ویلایەتی بۆسنە
| ویلایەتی بۆسنە بوسنە ولایتی Vilâyet-i Bosna Bosanski vilajet | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ویلایەتی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی | |||||||||
| ١٨٦٧–١٨٧٨ دی فاکتۆ , ١٩٠٨ دی یورێ[١] | |||||||||
 .jpg) نەخشەی سەرەوە: نەخشەی ویلایەتی بۆسنە لە ناو ئیمپراتۆریەتیی عوسمانیدا، لە ساڵی ١٨٨٠دا نەخشەی خوارەوە: نەخشەی ویلایەتی بۆسنە لە ساڵی ١٩٠٧دا | |||||||||
| ناوەند | سارایێڤۆ | ||||||||
| ناوچە | |||||||||
| • شوێن | 43°52′N 18°25′E / 43.867°N 18.417°Eپۆتانەکان: 43°52′N 18°25′E / 43.867°N 18.417°E | ||||||||
• ١٨٧٩ | ٤٦٬٠٠٠ km2 (١٨٬٠٠٠ sq mi) | ||||||||
| ژمارەی دانیشتووان | |||||||||
• ١٨٧٩ | ١٬١٥٨٬٤٤٠ | ||||||||
| مێژوو | |||||||||
| مێژوو | |||||||||
| ١٨٦٧ | |||||||||
| ١٨٧٨ | |||||||||
| ١٩٠٨ | |||||||||
| |||||||||
| ئەمڕۆ بەشێک لە | بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا مۆنتینیگرۆ | ||||||||
| سەرچاوەکان بۆ دانیشتووان;[٢] ڕووبەر[٣] | |||||||||
ویلایەتی بۆسنە، بە تورکیی عوسمانی: بوسنە ولایتی بە ڕۆمانی:Vilâyet-i Bosna) دابەشکردنێکی کارگێڕی ئاستی یەکەم (ویلایەت) بوو لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.[٤]زۆربەی خاکی ویلایەتەکە ئێستای بۆسنە و ھەرزەگۆڤینا پێکدەھێنن، لەگەڵ بەشە بچووکەکانی مۆنتینیگرۆی مۆدێرن. لە باشوورەوە ھاوسنوور بوو لەگەڵ ویلایەتی کۆسۆڤۆ. پێش چاکسازیی ئیداری لە ساڵی ١٨٦٧ ناوی ئەیالەتی بۆسنە بوو. بەپێی زانیارییەکان لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا ڕووبەرەکەی ٤٦ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە بووە (١٧٩٠٠ میل چوارگۆشە).[٥]
بە شێوەیەکی کاریگەر وەک ویلایەتێکی عوسمانی بوونی نەما دوای ھەڵمەتی نەمسا-مەجارستان لە بۆسنە و ھەرزەگۆڤینا لە ساڵی ١٨٧٨، ھەرچەندە بە فەرمی بۆ ماوەی سی ساڵی دیکە تا ساڵی ١٩٠٨ بوونی ھەبوو، سەرەڕای ئەوەی لەلایەن ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستانەوە بەڕێوەدەبرا. ئەمەش ھەرزەگۆڤینا کۆنەکەی لەخۆ نەگرت کە لە ساڵی ١٨٧٨دا درایە میرنشینی مۆنتینیگرۆ. لە ساڵی ١٩٠٨ لە سەردەمی قەیرانی بۆسنەدا، ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان بە فەرمی خستیە ناو خاکی خۆیەوە.[٦]
زمانی بۆسنی وەک دووەم زمانی فەرمی ئەم ویلایەتە بەکارھێنرا.[٧]
دانیشتوان
[دەستکاری]| دانیشتوان | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| بۆسنە | ||||||
| ساڵ | دانیشتوان | |||||
| ١٨٦٧ | ١٫١٦١٫٠٠٠ | |||||
| ١٨٧٠ | ١٫٢٤٢٫٥٠٠ | |||||
| ١٨٧٤ | ١٫٣٥٨٫٠٠٠ | |||||
| ١٩٠٠ | ١٫٥٩١٫٠٠٠ | |||||
| Y & G | ||||||
دابەشی کارگێڕی
[دەستکاری]سنجاقەکانی ویلایەتی بۆسنە:[٨]
- سنجاقی بۆسنە (قەزاکانی ڤیسۆکا، فۆنیچا، چاینیچە، ڤیشەگراد، چەلێبیپازار و کلادین)
- سانجاکی ئیزڤۆرنیک (ناوەندەکەی توزلا بوو، قەزاکانی ماگلای، گرادچانیچا، گرادچاچ، . برێچکا، بێلین، ئیزڤۆرنیک و بیرچە)
- سنجاقی بانالوکا (قەزاکانی بەربیر، دێربێند و تێشێن)
- سانجاکی ھێرسێک (ناوەندەکەی مۆستار بوو، قەزاکانی فۆچا، کۆنیچا، دومنا، لیوبوشکا، ئیستۆلا، لەخۆگرتبوو، ترێبین، بیلێکێ، نیکشیک و گاچکا)
- سنجاقی تراڤنیک (قەزاکانی یایچە، ئەخیسار، بێلگرادچیک و ئیھلیڤنێ)
- سنجاقی بیھکێ (قەزاکانی کۆلویک، نۆڤۆسێل، سازین، کروپا، کۆستاینیچا و پریدۆر)
نەخشە
[دەستکاری]
نەخشەیەک کە دابەشبوونی ئیداریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی لە ساڵی ١٣١٧ی ھیجری، ١٨٩٩ گریگۆری، لەوانەش ویلایەتی بۆسنە و سنجاقەکانی دەخاتەڕوو.
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ In 1878, Austria-Hungary invaded and occupied Bosnia from the Ottoman Empire.
- ↑ https://books.google.iq/books?id=hkQytxTkZcoC&pg=PA8&redir_esc=y
- ↑ https://archive.org/details/earth01recluoft/page/152/mode/1up
- ↑ Kaligian, Dikran Mesrob (2011) Armenian Organization and Ideology Under Ottoman Rule, 1908–1914 (revised edition) Transaction Publishers, New Brunswick, New Jersey
- ↑ https://archive.org/details/earth01recluoft/page/152/mode/1up
- ↑ https://www.menalib.de/vifa/menadoc/
- ↑ http://izj.unsa.ba/files/26-1-2/2__Alen_Kalajdzija_Poceci_sluzbene_upotrebe_bosanskog_jezika.pdf
- ↑ David, Wade Dewood, European Diplomacy in the Near Eastern Question 1906-1909, The University of Ilions, 1940, s. 96
سەرچاوەکان
[دەستکاری]