەری: U4C.