ویلایەتی بدلیس

ویلایەتی بدلیس
Vilâyet-i Bitlis
ویلایەتی بدلیس; Vilâyet-i Bitlis
ویلایەتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی
١٨٧٥–١٩٢٣
	; ویلایەتی بدلیس لە ساڵی(١٨٩٢)دا
ناوەند	بدلیس
ژمارەی دانیشتووان
• موسوڵمان, ١٩١٤	٣٠٩,٩٩٩
• ئەرمەنی, ١٩١٤	١١٧,٤٩٢
مێژوو
مێژوو
• دامەزراندن	١٨٧٥
• جاڕنامەی کۆماری تورکیا	١٩٢٣
پێشوو	دواتر
	ئەیالەتی ئەرزڕۆم
تورکیا
ئەمڕۆ بەشێک لە	تورکیا
	; ; ; گروپە نەتەوەییەکان لە ویلایەتی بدلیس لەسەر ئاماری دانیشتوانی ساڵی ١٩١٤ لە دەوڵەتی عوسمانیدا ██ موسڵمان (71%)██ ئەرمەنی (27%)██ ئەوانی تر (2%)

ویلایەتی بدلیس (بە ئەرمەنی: Բիթլիսի վիլայեթ بتلیس ڤیالێت' , تورکی عوسمانی: ولایت بتليس Vilayet-i Bitlis) بەشێکی کارگێڕی (ویلایەت)ی ئاستی یەکەمی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بوو. پێش جەنگی ڕووسیا-تورکیا (١٨٧٧-١٨٧٨) بەشێک بووە لە ویلایەتی ئەرزڕۆم، دواتر لەلایەن باب ئەلعالیەوە کراوە بە ویلایەتێکی جیاواز.^[٢] یەکێک بوو لە شەش ویلایەتە ئەرمەنییەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی.^[٣]

بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا، ویلایەتی بدلیس ڕووبەرەکەی ١١٥٢٢ میل چوارگۆشە بووە (٢٩٨٤٠ کیلۆمەتر دووجا)، لە کاتێکدا ئەنجامە سەرەتاییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکراوەتەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی ٣٨٨٦٢٥ کەس بووە. وردی ژمارەکانی دانیشتووان لە "نزیکەیی"ەوە دەست پێدەکات تا "تەنها گریمانەیی" بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.^[٤]

بدلیس و مووش پێشتر لە ئەیالەتی ئەرزڕۆمدا بوون. لە ساڵی ١٨٧٥ دا جیاکرانەوە و بوونە ویلایەتێکی سەربەخۆ. سنجاقی سێرت لە ساڵی ١٨٨٣-١٨٨٤ لە ویلایەتی دیاربەکرەوە بە ویلایەتی بدلیسەوە گرێدرا.^[٥]

دابەشی کارگێڕی

سنجاقەکانی ویلایەتی بدلیس:

سنجاقی بدلیس (بدلیس, خەلات, خیزان, مۆتکی)
سنجاقی مووش (مووش, کۆپ, قابلجەوز, ملازگر, گمگم)
سنجاقی سێرت (سێرت, دهـ, خسخێر, شێروان, مسرج)
سنجاقی گەنج (داری ھێنی, چەولیگ, پاسوور)

سەرچاوەکان

1 2 «1914 Census Statistics» (PDF). Turkish General Staff. لاپەڕە ٦٠٥–٦٠٦. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
↑ https://books.google.iq/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA715&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
↑ Klein, Janet (3 August 2012). Jongerden, Joost; Verheij, Jelle (eds.). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL. p. 148. ISBN 978-90-04-22518-3.
↑ https://archive.org/details/asiakeane00kean/page/460/mode/1up
↑ https://books.google.iq/books?id=do89AAAAIAAJ&pg=PA26&redir_esc=y

[١٩١٤-census-1] 1 2 «1914 Census Statistics» (PDF). Turkish General Staff. لاپەڕە ٦٠٥–٦٠٦. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.

[2] ttps://books.google.iq/books?id=rezD7rvuf9YC&pg=PA715&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

[3] Klein, Janet (3 August 2012). Jongerden, Joost; Verheij, Jelle (eds.). Social Relations in Ottoman Diyarbekir, 1870-1915. BRILL. p. 148. ISBN 978-90-04-22518-3.

[4] ttps://archive.org/details/asiakeane00kean/page/460/mode/1up

[5] ttps://books.google.iq/books?id=do89AAAAIAAJ&pg=PA26&redir_esc=y

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

دابەشی کارگێڕی

نەخشە

سەرچاوەکان