ویلایەتی سەلانیک
| ویلایەتی سەلانیک Vilâyet-i Selânik | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ویلایەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی | |||||||||||||||
| ١٨٦٧–١٩١٣ | |||||||||||||||
 Flag | |||||||||||||||
.svg) .jpg) نەخشەی سەرەوە: نەخشەی ویلایەتی سەلانیک لە ناو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا، لە ساڵی ١٩٠٠دا نەخشەی خوارەوە: نەخشەی ویلایەتی سەلانیک لە ساڵی ١٩٠٧دا | |||||||||||||||
| ناوەند | سەلانیک[١] | ||||||||||||||
| ژمارەی دانیشتووان | |||||||||||||||
• ١٩١١[٢] | ١٬٣٤٧٬٩١٥ | ||||||||||||||
| مێژوو | |||||||||||||||
| مێژوو | |||||||||||||||
| ١٨٦٧ | |||||||||||||||
| ١٩١٣ | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| ئەمڕۆ بەشێک لە | یۆنان مەقدوونیای باکوور بولگاریا | ||||||||||||||
ویلایەتی سەلانیک، بە تورکیی عوسمانی: سلانیک ولایتی بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Selânik) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.[٣] بەپێی زانیارییەکان لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕووبەرەکەی ١٢٩٥٠ میل چوارگۆشە بووە (٣٣٥٠٠ کیلۆمەتر دووجا).[٤]
ویلایەتەکە لە باکوورەوە بە شانشینی بولگاریا سنووردار بوو؛ ویلایەتی ڕوم ئەیلی ڕۆژھەڵات لە باکووری ڕۆژھەڵات (دوای پەیمانی بەرلین)؛ ویلایەتی ئەدیرنە لە ڕۆژھەڵات؛ دەریای ئیجە لە باشوورەوە؛ ویلایەتی مەناستیر و سنجاقی سەربەخۆی سێرفیجە لە ڕۆژئاوا (دوای ساڵی ١٨٨١)؛ ویلایەتی کۆسۆڤۆ لە باکووری ڕۆژئاوا.
ویلایەتەکە پێکھاتبوو لە بەشەکانی ئێستای ناوەڕاست و ڕۆژھەڵاتی مەقدۆنیای یۆنانی و مەقدۆنیای پیرین لە بولگاریا. ئێستا پیرین مەقدۆنیا بەشێکی وەک قەزاکانی کوما-ی بالا، پێتریچ، نەڤریکۆپ، مێنلیک، ڕۆپچۆز و ڕازلیک بەڕێوەدەبرا. دوای شەڕەکانی بەڵکان ھەڵوەشایەوە و لە ساڵی ١٩١٣ بەسەر شانشینی یۆنان و شانشینی سڕبیا و تزارۆمی بولگاریا دابەشکرا.
دابەشی کارگێڕی
[دەستکاری]ئەم ویلایەتە لە چوار سنجاق پێکھاتبوو:[٥]
- سنجاقی سەلانیک.
- سنجاقی سیروز.
- سنجاقی درامە.
- سنجاقی تاشوز(طاشوز).
- پەیوەندی بە سنجاقی درامەوە ھەبووە و دواتر وەک سجاقێکی جیا دروست بووە.
دیمۆگرافیا
[دەستکاری]بەپێی سەرژمێری عوسمانی ١٨٨١/٨٢–١٨٩٣ ویلایەتەکە کۆی ژمارەی دانیشتووانی ١٫٠٠٩٫٩٩٢ کەس بووە، لە ڕووی نەتەوەییەوە بەم شێوەیە پێکھاتووە:[٦]
- موسڵمانان - ٤٥٠٫٤٥٦
- یۆنانیەکان - ٢٨٢٫٠١٣
- بولگارییەکان - ٢٣١٫٦٠٦
- جوو - ٤١٫٩٨٤
- کاسۆلیکەکان - ٢٫٦٥٤
- پرۆتستانتەکان - ٣٢٩
- ئەرمەنییەکان - ٤٨
- ھاوڵاتیانی بیانی - ١٫٢٧٢
بەپێی سەرژمێری عوسمانی ساڵی ١٩٠٥/١٩٠٦، کۆی ژمارەی دانیشتوانی ویلایەتەکە ٩٢١٬٣٥٩ کەس بووە، لە ڕووی نەتەوەییەوە بەم شێوەیە پێکھاتووە:[٧]
- موسڵمانان - ٤١٩٫٦٠٤
- یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ٢٦٣٫٨٨١
- بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ١٥٥٫٧١٠
- جوولەکەکان - ٥٢٫٣٩٥
- والاچیان (ڤلاکس) - ٢٠٫٤٨٦
- دۆم - ٤٫٧٣٦
- یۆنانییە کاسۆلیکەکان - ٢٫٦٩٣
- ئەرمەنییەکانی ڕۆژھەڵات - ٦٣٧
- پرۆتستانتەکان - ٣٢٩
- ئەرمەنییە کاسۆلیکییەکان - ٥٨
- لاتینیەکان - ٣١
- سوورییەکان - ٤
- ھاووڵاتیانی بیانی - ٧٩٥
بەڵام بەپێی ئەرشیفی عوسمانی، گرووپە سەرەکییە ئیتنۆکۆفێشناڵەکانی ویلایەتەکە بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٠٥/١٩٠٦ی عوسمانی بریتین لە:[٨]
- موسڵمانان - ٥١٠ ھەزار و ١٢٥
- یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان (پاتریارکیستەکان) - ٣٢٦٬٠٣٠
- بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان (ئێکسارکیستەکان) - ٢٢٩٬٤٢٢
- جوولەکەکان - ٥٢ ھەزار و ٦٤٥ کەس
بە سجاقەکان، چوار گروپی سەرەکی ئیتنۆی دانپێدانان ژمارەیان ھەیە، بەم شێوەیە:
| سنجاق | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| موسڵمان | % | یۆنانییەکان | % | بولگارییەکان | % | جوو | % | سەرجەم | % | |
| سنجاقی سەلانیک | ٢٣٣٬٠٩٨ | ٣٩٫٨ | ٢١١٬٣٨٩ | ٣٦٫١ | ٩٢٬٧٥٢ | ١٥٫٨ | ٤٩٬٨٨٩ | ٨٫٣ | ٥٨٦٬١٢٨ | ١٠٠٫٠٠ |
| سنجاقی سیروز | ١٥٠٬٠٤٥ | ٤١٫١ | ٨٢٬٣٣٤ | ٢٢٫٥ | ١٣١٬٤٧٦ | ٣٩٫٣ | ١٬٥٨٠ | ٠٫٤ | ٣٦٥٬٤٣٥ | ١٠٠٫٠٠ |
| سنجاقی درامە | ١٢٦٬٩٨٢ | ٧٦٫٢ | ٣٢٬٣٠٧ | ١٩٫٤ | ٥٬١٩٤ | ٣٫١ | ٢٬١٧٦ | ١٫٣ | ١٦٦٬٦٥٩ | ١٠٠٫٠٠ |
| سەرجەم | ٥١٠٬١٢٥ | ٤٥٫٦ | ٣٢٦٬٠٣٠ | ٢٩٫١ | ٢٢٩٬٤٢٢ | ٢٠٫٥ | ٥٢٬٦٤٥ | ٤٫٧ | ١٬١١٨٬٢٢٢ | ١٠٠٫٠ |
بەپێی خەمڵاندنێکی ئارام ئەندۆنیان لە ساڵی ١٩٠٨دا ئەم دابەشبوونە نەتەوەییە لە ویلایەتەکەدا ھەبووە:[٩]
- بولگارییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ٤٤٦ ھەزار و ٥٠ کەس
- تورکە موسڵمانەکان - ٣٣٣ ھەزار و ٤٤٠ کەس
- یۆنانییە ئۆرتۆدۆکسەکان - ١٦٨٬٥٠٠
- موسڵمانانی بولگاری - ٩٨٬٥٩٠
- جوولەکەکان - ٥٥٬٣٢٠
- ڤلاکسی ئۆرتۆدۆکس - ٢٤٬٩٧٠
- دۆمە موسڵمان - ٢٢ ھەزار و ٢٠٠ کەس
- تێکەڵاو - ١٦٬٣٢٠
نەخشە
[دەستکاری]
نەخشەی نەتەوەیی ساڵی ١٩١٢ بەپێی ئێتنۆگرافەرانی بولگاری
نەخشەی ھاوچەرخی عوسمانی لە ویلایەتی سەلانیک
ویلایەتی سەلانیک (١٨٨١) سنوور و پێکھاتەی نەتەوەیی
نەخشەیەک کە دابەشبوونی ئیداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە ساڵی ١٣١٧ی ھیجری، ١٨٩٩ گریگۆری، لەوانەش ویلایەتی سەلانیک و سنجاقەکانی دەخاتەڕوو.
_Boundaries_and_Ethnic_Makeup.png)
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Geographical Dictionary of the World، پ. 1626، لە پەرتووکەکانی گووگڵ
- ↑ Teaching Modern Southeast European History 2012-03-20 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Alternative Educational Materials, p. 26
- ↑ Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey
- ↑ https://archive.org/details/earth01recluoft?view=theater#page/152/mode/1up
- ↑ https://web.archive.org/web/20140928080409/http://tarihvemedeniyet.org/2009/10/selanik-vilayeti/
- ↑ https://kupdf.net/download/kemal-karpat-ottoman-population-1830-1914-demographic-and-social-characteristics_59e4a7b908bbc56144e653d7_pdf
- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو» (PDF). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=T0R1DRo5NiUe4AyO_ZLbMg&no=AJ6sNKEe3OSTl8u3cOsARQ
- ↑ https://books.google.iq/books?id=0kIU3-xnmBkC&dq=%22Defeat+in+Detail:+The+Ottoman+Army+in+the+Balkans%22&pg=PA41&redir_esc=y
